خبر مهم برای مادران بیمهشده؛ مرخصی زایمان ۹ ماهه با پرداخت ماهانه / دوقلوها ۱۲ ماه مرخصی دارند
سازمان تأمین اجتماعی همزمان با اجرای قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت، بار دیگر جزئیات یکی از مهمترین حمایتهای خود از زنان شاغل بیمهشده را تشریح کرده است؛ حمایتی که از مرخصی ۹ ماهه آغاز میشود و تا امکان دریافت ماهانه غرامت دستمزد و استفاده از بخشی از مرخصی پیش از تولد ادامه دارد.
این موضوع برای میلیونها زن شاغل اهمیت دارد؛ زیرا دوره بارداری و ماههای نخست پس از تولد فرزند از مقاطعی است که دغدغه درآمد، حفظ شغل و امکان مراقبت از نوزاد بهطور همزمان مطرح میشود.
مرخصی زایمان تأمین اجتماعی چند ماه است؟
بر اساس مصوبه هیأت وزیران در سال ۱۴۰۰، مدت مرخصی زایمان مشمولان از شش ماه به ۹ ماه تمام افزایش یافت. این حکم سپس در بند «الف» ماده ۱۷ قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت نیز مورد تأکید قرار گرفت.
طبق متن ماده ۱۷، حکم مرخصی زایمان نسبت به کارکنان بخشهای دولتی و غیردولتی لازمالاجراست و مدت آن برای تولد یک فرزند ۹ ماه تعیین شده است.
بنابراین برای زنان بیمهشده واجد شرایط، قاعده اصلی اکنون مرخصی ۹ ماهه است و بازگشت به مدتهای قدیمیتر ششماهه مبنای این قانون نیست.
مرخصی زایمان دوقلوها ۱۲ ماه است
یکی از نکات مهمی که در اطلاعرسانیهای عمومی گاهی کمتر مورد توجه قرار میگیرد، وضعیت تولدهای چندقلویی است.
بر اساس بند «الف» ماده ۱۷ قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت، مرخصی زایمان برای تولد دوقلو و بیشتر ۱۲ ماه تمام است. این حکم پیشتر نیز از سوی سازمان تأمین اجتماعی اعلام و اجرا شده است.
به این ترتیب:
| وضعیت تولد | مدت مرخصی |
|---|---|
| تولد یک فرزند | ۹ ماه |
| تولد دوقلو یا بیشتر | ۱۲ ماه |
| امکان استفاده قبل از زایمان | حداکثر ۲ ماه |
افزایش مدت در تولد دوقلو و بیشتر با هدف فراهم کردن فرصت بیشتر برای مراقبت از نوزادان در ماههای ابتدایی زندگی پیشبینی شده است.
مادران میتوانند ۲ ماه قبل از زایمان مرخصی بگیرند
تمام مرخصی زایمان الزاماً نباید بعد از تولد فرزند استفاده شود.
سازمان تأمین اجتماعی اعلام کرده مادر میتواند بنا به درخواست خود حداکثر دو ماه از مدت مرخصی را در ماههای پایانی بارداری و پیش از تولد فرزند استفاده کند. این امکان در بخشنامه ۲۱ شهریور ۱۴۰۱ نیز به واحدهای اجرایی ابلاغ شده است.
بنابراین زنی که به دلیل شرایط ماههای پایانی بارداری نیاز به استراحت دارد، میتواند بخشی از دوره ۹ ماهه را پیش از زایمان آغاز کند.
یک نکته دیگر نیز وجود دارد. تأمین اجتماعی اعلام کرده اگر مادر در دوران بارداری دچار عارضهای شود که سلامت او یا جنین را تهدید کند و ضرورت استراحت پزشکی به تأیید مراجع پزشکی سازمان برسد، امکان برخورداری از غرامت دستمزد ایام بیماری نیز وجود دارد و این دوره لزوماً از مرخصی زایمان کسر نمیشود.
حقوق مرخصی زایمان ماهانه پرداخت میشود
یکی از دغدغههای گذشته مادران بیمهشده، شیوه پرداخت مبالغ مربوط به دوره مرخصی بود.
سازمان تأمین اجتماعی از شهریور ۱۴۰۰ دستور پرداخت ماهانه اسناد مرخصی زایمان را صادر کرده و اکنون بیمهشده میتواند پس از تأیید درخواست توسط شعبه، مبالغ مربوط به دوره مرخصی را به صورت ماهانه دریافت کند.
در ادبیات قانون جوانی جمعیت از پرداخت حقوق و فوقالعادههای مرتبط در دوره مرخصی سخن گفته شده است؛ در سازوکار بیمهای تأمین اجتماعی، حمایت نقدی از بیمهشده با عنوان غرامت دستمزد ایام بارداری ارائه میشود. بنابراین نحوه محاسبه و پرداخت هر بیمهشده تابع مقررات تأمین اجتماعی و وضعیت بیمهای اوست.
چه کسانی مشمول دریافت غرامت زایمان هستند؟
صرف بیمهشده بودن در هر شرایطی به معنی برقرار شدن خودکار این حمایت نیست.
رئیس اداره بیمه بیکاری و تعهدات کوتاهمدت سازمان تأمین اجتماعی اعلام کرده براساس ماده ۶۷ قانون تأمین اجتماعی، زن بیمهشده باید در یک سال قبل از شروع استراحت، حداقل ۶۰ روز سابقه کار و پرداخت حق بیمه داشته باشد تا بتواند از این حمایت استفاده کند.
