شوک تازه به بازار یخچال فریزر؛ قیمت‌ها تا ۱۴۹ میلیون تومان رسید | موج گرانی لوازم خانگی ادامه دارد؟

رصد بازار نشان می‌دهد مدل‌های کمبی و یخچال‌فریزرهای بالا و پایین که بخش مهمی از تقاضای خانوار را تشکیل می‌دهند، اکنون در محدوده‌های قیمتی بسیار بالاتری نسبت به ابتدای سال معامله می‌شوند.

یخچال فریزر ۲۴ فوت دوو مدل ARBMI-10GW در بازار حدود ۱۴۷ میلیون و ۹۴۰ هزار تومان قیمت دارد.

یخچال فریزر ۲۷ فوت اسنوا مدل STDi-L300 نیز با قیمت حدود ۱۴۹ میلیون تومان در اختیار خریداران قرار گرفته است.

در بخش مدل‌های کوچک‌تر، یخچال فریزر ۱۹ فوت پاکشوما مدل RCP 495 X BMF به حدود ۹۵ میلیون تومان رسیده است.

همچنین یخچال فریزر ۳۴ فوت الکترواستیل مدل ES34 سکوئنس پلاس در بازار حدود ۱۴۱ میلیون تومان عرضه می‌شود. بررسی یکی از فروشندگان تخصصی الکترواستیل نیز نشان می‌دهد این مدل اخیراً حدود ۱۳۶ میلیون تومان قیمت داشته که اختلاف آن با نرخ‌های بازار، بار دیگر پراکندگی محسوس قیمت میان فروشندگان را نشان می‌دهد.

چرا قیمت یخچال فریزر دوباره بالا رفت؟

مهم‌ترین عامل، افزایش همزمان چند جزء هزینه تولید است. برچسب «ساخت ایران» به این معنا نیست که قیمت محصول از ارز مستقل باشد.

در تولید یخچال، تجهیزاتی مانند کمپرسور، بردهای الکترونیکی و برخی قطعات حساس مستقیماً وارداتی هستند یا قیمت آنها با نرخ ارز ارتباط دارد. علاوه بر آن، ورق فلزی، مواد پلیمری، عایق‌ها، هزینه حمل و تجهیزات خطوط تولید نیز در بهای تمام‌شده اثر می‌گذارند. گزارشی که در روزهای اخیر درباره بازار لوازم خانگی منتشر شده، کمپرسور، برد الکترونیکی و برخی ورق‌های فلزی را از مهم‌ترین حلقه‌های حساس به ارز معرفی کرده است.

بهروز محبی، عضو مجلس، نیز در شهریور افزایش قیمت مواد اولیه و بی‌ثباتی ارز را دو عامل اصلی بالا رفتن قیمت لوازم خانگی دانسته و گفته بود وقتی تولیدکننده مواد اولیه بورس کالا را گران‌تر می‌خرد، هزینه تمام‌شده محصول نیز افزایش پیدا می‌کند.

دلار ۲۷۰ هزار تومانی چه پیامی به بازار یخچال داد؟

نوسان شدید بازار ارز طی روزهای اخیر به نگرانی فعالان لوازم خانگی دامن زده است.

دلار روز یکشنبه ۱۲ مهر در ابتدای معاملات با حدود پنج هزار تومان افزایش وارد کانال ۲۷۰ هزار تومان شد و در مقطعی تا محدوده ۲۷۲ هزار تومان نیز بالا رفت؛ هرچند در ساعات بعد بخشی از رشد خود را پس گرفت و به حوالی ۲۶۶ هزار تومان برگشت.

همین نوسان برای کالایی مانند یخچال اهمیت زیادی دارد. فروشنده‌ای که کالای موجود خود را امروز می‌فروشد، باید مطمئن باشد می‌تواند فردا همان کالا را با قیمت قابل پیش‌بینی جایگزین کند.

وقتی این اطمینان وجود ندارد، فروشنده یا حاشیه ایمنی بیشتری روی قیمت قرار می‌دهد یا اعتبار پیش‌فاکتور را کوتاه می‌کند. به همین دلیل ممکن است نرخ یک مدل از زمان تماس مشتری تا مراجعه حضوری تغییر کند.

