دلار سهمیهای ۲ هزار تومان ارزان شد؛ هر کد ملی تا ۱۰ هزار دلار میگیرد / فاصله با بازار آزاد بالا رفت
دومین روز اجرای یکی از مهمترین برنامههای مداخلهای بانک مرکزی در بازار ارز با یک تغییر قابل توجه آغاز شده است؛ نرخ فروش اسکناس در شبکه بانکی کاهش یافته، اما دلار در بازار آزاد همچنان در محدودههای بالاتر معامله میشود.
طبق اعلام امروز، دلار سهمیهای با کارت ملی در شعب منتخب پنج بانک ۲۵۷ هزار تومان فروخته میشود. افراد بالای ۱۸ سال میتوانند تا سقف ۱۰ هزار دلار از این مسیر ارز تهیه کنند و بانکهای ملی، ملت، تجارت، صادرات و سامان در اجرای طرح مشارکت دارند.
قیمت دلار سهمیهای امروز چقدر است؟
در روز نخست اجرای طرح یعنی شنبه ۱۱ مهر، نرخ اولیه فروش هر دلار ۲۵۹ هزار تومان اعلام شده بود. بانک مرکزی از همان روز فروش اسکناس به هر کد ملی بالای ۱۸ سال را تا سقف ۱۰ هزار دلار آغاز کرد.
امروز نرخ به ۲۵۷ هزار تومان رسیده است.
بنابراین:
| عنوان | رقم |
|---|---|
| دلار سهمیهای شنبه ۱۱ مهر | ۲۵۹ هزار تومان |
| دلار سهمیهای یکشنبه ۱۲ مهر | ۲۵۷ هزار تومان |
| کاهش روزانه | ۲ هزار تومان |
| سقف خرید هر فرد | ۱۰ هزار دلار |
| هزینه خرید ۱۰ هزار دلار امروز | ۲ میلیارد و ۵۷۰ میلیون تومان |
| کاهش هزینه نسبت به روز اول | حدود ۲۰ میلیون تومان |
کاهش دو هزار تومانی در ظاهر عدد بزرگی نیست، اما وقتی سقف خرید ۱۰ هزار دلار باشد، اثر آن به ۲۰ میلیون تومان میرسد.
فاصله دلار سهمیهای با بازار آزاد چقدر شد؟
همزمان با کاهش نرخ بانکی، بازار آزاد مسیر متفاوتی داشته است.
فرارو در معاملات صبح یکشنبه قیمت دلار آزاد را حدود ۲۷۰ هزار و ۳۰۰ تومان گزارش کرده؛ رقمی که حدود دو هزار و ۴۰۰ تومان بالاتر از ابتدای معاملات بوده و در همان گزارش بهعنوان یک سقف تاریخی جدید معرفی شده است.
اگر نرخ ۲۷۰ هزار و ۳۰۰ تومانی بازار آزاد را با دلار سهمیهای ۲۵۷ هزار تومانی مقایسه کنیم، اختلاف به حدود ۱۳ هزار و ۳۰۰ تومان برای هر دلار میرسد.
در سقف ۱۰ هزار دلار، این فاصله روی کاغذ برابر با حدود ۱۳۳ میلیون تومان است.
البته این عدد به معنی سود قطعی یا تضمینشده برای خریدار نیست؛ زیرا قیمت بازار آزاد لحظهای تغییر میکند و هزینهها، مقررات بانکی و شرایط نقلوانتقال ارز نیز باید لحاظ شوند.
چرا تقاضا برای دلار با کارت ملی بیشتر شده است؟
گزارش میدانی ایسنا از شعب بانکی نشان میدهد در برخی شعب میزان مراجعه قابل توجه بوده است. مهمترین دلیل نیز فاصله قیمت دلار بانکی با بازار آزاد عنوان شده است. در عین حال وضعیت در همه شعب یکسان نیست؛ بعضی شعب با تقاضای بیشتری روبهرو شدهاند و در برخی دیگر صف طولانی شکل نگرفته است.