همچنین اگر کارفرما براساس قانون دیگری خودش مکلف به پرداخت حقوق دوره مرخصی زایمان باشد، طبق ماده ۶۴ قانون تأمین اجتماعی وضعیت پرداخت سازمان متفاوت خواهد بود و تأمین اجتماعی ممکن است صرفاً عهدهدار خدمات درمانی باشد.
بنابراین متقاضیان باید وضعیت خود را براساس نوع استخدام، سابقه بیمه و رابطه کاری بررسی کنند.
ثبت درخواست مرخصی زایمان غیرحضوری است
برای دریافت این حمایت الزاماً نیازی به مراجعه اولیه به شعب تأمین اجتماعی نیست.
سازمان تأمین اجتماعی امکان ثبت درخواست مرخصی زایمان را از طریق سامانه خدمات غیرحضوری خود فراهم کرده است و بیمهشدگان واجد شرایط میتوانند درخواست را به صورت اینترنتی ثبت کنند. پس از بررسی و تأیید شعبه، فرآیند پرداخت نیز انجام میشود.
این تغییر بهویژه برای زنان باردار یا مادرانی که بهتازگی صاحب فرزند شدهاند اهمیت دارد، زیرا بخشی از رفتوآمدهای اداری حذف شده است.
۲۳۵ هزار زن از مرخصی ۹ ماهه استفاده کردند
آمار تازه تأمین اجتماعی تصویری از گستردگی اجرای این سیاست ارائه میکند.
طبق اعلام امروز سازمان، از سال ۱۴۰۰ تا پایان شهریور ۱۴۰۵ نزدیک به ۲۳۵ هزار زن بیمهشده از تسهیلات مرخصی زایمان استفاده کردهاند.
فقط در سال ۱۴۰۴ نیز سازمان تأمین اجتماعی بیش از ۴ هزار میلیارد تومان بابت غرامت دستمزد ایام بارداری به حدود ۷۱ هزار نفر پرداخت کرده است. در همان سال ۴۳ هزار درخواست جدید استفاده از مرخصی زایمان ثبت و تأیید شده بود.
این آمار نشان میدهد مرخصی زایمان صرفاً یک حکم روی کاغذ نیست و هر سال دهها هزار بیمهشده از آن استفاده میکنند.
هزینه مرخصی زایمان برای تأمین اجتماعی چقدر است؟
اجرای این سیاست در عین حال هزینه سنگینی برای صندوق بیمهای ایجاد میکند.
سازمان تأمین اجتماعی اعلام کرده بار مالی اجرای بند «الف» ماده ۱۷ قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت از زمان اجرای قانون تا پایان سال ۱۴۰۵، حدود ۱۶۶ هزار و ۷۶۰ میلیارد ریال برآورد میشود.
این رقم معادل حدود ۱۶ هزار و ۶۷۶ میلیارد تومان یا نزدیک ۱۶.۷ همت است.
طبق تبصره ماده ۱۷، بار مالی این حکم باید در بودجههای سنواتی پیشبینی و به تأمین اجتماعی و سایر صندوقهای بازنشستگی تخصیص پیدا کند. سازمان نیز تأکید کرده اجرای تعهدات جدید بدون پیشبینی منابع، برای صندوقهای بیمهای بار مالی ایجاد میکند.
با وجود این چالش، تأمین اجتماعی اعلام کرده ارائه مرخصی ۹ ماهه به مشمولان همچنان ادامه دارد.
بعد از پایان مرخصی، تکلیف شغل مادر چیست؟
قانون کار برای بازگشت مادر نیز حکم مشخصی دارد.
پس از پایان مرخصی زایمان، کارگر زن باید به کار سابق خود بازگردد و مدت مرخصی با تأیید سازمان تأمین اجتماعی جزو سوابق خدمت او محسوب میشود.
تأمین اجتماعی نیز اعلام کرده اگر کارفرما پس از پایان مرخصی از بازگرداندن بیمهشده به کار خودداری کند، فرد میتواند موضوع را از طریق اداره تعاون، کار و رفاه اجتماعی پیگیری کند. در صورت بیکاری غیرارادی و داشتن سایر شرایط، امکان استفاده از حمایت بیمه بیکاری نیز وجود دارد.
حمایت ۹ ماهه ادامه دارد؛ اما تأمین منابع همچنان چالش اصلی است
مجموع مقررات فعلی یک بسته نسبتاً گسترده برای مادران شاغل بیمهشده ایجاد کرده است: ۹ ماه مرخصی برای تولد یک فرزند، ۱۲ ماه برای دوقلو و بیشتر، امکان شروع حداکثر دو ماه پیش از زایمان، پرداخت ماهانه حمایت بیمهای و ثبت غیرحضوری درخواست.
آمار ۲۳۵ هزار استفادهکننده از سال ۱۴۰۰ تا پایان شهریور امسال نیز نشان میدهد این سیاست دامنه قابل توجهی پیدا کرده است.
در مقابل، برآورد نزدیک به ۱۶.۷ همت بار مالی تا پایان سال نشان میدهد استمرار آن به تأمین پایدار منابع بودجهای وابسته است.
برای مادران بیمهشده، مهمترین نکته این است که مرخصی زایمان ۹ ماهه همچنان برقرار است و برای دوقلو و بیشتر به ۱۲ ماه میرسد؛ اما برخورداری از پرداختهای تأمین اجتماعی نیازمند احراز شرایط قانونی و سابقه بیمهای است و همه بیمهشدگان بدون بررسی این شرایط بهطور خودکار مشمول پرداخت نمیشوند.
