شوک قیمت بلیت تهران–نجف؛ پروازها برگشت اما نرخ به ۳۰ میلیون تومان رسید / چرا بلیت یک‌روزه ۲۵ درصد گران شد؟

بازار بلیت هواپیما در مسیر تهران–نجف روز متفاوتی را پشت سر می‌گذارد. مسیری که چند روز عملاً با محدودیت و توقف روبه‌رو بود، حالا دوباره باز شده، اما بازگشت پروازها به معنای بازگشت فوری قیمت‌ها به وضعیت عادی نبوده است.

اتفاقاً درست در نخستین روز ازسرگیری جدی پروازها، بازار با یکی از بالاترین نرخ‌های این مسیر مواجه شده است.

رصد انجام‌شده از درگاه‌های فروش آنلاین نشان می‌دهد برخی پروازهای عصر امروز حدود ۳۰ میلیون تومان قیمت دارند؛ در حالی که برای روزهای آینده نرخ‌های ۲۲ تا ۲۳ میلیون تومانی نیز دیده می‌شود.

قیمت بلیت تهران–نجف امروز چقدر است؟

یک نکته مهم این است که برای بلیت هواپیما نمی‌توان مانند ارز یا طلا از «یک قیمت واحد» صحبت کرد.

نرخ براساس شرکت هواپیمایی، ساعت پرواز، نوع بلیت، کلاس پروازی، چارتر یا سیستمی بودن و حتی زمان خرید تغییر می‌کند.

برای نمونه، تسنیم امروز قیمت بلیت اکونومی کاسپین در مسیر تهران–نجف را حدود ۲۹ میلیون تومان، سپهران را در یک سامانه حدود ۳۴ میلیون تومان و بلیت بیزینس کاسپین را حدود ۳۷ میلیون تومان گزارش کرده است.

در مقابل، یک رصد دیگر از بازار متوسط قیمت امروز را ۲۶ میلیون و ۸۸۰ هزار تومان اعلام کرده است.

بنابراین عدد ۳۰ میلیون تومان را باید نرخ قابل مشاهده برای بخشی از پروازهای امروز دانست، نه قیمت قطعی همه صندلی‌های تهران–نجف.

چرا بلیت نجف ناگهان گران شد؟

اصلی‌ترین توضیح را باید در مفهوم تقاضای انباشته جست‌وجو کرد.

پروازهای نجف از سوم مهر به‌صورت یک‌طرفه از سوی عراق متوقف شد و سازمان هواپیمایی نیز فروش بلیت این مسیر را متوقف کرد و از ایرلاین‌ها خواست وجوه مسافران پروازهای لغوشده را بدون جریمه مسترد کنند.

اما مسافرانی که در این مدت قصد سفر داشتند از بین نرفتند.

بخشی سفر خود را عقب انداختند، گروهی منتظر بازشدن مسیر ماندند و تعدادی نیز به دلیل زیارتی، درمانی یا خانوادگی امکان کنار گذاشتن سفر را نداشتند.

وقتی مسیر دوباره باز شد، تمام این تقاضای عقب‌افتاده تقریباً همزمان وارد بازار شد.

این وضعیت را می‌توان به سدی تشبیه کرد که برای چند روز مسیر خروج آب آن بسته بوده است؛ با باز شدن دریچه، حجم زیادی از تقاضا در مدت کوتاه وارد یک ظرفیت محدود پروازی می‌شود.

فقط سه پرواز برای امروز برنامه‌ریزی شده است

مسئله مهم‌تر این است که ظرفیت پرواز هنوز به شرایط معمول برنگشته است.

ابوذر شیرودی، رئیس سازمان هواپیمایی کشوری، امروز اعلام کرد پرواز شرکت‌های ایرانی و عراقی از یکشنبه ۱۲ مهر دوباره برقرار می‌شود. همزمان مدیرعامل شرکت شهر فرودگاهی امام خمینی گفته است برای امروز سه پرواز به مقصد نجف برنامه‌ریزی شده است.

طبق این برنامه، یکی از درخواست‌ها مربوط به شرکت کاسپین برای ساعت ۱۶ بوده و دو پرواز دیگر برای ساعت‌های ۲۰ و ۲۳ درخواست شده‌اند.

نکته مهم اینجاست که هنگام اعلام خبر، این پروازها هنوز انجام نشده بودند و مدیرعامل فرودگاه امام تأکید کرده بود انجام آنها به تکمیل هماهنگی‌های شرکت‌های هواپیمایی وابسته است.

