جنجال بزرگ بعد از دربی هیسپانیولا؛ دومینیکن ورزشگاه‌هایش را به روی تیم ملی هائیتی بست

دیدار جمهوری دومینیکن و هائیتی پنج‌شنبه اول اکتبر ۲۰۲۶ در ورزشگاه المپیک فلیکس سانچز شهر سانتو دومینگو برگزار شد. برنامه رسمی کونکاکاف نیز این مسابقه را به‌عنوان یکی از دیدارهای گروه A لیگ A لیگ ملت‌های کونکاکاف ثبت کرده بود. هائیتی در پایان با نتیجه ۴ بر یک پیروز شد و ویلسون ایسیدور، مهاجم این تیم، دو گل به ثمر رساند.

اما کمتر از یک روز بعد، کلوین کروز، وزیر ورزش جمهوری دومینیکن، اعلام کرد تیم ملی هائیتی از استفاده از ورزشگاه‌های ورزشی این کشور برای برگزاری مسابقات محروم خواهد بود. رئیس‌جمهور لوئیس آبینادر نیز از تصمیم وزیر حمایت کرد و گفت موضع وزارت ورزش، موضع دولت است.

نکته مهم این است که تصمیم اعلام‌شده به معنای «ممنوعیت ورود همه اعضای تیم هائیتی به جمهوری دومینیکن» نیست؛ آنچه رسماً گزارش شده، ممنوعیت استفاده تیم ملی هائیتی از ورزشگاه‌ها و تأسیسات ورزشی دومینیکن برای مسابقات است. این تفاوت در بازتاب خبری ماجرا اهمیت دارد.

قبل از مسابقه چه اتفاقی افتاد؟

طبق تصاویر منتشرشده و گزارش رویترز، مشکل اصلی پیش از شروع مسابقه و در ورودی‌های ورزشگاه رخ داد. ظرفیت ورزشگاه پر شده بود و گروه‌هایی از هواداران تلاش کردند از برخی ورودی‌ها عبور کنند. در جریان این فشار، یکی از دروازه‌های ورزشگاه نیز آسیب دید.

کلوین کروز این اتفاق را «غیرقابل قبول» توصیف کرد و با اشاره به هزینه‌های انجام‌شده برای بازسازی و نگهداری ورزشگاه فلیکس سانچز، از سیاست عدم تحمل بی‌انضباطی در تأسیسات ورزشی سخن گفت. بنابراین بر اساس توضیح رسمی مقام دومینیکنی، عامل مستقیم اعلام ممنوعیت، حوادث ورودی ورزشگاه و آسیب به تأسیسات بوده است.

این نکته از آن جهت مهم است که پس از مسابقه روایت‌های متعددی درباره دلیل تصمیم دولت منتشر شد. در حالی که اظهارات بازیکن هائیتی فضای سیاسی و رسانه‌ای را ملتهب‌تر کرد، منابع خبری معتبر تصمیم وزیر ورزش را مستقیماً به اتفاقات پیش از بازی و ورود اجباری بخشی از تماشاگران مرتبط کرده‌اند.

جمله ویلسون ایسیدور چرا جنجال درست کرد؟

ماجرا با پایان مسابقه آرام نشد. ویلسون ایسیدور، مهاجم هائیتی که دو گل تیمش را به ثمر رسانده بود، در ویدیویی که پس از بازی منتشر شد جمله‌ای درباره هیسپانیولا بر زبان آورد.

روزنامه دومینیکنی «دیاریو لیبره» گزارش کرده است که ایسیدور هنگام اشاره به زمین و سپس پیراهن خود گفت: «هیسپانیولا هائیتی است؛ اینجا هائیتی است.» این جمله به‌سرعت در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی جمهوری دومینیکن بازتاب پیدا کرد.

هیسپانیولا نام جزیره‌ای در دریای کارائیب است که دو کشور مستقل هائیتی و جمهوری دومینیکن در آن قرار دارند. به همین دلیل، تعبیر ایسیدور درباره کل جزیره از سوی شماری از چهره‌های سیاسی و ورزشی دومینیکن به‌عنوان اظهارنظری درباره حاکمیت ملی برداشت شد. خوزه دشان، رئیس فدراسیون فوتبال جمهوری دومینیکن، آن را نامناسب دانست و اعلام کرد فدراسیون قصد دارد موضوع را به فیفا و کونکاکاف گزارش کند.

آیا حرف ایسیدور دلیل اصلی محرومیت هائیتی بود؟

در اطلاعاتی که تا شنبه ۳ اکتبر منتشر شده، نمی‌توان با قطعیت گفت اظهارات ایسیدور مبنای رسمی ممنوعیت بوده است.

اعلام وزیر ورزش به‌طور مشخص پس از حوادث ورودی ورزشگاه و خسارت به یکی از دروازه‌ها صورت گرفت. در مقابل، جمله مهاجم هائیتی یک پرونده جنجالی جداگانه ایجاد کرده و فدراسیون فوتبال دومینیکن گفته است آن را در نهادهای فوتبالی پیگیری خواهد کرد.

بنابراین تفکیک این دو موضوع ضروری است: هجوم تماشاگران و خسارت به ورزشگاه، دلیل رسمی اعلام‌شده برای تصمیم وزارت ورزش است؛ اظهارات ایسیدور نیز تنش پس از مسابقه را تشدید کرده و به واکنش‌های سیاسی و ورزشی جداگانه منجر شده است.

سفارت هائیتی از اظهارات بازیکن فاصله گرفت

بازتاب جمله ایسیدور آن‌قدر گسترده شد که سفارت هائیتی در سانتو دومینگو نیز وارد ماجرا شد.

