پایان کارت‌های زرد و قرمز سنتی در فوتبال؟ رونمایی از کارت دیجیتال داوری در اروگوئه؛ اولین اخطار و اخراج الکترونیکی ثبت شد

روز پنجشنبه ۱۵ اکتبر ۲۰۲۶، برابر با ