انفجار در «فوتبال برتر»؛ خطیر و کریمی به جان هم افتادند / هیئت‌رئیسه‌ای که خودش به بحران فوتبال تبدیل شد

برنامه قرار بود با حضور مجید جلالی و امیررضا واعظ آشتیانی در جایگاه منتقدان و علی خطیر و امیرمهدی علوی به‌عنوان نمایندگان فدراسیون، شرایط تیم ملی و مدیریت فوتبال را بررسی کند. موضوعاتی مانند نتایج اخیر ایران، کیفیت مسابقات تدارکاتی و بحث جوان‌گرایی در دستور کار قرار داشت، اما گفت‌وگو خیلی زود شخصی شد.

واعظ آشتیانی در جریان بحث خطاب به خطیر مدعی شد که او در فوتبال به‌عنوان «ایجنت» شناخته می‌شود؛ ادعایی که خطیر بلافاصله آن را رد کرد و با پاسخ تندی به منتقد خود واکنش نشان داد. منابع مختلف ورزشی این بخش از مشاجره را بازتاب داده‌اند، اما نکته مهم آن است که چنین اتهام‌هایی در برنامه تلویزیونی ادعاهای طرفین هستند و تا زمانی که در مرجع ذی‌صلاح اثبات نشوند، نباید آنها را به‌عنوان واقعیت قطعی تلقی کرد. واعظ آشتیانی بعدتر گفت که خطیر پس از پایان برنامه نزد او آمده و بابت بخشی از اتفاقات عذرخواهی کرده است. این دو حتی در جریان برنامه نیز در مقطعی یکدیگر را در آغوش گرفتند، اما پایان این تنش، مقدمه جنجالی بزرگ‌تر بود. 

حجت کریمی وارد شد؛ اختلاف در قلب هیئت‌رئیسه فدراسیون فوتبال

بخش اصلی جنجال زمانی شکل گرفت که حجت کریمی، دیگر عضو هیئت‌رئیسه فدراسیون فوتبال، تلفنی وارد برنامه شد. بحث درباره تصمیمات هیئت‌رئیسه، قرارداد امیر قلعه‌نویی و مواضع اعضا درباره تیم ملی بود، اما گفت‌وگو به سرعت به اتهام‌زنی متقابل رسید.

کریمی مطالب تندی علیه خطیر مطرح کرد و خطیر نیز در پاسخ، به شیوه ورود برخی افراد به ساختار فوتبال حمله کرد و گفت «کباب و قلیان نباید مجوز ورود به فوتبال باشد». گزارش‌های منتشرشده نشان می‌دهد علاوه بر کریمی، چند عضو دیگر هیئت‌رئیسه نیز در بخش‌هایی از برنامه روی خط آمدند؛ اتفاقی که اختلاف درونی ساختار مدیریتی فدراسیون را بیش از پیش آشکار کرد. 

مسئله مهم فقط ادبیات دو طرف نبود. علی خطیر و حجت کریمی هر دو اعضای هیئت‌رئیسه‌ای هستند که درباره سرمربی تیم ملی، برنامه‌های آماده‌سازی، مسائل مالی و بسیاری از سیاست‌های کلان فوتبال ایران رأی و نظر دارند. همین موضوع سبب شد تسنیم در گزارش خود این اتفاق را تصویری از وضعیت این روزهای فوتبال ایران توصیف کند و این پرسش را مطرح کند که وقتی اعضای هیئت‌رئیسه در برابر دوربین چنین اختلافی دارند، جلسات غیرعلنی این مجموعه چگونه برگزار می‌شود. 

واکنش وزیر ورزش؛ عذرخواهی رسمی از مردم

ابعاد ماجرا به اندازه‌ای بود که احمد دنیامالی، وزیر ورزش و جوانان، روز سه‌شنبه به آن واکنش نشان داد.

او از فدراسیون‌ها خواست اختلافات داخلی خود را پشت درهای بسته حل کنند و تأکید کرد مردم و مخاطبان رسانه حرمت دارند. دنیامالی همچنین اعلام کرد با افراد درگیر در ماجرا جلسه خواهد گذاشت و اگر بی‌احترامی صورت گرفته، آنها باید عذرخواهی کنند. وزیر ورزش در ادامه شخصاً از مردم بابت آنچه در تلویزیون رخ داد عذرخواهی کرد. 

این واکنش نشان می‌دهد ماجرا دیگر صرفاً یک مشاجره رسانه‌ای میان چند مدیر سابق استقلال نیست؛ دو طرف اصلی نزاع بخشی از ساختار فعلی تصمیم‌گیری فوتبال ایران هستند و رفتار آنها مستقیماً اعتبار هیئت‌رئیسه را تحت تأثیر قرار داده است.

اساسنامه فدراسیون درباره رفتار مدیران چه می‌گوید؟

جالب آنکه متن اساسنامه فدراسیون فوتبال نیز بر اصولی تأکید دارد که دقیقاً در نقطه مقابل فضای ایجادشده در این برنامه قرار می‌گیرد.