سفارت در بیانیه‌ای اعلام کرد سخنان مطرح‌شده از سوی بازیکنان تیم ملی، موضع رسمی دولت هائیتی یا نمایندگی دیپلماتیک این کشور نیست. در این بیانیه آمده است اظهارات مورد بحث در فضای احساسی مسابقه بیان شده و دولت هائیتی به حاکمیت، تمامیت ارضی و نهادهای جمهوری دومینیکن احترام می‌گذارد.

سفارت همچنین بر ضرورت حفظ روابط همسایگی و احترام متقابل میان دو کشور تأکید کرد. فدراسیون فوتبال هائیتی نیز پس از بازی در پیامی نوشت که رقابت باید در زمین باقی بماند و خارج از زمین احترام به همسایه حفظ شود.

این واکنش‌ها نشان می‌دهد طرف هائیتی تلاش کرده است میان رفتار یا گفته یک بازیکن در فضای مسابقه و موضع رسمی دولت تفاوت قائل شود.

فوتبال دوباره تحت تأثیر روابط پیچیده دو همسایه

حساسیت بالای این مسابقه را نمی‌توان صرفاً با نتیجه ورزشی توضیح داد. جمهوری دومینیکن و هائیتی یک جزیره مشترک دارند و در سال‌های اخیر موضوعاتی مانند مهاجرت و امنیت مرزی بارها به موضوع اختلاف میان دو دولت تبدیل شده است. رویترز یادآوری کرده است که اختلافات دو کشور پیش از این نیز به ورزش کشیده شده بود.

برای نمونه در سال ۲۰۲۳، پس از بسته‌شدن مرز در جریان اختلاف مربوط به یک کانال در رودخانه مشترک، وزارت ورزش هائیتی از فدراسیون فوتبال این کشور خواسته بود مسابقات تیم ملی را در جمهوری دومینیکن برگزار نکند. اکنون سه سال بعد، این بار طرف دومینیکنی رسماً اعلام کرده است امکانات ورزشی خود را برای مسابقات تیم ملی هائیتی در اختیار این تیم قرار نخواهد داد.

در عین حال، نباید اختلافات دولتی را به روابط همه مردم دو کشور تعمیم داد. حضور گسترده هواداران هائیتی در بازی پنج‌شنبه و بیانیه‌های رسمی پس از مسابقه نشان می‌دهد هر دو طرف در کنار اختلافات، بر ضرورت جلوگیری از تبدیل رقابت ورزشی به مناقشه‌ای گسترده‌تر نیز تأکید کرده‌اند.

برد بزرگ هائیتی در زمین زیر سایه حاشیه‌ها رفت

از نظر فوتبالی، نتیجه ۴ بر یک برای هائیتی بسیار مهم بود. پس از این پیروزی، تیم هائیتی ۹ امتیازی شد، در حالی که جمهوری دومینیکن با شش امتیاز باقی ماند. هائیتی طبق برنامه کونکاکاف باید روز یکشنبه در سن‌خوزه به مصاف کاستاریکا برود.

این مسابقه همچنین اولین رویارویی دو تیم در خاک جمهوری دومینیکن از سال ۲۰۱۳ بود؛ موضوعی که از قبل حساسیت امنیتی بازی را افزایش داده بود. ورزشگاه فلیکس سانچز نیز مملو از هواداران، به‌ویژه طرفداران هائیتی، گزارش شده است.

اما آنچه می‌توانست صرفاً به‌عنوان یکی از مهم‌ترین بردهای هائیتی در لیگ ملت‌های کونکاکاف ثبت شود، ظرف چند ساعت به خبری بین‌المللی درباره امنیت ورزشگاه، اظهارات بازیکنان و روابط دو کشور تبدیل شد.

هائیتی از این پس مسابقاتش را کجا برگزار می‌کند؟

پیامد عملی تصمیم جمهوری دومینیکن برای فوتبال هائیتی می‌تواند مهم باشد. بحران امنیتی داخلی هائیتی در سال‌های اخیر امکان میزبانی منظم مسابقات بین‌المللی را محدود کرده و این تیم برای برخی دیدارهای خود به ورزشگاه‌های خارج از کشور متکی بوده است. اکنون حذف گزینه جمهوری دومینیکن، انتخاب محل برگزاری برخی بازی‌های احتمالی آینده را دشوارتر می‌کند.

البته برنامه فعلی لیگ ملت‌های کونکاکاف نشان می‌دهد مسابقه بعدی هائیتی در زمین کاستاریکا برگزار خواهد شد و تصمیم تازه تأثیری بر آن بازی ندارد. مسئله اصلی زمانی جدی‌تر خواهد شد که هائیتی برای مسابقاتی که نیازمند انتخاب یک زمین میزبان است به دنبال ورزشگاه جایگزین باشد.

در نهایت، ماجرای سانتو دومینگو نمونه‌ای است از اینکه یک مسابقه فوتبال چگونه می‌تواند ظرف چند ساعت از چارچوب ورزشی خارج شود. هائیتی در زمین ۴ بر یک برنده شد، اما حوادث بیرون زمین باعث شد دولت جمهوری دومینیکن استفاده این تیم از ورزشگاه‌هایش را ممنوع کند؛ در حالی که جنجال جمله ویلسون ایسیدور نیز پرونده‌ای جداگانه در سطح فوتبال و روابط دو کشور ایجاد کرده است.

اکنون باید دید کونکاکاف و فیفا نسبت به شکایت احتمالی فدراسیون دومینیکن چه واکنشی نشان می‌دهند و آیا ممنوعیت اعلام‌شده در آینده با گفت‌وگو میان دو فدراسیون یا دولت‌ها تغییر خواهد کرد یا خیر.