کرمان‌موتور تأخیر را پذیرفت؛ چند مشتری هنوز منتظر تحویل خودرو هستند؟

کرمان‌موتور در اطلاعیه خود توضیح داده است که همزمان با آغاز درگیری‌های منطقه‌ای در اسفندماه ۱۴۰۴، بارگیری قطعات به دلیل مخاطرات موجود در منطقه خلیج فارس برای حدود ۴۰ روز متوقف شد. به گفته شرکت، از اردیبهشت ۱۴۰۵ حمل قطعات دوباره آغاز شد اما مشکلات تردد دریایی و تغییر مسیر کشتی‌ها باعث شد فرآیند دریافت قطعات چند ماه عقب بیفتد.

بنابراین اصل تأخیر دیگر موضوعی مبتنی بر روایت مشتریان یا گزارش غیررسمی نیست. خود شرکت پذیرفته است که اختلال در تأمین و حمل قطعه بر برنامه تولید و تحویل اثر گذاشته و بابت تأخیر ایجادشده عذرخواهی کرده است.

این شفاف‌سازی از یک جهت قابل توجه است، اما از جهت دیگر پرسش تازه‌ای ایجاد می‌کند. وقتی شرکت رسماً از تأخیر چندماهه در دریافت قطعات سخن می‌گوید، باید مشخص شود این اختلال چه تعداد از تعهدات فروش را تحت تأثیر قرار داده است.

چند خودرو در صف تحویل مانده‌اند؟

نقطه مبهم اطلاعیه کرمان‌موتور همین‌جاست. شرکت تعداد مشتریانی را که موعد تحویل آنها گذشته اعلام نکرده و مشخص نیست تأخیر ایجادشده مربوط به چه تعداد خودرو و کدام محصولات است.

برای مشتری تفاوت بزرگی وجود دارد میان تأخیر محدود در یک محصول با عقب‌ماندگی گسترده در چند مدل. اگر شرکت برای هر محصول تعداد تعهدات سررسیدشده، تعداد خودروهای تحویل‌نشده و متوسط مدت تأخیر را اعلام کند، ابعاد واقعی مسئله مشخص خواهد شد.

در حال حاضر عبارت «طی هفته‌های آینده» تنها افق زمانی ارائه‌شده از سوی شرکت است. این عبارت مشخص نمی‌کند تولید هر محصول در چه تاریخی انجام خواهد شد و مشتریانی که ماه‌ها قبل موعد تحویل داشته‌اند دقیقاً چه زمانی خودرو دریافت خواهند کرد.

چرا کرمان‌موتور طرح جایگزینی پیشنهاد کرده است؟

یکی از مهم‌ترین بخش‌های اطلاعیه، پیشنهاد تبدیل خودروی ثبت‌نام‌شده به خودروهای موجود است. کرمان‌موتور گفته مشتریان می‌توانند از طرح جایگزینی با قیمت زمان ثبت‌نام استفاده کنند.

این پیشنهاد برای مشتریانی که نمی‌خواهند بیشتر منتظر بمانند می‌تواند یک راه خروج باشد، اما از منظر عملکرد شرکت یک پرسش جدی ایجاد می‌کند: اگر قطعات تمام خودروهای ثبت‌نامی قرار است طی هفته‌های آینده دریافت و تولید آنها انجام شود، چه میزان از تعهدات فعلی به‌اندازه‌ای با تأخیر مواجه شده که شرکت همزمان مسیر تبدیل خودرو را فعال کرده است؟

پیشنهاد جایگزینی زمانی شفاف خواهد بود که شرکت جزئیات آن را نیز اعلام کند؛ چه محصولاتی قابل جایگزینی هستند، مشتری چه میزان اختلاف قیمت پرداخت یا دریافت خواهد کرد، آیا شرایط قرارداد اولیه تغییر می‌کند و انتخاب نکردن طرح جایگزینی چه اثری بر زمان تحویل خودروی اصلی خواهد داشت.

رشد شهریور، اما هنوز ۵۵ درصد پایین‌تر از سال قبل

ماجرای تأخیر تحویل در شرایطی مطرح شده که آمار تولید شهریور کرمان‌موتور دو تصویر متفاوت را همزمان نشان می‌دهد. تولید شرکت از یک هزار و ۶۶۶ دستگاه در مرداد به سه هزار و ۱۴۹ دستگاه در شهریور رسیده و تقریباً دو برابر شده است؛ اما تولید شهریور همچنان حدود ۵۵ درصد کمتر از مدت مشابه سال قبل گزارش شده است.