در ماده ۴ اساسنامه فدراسیون فوتبال آمده است که فدراسیون باید روابط دوستانه میان اعضا، باشگاه‌ها، مسئولان و بازیکنان را ترویج کند و همه افراد فعال در فوتبال موظف به رعایت اصول وفاداری، صداقت و رفتار ورزشی هستند. ماده ۷ نیز تصریح می‌کند مسئولان و ارکان فدراسیون باید مقررات و کدهای اخلاقی فدراسیون فوتبال، AFC و FIFA را رعایت کنند.

بنابراین مسئله فقط این نیست که تصاویر یک مشاجره تلویزیونی برای مخاطبان خوشایند نبوده است؛ چنین رفتاری مستقیماً این پرسش را ایجاد می‌کند که استانداردهای اخلاقی مورد تأکید خود اساسنامه تا چه اندازه در سطوح بالای مدیریتی اجرا می‌شود.

از شکست ازبکستان و روسیه تا دعوای جوان‌گرایی

طنز تلخ ماجرا این است که همه این حاشیه‌ها در شرایطی رخ داد که فوتبال ایران از نظر فنی نیز هفته خوبی پشت سر نگذاشته بود.

تیم ملی دوم مهر در فرغانه با نتیجه ۳ بر یک مقابل ازبکستان شکست خورد و پنج روز بعد برابر روسیه نیز ۲ بر صفر بازنده شد. به این ترتیب تیم قلعه‌نویی فیفادی مهر را با دو شکست، پنج گل خورده و تنها یک گل زده به پایان رساند. 

بعد از شکست روسیه نیز قلعه‌نویی گفت برخی بازیکنانی که فرصت بازی گرفته‌اند اما انتظارات کادر فنی را برآورده نکرده‌اند، ممکن است دیگر دعوت نشوند. 

موضوع جوان‌گرایی از مدت‌ها قبل محل اختلاف بوده است. تیم ایران در جام جهانی ۲۰۲۶ با میانگین سنی حدود ۲۹.۸ سال یکی از مسن‌ترین فهرست‌های تاریخ حضور خود در جام جهانی را داشت. خود قلعه‌نویی نیز اخیراً تأکید کرده که از نگاه او «تیم ملی محل جوان‌گرایی نیست» و باید مصرف‌کننده خروجی باشگاه‌ها و تیم‌های پایه در فرایند تغییر نسل باشد. 

در نتیجه انتقاد اصلی مخالفان این است که فوتبال ایران از یک سو نتیجه مطلوب نمی‌گیرد و از سوی دیگر نشانه‌های یک تغییر نسل سریع و سازمان‌یافته نیز هنوز کاملاً دیده نمی‌شود.

مسئولیت مهدی تاج در این بحران چیست؟

طبیعی است که در چنین شرایطی بخش بزرگی از انتقادها متوجه مهدی تاج باشد؛ رئیس فدراسیونی که هیئت‌رئیسه آن به چنین سطحی از اختلاف علنی رسیده است.

البته درباره تعداد دوره‌های حضور تاج باید دقیق بود. او در اسفند ۱۴۰۳ با ۷۲ رأی برای سومین بار به ریاست فدراسیون فوتبال انتخاب شد.

از سوی دیگر، اساسنامه مصوب سال ۲۰۲۰ فدراسیون تصریح می‌کند رئیس، نواب رئیس و اعضای هیئت‌رئیسه دوره‌های چهارساله دارند و هیچ فردی نمی‌تواند بیش از سه دوره، چه متوالی و چه غیرمتوالی در هیئت‌رئیسه حضور داشته باشد. برای ریاست نیز سقف سه دوره در مجموع ذکر شده است. 

با این حال، چگونگی احتساب دوره‌های مدیریتی پیش از اجرایی‌شدن اساسنامه سال ۲۰۲۰ بحث حقوقی جداگانه‌ای است و صرفاً با شمردن همه مسئولیت‌های تاریخی تاج نمی‌توان نتیجه قطعی حقوقی درباره اعتبار دوره فعلی او صادر کرد.

اما فارغ از این مناقشه، یک موضوع روشن است: رئیس فدراسیون مسئول «عملکرد مؤثر ارکان فدراسیون» است؛ مسئولیتی که خود اساسنامه نیز به آن اشاره می‌کند.

 بحران فوتبال ایران فقط داخل زمین نیست

دو شکست تیم ملی را می‌توان با مسابقه بعدی جبران کرد و یک نسل از بازیکنان را نیز می‌توان به مرور تغییر داد؛ اما بحران اعتماد مدیریتی به سادگی با یک پیروزی فوتبال حل نمی‌شود.

آنچه در «فوتبال برتر» دیده شد، فراتر از یک جر و بحث تلویزیونی بود. اعضای نهادی که باید محل تصمیم‌گیری عقلانی، بررسی برنامه تیم ملی و مدیریت اختلاف‌ها باشد، اختلافات خود را مقابل میلیون‌ها مخاطب به میدان اتهام‌زنی کشاندند.

وقتی وزیر ورزش مجبور می‌شود بابت رفتار مدیران فوتبال از مردم عذرخواهی کند، دیگر نمی‌توان همه چیز را به «هیجان برنامه زنده» تقلیل داد.