ابهام اصلی برای متقاضیان فعلاً بیشتر به موجودی اسکناس، نحوه نوبتدهی و زمان تحویل مربوط است.
بررسی ایسنا همچنین نشان میدهد برخی شعب از متقاضی میخواهند ابتدا از طریق سامانه یا اپلیکیشن مربوط به بانک، مانند «بله» در بانک ملی، نوبت دریافت کند و سپس برای تحویل ارز مراجعه کند. رویه اجرایی ممکن است از بانکی به بانک دیگر و حتی میان شعب مختلف متفاوت باشد.
کدام بانکها دلار ۲۵۷ هزار تومانی میفروشند؟
پنج بانک در مرحله فعلی طرح حضور دارند:
بانک ملی، بانک ملت، بانک تجارت، بانک صادرات و بانک سامان.
در بانک ملی، شعبی مانند مرکزی، بازار، حافظ، فردوسی، سعدی، اسکان و میرداماد به همراه صرافی ملی برای عرضه ارز معرفی شدهاند. بانک صادرات نیز فروش ارز در ۶۰ شعبه منتخب را اعلام کرده است.
بانکهای ملت، تجارت و سامان نیز از طریق شعب منتخب خود در طرح حضور دارند.
برای جلوگیری از مراجعه غیرضروری، متقاضیان بهتر است پیش از مراجعه حضوری، فهرست شعب و روش نوبتدهی بانک موردنظر را بررسی کنند؛ زیرا موجودی اسکناس و ظرفیت تحویل میتواند طی روز تغییر کند.
چه کسانی میتوانند ۱۰ هزار دلار بخرند؟
شرط اصلی اعلامشده در طرح، سن بالای ۱۸ سال و ارائه کارت ملی است و سقف خرید برای هر شخص حقیقی ۱۰ هزار دلار تعیین شده است.
نکته مهم دیگر این است که طبق گزارش ایسنا، استفاده از این سهمیه مانع استفاده فرد از سایر سرفصلهای ارزی مانند ارز مسافرتی یا نیازهای ضروری نمیشود.
این موضوع دامنه متقاضیان بالقوه را بسیار گستردهتر از طرحهای ارزی قبلی میکند.
بانک مرکزی چقدر دلار وارد بازار میکند؟
برنامه بانک مرکزی محدود به عرضه چندروزه در پنج بانک نیست.
طبق اعلام رسمی منتشرشده، در مرحله نخست یک میلیارد دلار اسکناس برای عرضه در نظر گرفته شده و مجموع ظرفیت مداخله میتواند تا دو میلیارد دلار افزایش پیدا کند.
اگر فرض کنیم تمام یک میلیارد دلار مرحله اول به افرادی برسد که سقف کامل ۱۰ هزار دلار را خریداری میکنند، این حجم ارز برای حدود ۱۰۰ هزار نفر کافی است.
در صورت اجرای کامل برنامه دو میلیارد دلاری نیز این ظرفیت در همان فرض به حدود ۲۰۰ هزار نفر میرسد.
البته بسیاری از متقاضیان ممکن است کمتر از سقف ۱۰ هزار دلار خرید کنند، بنابراین تعداد واقعی دریافتکنندگان میتواند بیشتر باشد.
چرا بانک مرکزی نرخ فروش را پایین آورد؟
کاهش نرخ از ۲۵۹ به ۲۵۷ هزار تومان در دومین روز میتواند چند پیام داشته باشد.
اول اینکه بازارساز قصد دارد عرضه رسمی را برای متقاضیان جذاب نگه دارد. دوم اینکه نرخ فروش در این طرح ظاهراً ثابت و دائمی نیست و میتواند متناسب با شرایط روز بازار تغییر کند.