بنابراین از نظر اقتصادی اتفاق امروز کاملاً قابل توضیح است: تقاضای چندروزه تقریباً یکباره آزاد شده، اما عرضه در روز نخست هنوز محدود است.

عراق با ۴۰ پرواز روزانه موافقت کرده است

این شرایط قرار نیست دائمی باشد.

دفتر نخست‌وزیر عراق دهم مهر اعلام کرد توافقی برای انجام روزانه ۴۰ پرواز رفت‌وبرگشت شرکت‌های هواپیمایی ایرانی به فرودگاه بین‌المللی نجف حاصل شده است.

پس از آن به ایرلاین‌های ایرانی اعلام شد درخواست‌های ازسرگیری پرواز را برای انجام هماهنگی‌های لازم ارسال کنند.

این عدد بسیار مهم است.

اگر ظرفیت پرواز واقعاً طی روزهای آینده به سطح ۴۰ پرواز برسد، تعداد صندلی‌های قابل عرضه به شکل محسوسی افزایش می‌یابد و فشار ناشی از تقاضای انباشته می‌تواند تخلیه شود.

در واقع اختلاف قیمت امروز با روزهای بعد نیز نشانه‌ای از همین انتظار است.

چرا فردا بلیت ۷ تا ۸ میلیون تومان ارزان‌تر است؟

بازار امروز با نرخ نزدیک ۳۰ میلیون تومان مواجه است، اما تسنیم برای دوشنبه ۱۳ مهر بلیت ایران‌ایر را حدود ۲۲.۱ میلیون تومان، ساها را حدود ۲۲.۷ میلیون تومان و آواایر را حدود ۲۴ میلیون تومان گزارش کرده است.

اگر قیمت ۳۰ میلیون تومان را با ۲۲.۵ میلیون تومان مقایسه کنیم، اختلاف حدود ۷.۵ میلیون تومان برای یک صندلی است.

برای خانواده چهار نفره این اختلاف می‌تواند به حدود ۳۰ میلیون تومان برسد.

همین موضوع نشان می‌دهد بخش زیادی از جهش فعلی احتمالاً ناشی از «ارزش زمانی صندلی امروز» است؛ یعنی مسافری که نمی‌تواند سفرش را حتی یک یا دو روز عقب بیندازد، برای ظرفیت بسیار محدود موجود پول بیشتری می‌پردازد.

جهش ۲۵ درصدی یا بیشتر؟

در برخی گزارش‌ها از رشد ۲۵ درصدی قیمت بلیت تهران–نجف صحبت شده است.

اما درصد افزایش کاملاً به نقطه مقایسه بستگی دارد.

اگر نرخ مبنا حدود ۲۴ میلیون تومان باشد، رسیدن به ۳۰ میلیون تومان دقیقاً معادل رشد ۲۵ درصدی است.

اما در روزهای قبل از توقف، برخی ایرلاین‌ها بلیت‌هایی در محدوده حدود ۱۸ تا ۱۹ میلیون تومان عرضه می‌کردند. تسنیم نرخ معراج را ۱۷ میلیون و ۹۹۴ هزار، ایران‌ایر را ۱۸ میلیون و ۳۷ هزار و ۵۰۰ و فلای‌کیش را ۱۸ میلیون و ۹۰۵ هزار تومان گزارش کرده است.

در مقایسه با آن قیمت‌ها، بلیت ۳۰ میلیون تومانی بیش از ۵۰ درصد گران‌تر است.

بنابراین عبارت «افزایش ۲۵ درصدی» تنها با یک مبنای مشخص معنا پیدا می‌کند.

نقش بلیت‌های چارتری در گرانی چیست؟

نکته مهم دیگری که در رصد امروز دیده می‌شود، سهم قابل توجه پروازهای چارتری است.

تسنیم گزارش کرده بخش مهمی از پروازهای عرضه‌شده در مسیر نجف به شکل چارتری در سایت‌های واسطه قرار گرفته‌اند.

در شرایط عادی، چارتر می‌تواند حتی باعث ارزان‌تر شدن بلیت شود؛ اما در یک بازار با عرضه محدود و تقاضای ناگهانی، نتیجه ممکن است کاملاً برعکس باشد.

وقتی تعداد صندلی کم و تعداد متقاضی زیاد است، نرخ صندلی‌های باقی‌مانده می‌تواند در فاصله کوتاه رشد کند.

به همین دلیل مسافران باید نرخ یک پرواز را در چند سامانه و درگاه رسمی شرکت هواپیمایی مقایسه کنند.

پرواز بغداد هنوز برقرار نشده است

بازگشایی نیز فعلاً به معنای عادی شدن همه مسیرهای هوایی ایران و عراق نیست.