به عبارت دیگر، کرمان‌موتور در پایان تابستان توانسته نسبت به ماه قبل تولید را افزایش دهد، اما هنوز فاصله قابل توجهی با سطح تولید سال گذشته دارد. این نکته برای ارزیابی امکان جبران معوقات اهمیت زیادی دارد.

افزایش تولید یک ماه زمانی می‌تواند برای مشتری معطل خبر امیدوارکننده‌ای باشد که مستقیماً به کاهش تعهدات عقب‌افتاده منجر شود. اگر بخش قابل توجهی از ظرفیت جدید صرف سفارش‌های تازه یا محصولات دیگری شود، رشد تیراژ لزوماً به معنای کوتاه شدن صف مشتریان قبلی نیست.

معیار واقعی؛ کاهش تعداد مشتریان معطل

در چنین شرایطی صرف اعلام تیراژ تولید نمی‌تواند تصویر کاملی ارائه کند. برای مشتری مهم است بداند چند دستگاه از خودروهای تولیدشده متعلق به تعهدات عقب‌افتاده بوده و چند سفارش معوق در پایان هر ماه باقی مانده است.

اگر کرمان‌موتور بتواند موجودی تعهدات معوق را ماه‌به‌ماه کاهش دهد، رشد تولید شهریور را می‌توان نشانه‌ای از بازگشت تدریجی شرکت به برنامه عادی دانست. اما تا زمانی که تعداد معوقات اعلام نشود، امکان سنجش این موضوع وجود ندارد.

این همان حلقه مفقوده اطلاعیه شرکت است. کرمان‌موتور درباره علت تأخیر توضیح داده، درباره مسیر تأمین قطعات توضیح داده و حتی راه جایگزینی خودرو را پیشنهاد کرده است، اما عددی از حجم تعهدات عقب‌افتاده منتشر نکرده است.

قیمت زمان ثبت‌نام؛ امتیاز مهم اما پایان ماجرا نیست

شرکت تأکید کرده خودروهای جایگزین با قیمت زمان ثبت‌نام در اختیار مشتری قرار می‌گیرند. حفظ قیمت قرارداد می‌تواند مانع تحمیل هزینه ناشی از افزایش‌های بعدی به مشتری شود و برای خریدارانی که مدت طولانی در انتظار مانده‌اند اهمیت دارد.

اما حفظ قیمت، مسئولیت شرکت درباره زمان تحویل را از بین نمی‌برد. مشتری هنگام ثبت‌نام علاوه بر قیمت، روی موعد تحویل نیز حساب کرده است. خواب سرمایه برای چند ماه، تغییر شرایط مالی خانوار و از دست رفتن فرصت خرید در بازار از جمله پیامدهایی است که صرفاً با ثابت ماندن قیمت قرارداد جبران نمی‌شود.

از همین رو پاسخ به موضوع جریمه تأخیر نیز اهمیت دارد. باید مشخص شود مشتریانی که موعد تحویل آنها گذشته، مطابق قرارداد چه میزان سود یا جریمه تأخیر دریافت خواهند کرد و استفاده از طرح تبدیل خودرو چه اثری بر این حقوق قراردادی خواهد داشت.

حالا نوبت انتشار آمار است

اطلاعیه کرمان‌موتور یک نکته مثبت دارد؛ شرکت اصل تأخیر را پنهان نکرده و علت آن را توضیح داده است. اما برای بستن این پرونده، توضیح درباره علت کافی نیست و اکنون نوبت انتشار نتیجه و اعداد است.

کرمان‌موتور می‌تواند مشخص کند چه تعداد تعهد معوق دارد، این تعهدات مربوط به کدام مدل‌ها هستند، قدیمی‌ترین موعد تحویل معوق مربوط به چه زمانی است، چه میزان از قطعات مورد نیاز وارد کشور شده و برای هر گروه از مشتریان چه جدول زمانی مشخصی در نظر گرفته شده است.

این اطلاعات بیش از هر وعده کلی می‌تواند وضعیت واقعی شرکت را روشن کند. «طی هفته‌های آینده» زمانی برای مشتری معنا پیدا می‌کند که به تاریخ تحویل مشخص تبدیل شود.

کرمان‌موتور علت تأخیر را اعلام کرده و وعده تأمین قطعات را داده است؛ حالا مهم‌ترین سؤال باقی‌مانده از شرکت این است: چند مشتری هنوز خودرو نگرفته‌اند و آخرین خودروی معوق دقیقاً چه زمانی تحویل می‌شود؟