این رفتار الزاماً به معنی افزایش رسمی روزانه قیمت کارخانه نیست؛ بخشی از آن ناشی از ریسک جایگزینی کالا در شبکه توزیع است.

مواد اولیه چقدر گران شده‌اند؟

آمارهای منتشرشده درباره نهاده‌های صنعت لوازم خانگی تصویر مهم‌تری از فشار هزینه ارائه می‌کنند.

بررسی معاملات بورس کالا نشان داده قیمت پلی‌پروپیلن، یکی از مواد اولیه مورد استفاده در بخش‌های مختلف صنعت لوازم خانگی، طی یک سال تا ۲۹۶.۳ درصد افزایش یافته است. افزایش قیمت سایر مواد اولیه نیز هزینه تولید را بالا برده و حاشیه مانور کارخانه‌ها را محدود کرده است.

این داده به این معنا نیست که هزینه تولید یک یخچال دقیقاً ۲۹۶ درصد افزایش یافته؛ سهم هر ماده در محصول متفاوت است. اما نشان می‌دهد بخش تولید در محیطی فعالیت می‌کند که قیمت برخی نهاده‌های اصلی طی مدت کوتاهی چند برابر شده است.

بنابراین وقتی ارز، مواد پتروشیمی، فلزات و هزینه حمل همزمان بالا می‌روند، فشار آنها در نهایت به قیمت فروش منتقل می‌شود.

یخچال گران می‌شود اما مشتری کمتر شده است

نقطه متناقض بازار دقیقاً همین‌جاست: قیمت‌ها بالا می‌روند، اما بازار پررونق نیست.

بررسی بازار امین‌حضور در روزهای ابتدایی مهر نشان داده فروشندگان از رشد دست‌کم ۲۰ درصدی قیمت‌ها از ابتدای شهریور و سقوط شدید حجم فروش صحبت می‌کنند. برخی فعالان بازار گفته‌اند میزان فروش حتی به حدود یک‌پنجم گذشته رسیده است.

تسنیم نیز هشتم مهر در گزارشی از بازار لوازم خانگی تهران نوشت ویترین‌ها مملو از کالا و تنوع محصول بالاست، اما بازار در «رکود انتظاری» قرار دارد و نوسان لحظه‌ای قیمت‌ها، هم خریدار و هم فروشنده را محتاط کرده است.

در نتیجه، وضعیت فعلی نمونه کلاسیک رکود تورمی است: قیمت کالا افزایش پیدا می‌کند، اما تعداد معاملات کاهش می‌یابد.

زوج‌های جوان زیر فشار قیمت یخچال

یخچال یکی از کالاهایی است که برخلاف بسیاری از وسایل الکترونیکی، حذف آن از سبد اولیه یک خانوار تقریباً ممکن نیست.

برای زوج جوانی که در حال تهیه جهیزیه است، رسیدن مدل‌های معمولی بازار به محدوده ۱۰۰ تا ۱۵۰ میلیون تومان به معنای اختصاص بخش قابل توجهی از کل بودجه به تنها یک قلم کالا است.

این فشار زمانی جدی‌تر می‌شود که سایر لوازم اصلی مانند لباسشویی، اجاق گاز، تلویزیون و ظرفشویی نیز همزمان افزایش قیمت داشته باشند.

آمارهای منتشرشده نیز نشان می‌دهد لوازم خانگی در ماه‌های اخیر یکی از گروه‌های تورمی مهم بوده است. بر اساس گزارش مبتنی بر داده‌های بانکی، این گروه تنها در اردیبهشت رشد ماهانه حدود ۲۰ درصدی را ثبت کرده بود.

تولید همزمان با گرانی کاهش پیدا کرده است

یک علامت مهم دیگر از سمت کارخانه‌ها دیده می‌شود.

بررسی عملکرد شش شرکت بورسی لوازم خانگی در مرداد نشان داد با وجود افزایش شدید نرخ فروش محصولات، پنج شرکت از شش شرکت مورد بررسی با کاهش تولید روبه‌رو شده‌اند. در برخی شرکت‌ها رشد نرخ فروش به بیش از ۱۰۰ درصد و حتی حدود ۱۵۰ درصد رسیده است.

این آمار نشان می‌دهد افزایش قیمت‌ها به رونق تولید و فروش منجر نشده است.