رئیس سازمان هواپیمایی از ازسرگیری پروازهای دو کشور خبر داده، اما مدیرعامل فرودگاه امام تأکید کرده است مسیر نجف باز شده و پروازهای بغداد همچنان برقرار نشده‌اند.

این محدودیت می‌تواند بخشی از تقاضای سفر به عراق را نیز به سمت نجف هدایت کند و فشار روی صندلی‌های این مسیر را بیشتر کند.

تا زمانی که دیگر مسیرها و ظرفیت‌های جایگزین نیز به حالت عادی برنگردند، نجف احتمالاً بخش بزرگی از تقاضای هوایی ایران–عراق را جذب خواهد کرد.

آیا قیمت بلیت نجف پایین می‌آید؟

داده‌های فعلی احتمال تعدیل قیمت را بیشتر از ادامه ماندگاری نرخ ۳۰ میلیون تومانی نشان می‌دهند، اما کاهش قطعی را نمی‌توان تضمین کرد.

دلیل نخست این است که خود بازار برای روزهای آینده نرخ‌های پایین‌تری نشان می‌دهد.

دلیل دوم، برنامه افزایش تعداد پروازهاست. اگر شرکت‌های هواپیمایی بتوانند سهم قابل توجهی از ظرفیت ۴۰ پرواز روزانه مورد توافق را فعال کنند، عرضه صندلی افزایش خواهد یافت.

از سوی دیگر، تقاضای انباشته نیز دائمی نیست. افرادی که سفرشان طی روزهای توقف عقب افتاده، به‌تدریج جابه‌جا می‌شوند و بازار می‌تواند به تعادل نزدیک‌تر شود.

اما هر تأخیر در افزایش پروازها، لغو مجدد یا رشد تازه تقاضا می‌تواند روند نزولی را به تعویق بیندازد.

مسافران قبل از رفتن به فرودگاه وضعیت پرواز را چک کنند

سازمان هواپیمایی یک توصیه مهم نیز برای مسافران دارد.

با توجه به اینکه مسیر به‌تازگی باز شده و هماهنگی‌های عملیاتی ادامه دارد، مسافران باید پیش از حرکت به سمت فرودگاه، زمان و قطعی بودن پروازشان را از شرکت هواپیمایی یا اطلاعات رسمی فرودگاه بررسی کنند. همچنین خرید بلیت باید از سایت ایرلاین‌ها یا سامانه‌های معتبر انجام شود.

این توصیه به‌ویژه در روزهای نخست بازگشایی اهمیت دارد، زیرا قرار گرفتن یک پرواز در سامانه فروش الزاماً به معنای مصون بودن آن از تغییر برنامه نیست.

بلیت ۳۰ میلیونی احتمالاً محصول یک شوک موقت است

آنچه امروز در مسیر تهران–نجف دیده می‌شود نمونه روشنی از یک شوک عرضه و تقاضاست.

پروازها چند روز متوقف شده‌اند، تقاضا در این مدت جمع شده و حالا دریچه پرواز دوباره باز شده است؛ اما در نخستین روز فقط تعداد محدودی صندلی در دسترس قرار گرفته است.

نتیجه قابل پیش‌بینی است: قیمت برخی پروازهای فوری به نزدیکی ۳۰ میلیون تومان و حتی بالاتر رسیده، در حالی که تنها یک روز بعد نرخ‌های حدود ۲۲ تا ۲۴ میلیون تومان مشاهده می‌شود.

اگر برنامه ۴۰ پرواز روزانه واقعاً عملیاتی شود، منطق بازار حکم می‌کند بخش قابل توجهی از این فشار تخلیه شود؛ درست مانند همان سد که پس از باز شدن کامل دریچه‌ها، حجم انباشته آب به‌تدریج کاهش پیدا می‌کند.

اما تا زمانی که ظرفیت واقعی پرواز به حالت عادی برنگشته، مسافرانی که الزام به سفر فوری ندارند ممکن است با جابه‌جا کردن تاریخ سفر فقط به اندازه یک یا دو روز، با اختلاف چندمیلیون تومانی در قیمت بلیت مواجه شوند.

بنابراین مسئله امروز کمبود دائمی پرواز تهران–نجف نیست؛ مشکل اصلی برخورد یک موج بزرگ تقاضای عقب‌افتاده با عرضه‌ای است که هنوز کاملاً احیا نشده است. سرعت بازگشت آن ۴۰ پرواز روزانه تعیین می‌کند بلیت ۳۰ میلیون تومانی یک شوک کوتاه باشد یا برای مدت بیشتری در بازار باقی بماند.