بانک مرکزی پیشتر اعلام کرده بود هدفش دفاع از یک عدد مشخص برای دلار نیست، بلکه قصد دارد از تثبیت نوساناتی که آنها را ناسازگار با متغیرهای بنیادی میداند جلوگیری کند. این نهاد خرید و فروش ارز و طلا و سایر مداخلات را نیز بخشی از ابزارهای قانونی خود برای مدیریت بازار معرفی کرده است.
اما اتفاق امروز یک تناقض ظاهری مهم دارد: دلار بانکی دو هزار تومان ارزان شده، در حالی که دلار آزاد به محدوده ۲۷۰ هزار تومان رسیده است.
آیا عرضه یک میلیارد دلار قیمت بازار آزاد را پایین میآورد؟
هنوز برای قضاوت زود است.
روز دوم طرح نشان میدهد صرف آغاز عرضه نتوانسته فوراً روند صعودی بازار آزاد را متوقف کند. دلار امروز در محدوده ۲۷۰ هزار تومان قرار گرفته، در حالی که اسکناس بانکی با نرخ ۲۵۷ هزار تومان عرضه میشود.
برای سنجش موفقیت طرح باید چند متغیر را دید: چه میزان از یک میلیارد دلار واقعاً فروخته میشود، تعداد شعب فعال چقدر است، خریداران چه مقدار ارز دریافت میکنند و عرضه برای چند روز یا چند هفته ادامه خواهد یافت.
اگر دسترسی واقعی به اسکناس گسترده باشد، بخشی از تقاضایی که پیشتر به بازار آزاد میرفت میتواند به شبکه بانکی منتقل شود.
اما اگر میزان تقاضا از ظرفیت تحویل شعب بیشتر شود یا انتظارات افزایشی در بازار باقی بماند، اختلاف قیمت رسمی و آزاد ممکن است همچنان بالا بماند.
دلار ۲۵۷ هزار تومانی؛ فرصت خرید یا ابزار کنترل بازار؟
برای متقاضی واقعی ارز، کاهش امروز نرخ طبیعتاً اهمیت دارد. فردی که سقف کامل ۱۰ هزار دلار را تهیه کند، نسبت به روز نخست ۲۰ میلیون تومان هزینه کمتری میپردازد.
اما از نگاه سیاستگذار، هدف اصلی فراتر از ایجاد یک سهمیه ارزانتر است؛ بانک مرکزی میخواهد بخشی از تقاضا را از بازار غیررسمی خارج کرده و به کانال بانکی هدایت کند.
موفقیت این سیاست نیز به همین نقطه بستگی دارد. اگر مردم مطمئن باشند ارز مورد نیازشان در شبکه رسمی و با فرآیندی قابل پیشبینی قابل دریافت است، انگیزه مراجعه به بازار آزاد کاهش پیدا میکند.
روز دوم عرضه؛ فاصله رسمی و آزاد بیشتر شد
در پایان دومین روز آغاز برنامه، دو تصویر متفاوت در بازار ارز دیده میشود: دلار سهمیهای از ۲۵۹ هزار به ۲۵۷ هزار تومان کاهش یافته، اما دلار آزاد در محدوده ۲۷۰ هزار تومان معامله میشود.
این فاصله از یک طرف انگیزه خرید ارز بانکی را افزایش داده و از طرف دیگر آزمون دشوارتری برای سیاست جدید بانک مرکزی ایجاد کرده است.
اگر عرضه یک میلیارد دلاری با حجم بالا و دسترسی آسان ادامه پیدا کند، امکان جذب بخشی از تقاضای بازار آزاد وجود دارد؛ اما تا زمانی که دلار آزاد در نزدیکی ۲۷۰ هزار تومان باقی بماند، کاهش دو هزار تومانی نرخ سهمیهای بیشتر از آنکه نشانه مهار کامل بازار باشد، نشاندهنده آغاز جدال جدی بازارساز با تقاضای افزایشی است.