یعنی بازار با چرخه‌ای روبه‌روست که در آن هزینه تولید افزایش پیدا می‌کند، تولیدکننده نرخ فروش را بالا می‌برد، قدرت خرید خانوار کاهش می‌یابد و در نهایت حجم تقاضا افت می‌کند.

ادامه طولانی چنین وضعیتی می‌تواند برای تولیدکننده و شبکه فروش نیز مشکل‌ساز شود؛ زیرا یخچال کالایی حجیم است و نگهداری موجودی آن هزینه انبارداری بالایی دارد.

چرا اختلاف قیمت یک مدل در بازار زیاد است؟

خریداران در شرایط فعلی ممکن است برای یک مدل واحد با اختلاف چند میلیون تومانی میان فروشگاه‌ها روبه‌رو شوند.

به عنوان نمونه، مدل ۳۴ فوت الکترواستیل ES34 در یکی از فروشگاه‌های تخصصی با نرخ حدود ۱۳۶ میلیون تومان دیده شده، در حالی که نرخ‌های میدانی تا محدوده ۱۴۱ میلیون تومان می‌رسد.

این اختلاف می‌تواند ناشی از تاریخ خرید موجودی، رنگ محصول، شرایط گارانتی، هزینه حمل، فروش نقدی یا اقساطی و سیاست قیمت‌گذاری فروشگاه باشد.

به همین دلیل در دوره نوسان شدید، مقایسه قیمت صرفاً براساس نام برند کافی نیست؛ کد کامل مدل، رنگ، نوع گارانتی و شرایط پرداخت نیز باید یکسان باشد.

پیش‌بینی قیمت یخچال فریزر؛ گرانی ادامه دارد؟

در کوتاه‌مدت سه متغیر مسیر بازار را تعیین می‌کنند: نرخ ارز، هزینه مواد اولیه و قدرت خرید مصرف‌کننده.

اگر دلار بار دیگر بالای محدوده ۲۷۰ هزار تومان تثبیت شود و هزینه خرید قطعات و نهاده‌های تولید افزایش پیدا کند، احتمال اصلاح دوباره لیست قیمت‌ها بالا خواهد رفت.

اما در سمت مقابل، رکود عمیق بازار یک مانع جدی برای افزایش نامحدود قیمت است. وقتی فروشندگان بخش زیادی از مشتریان خود را از دست می‌دهند، افزایش بیشتر نرخ می‌تواند حجم معامله را باز هم پایین بیاورد.

بنابراین احتمال دارد بازار به جای جهش یکباره، شاهد افزایش‌های مرحله‌ای همراه با تخفیف‌های مقطعی فروشندگان باشد.

بازار یخچال در دوراهی گرانی و رکود

تصویر فعلی بازار یخچال و فریزر را نمی‌توان تنها با عبارت «افزایش تقاضا» توضیح داد. برخلاف برخی بازارها، بخش اصلی گرانی از سمت هزینه تولید، نرخ ارز و انتظارات تورمی آمده است، نه از رونق خرید خانوار.

رسیدن یخچال‌های متعارف داخلی به محدوده ۱۴۰ تا ۱۵۰ میلیون تومان در شرایطی اتفاق افتاده که بازار امین‌حضور از کاهش شدید معاملات خبر می‌دهد و داده‌های شرکت‌ها نیز افت تولید را نشان می‌دهد.

در چنین شرایطی، آرام شدن بازار ارز می‌تواند سرعت افزایش قیمت را کاهش دهد، اما برای بازگشت محسوس قیمت‌ها به سطوح گذشته صرفاً کاهش چندروزه دلار کافی نیست؛ هزینه مواد اولیه و موجودی جدید کارخانه‌ها نیز باید تعدیل شود.

بنابراین بازار یخچال در ابتدای مهر ۱۴۰۵ میان دو نیروی مخالف گرفتار شده است: هزینه جایگزینی بالا که فروشنده را به افزایش قیمت سوق می‌دهد و قدرت خرید پایین که خریدار را از بازار خارج می‌کند. برنده این کشمکش تعیین خواهد کرد که یخچال‌های ۱۵۰ میلیون تومانی به نرخ عادی بازار تبدیل می‌شوند یا رکود، مانع موج بعدی افزایش قیمت خواهد شد.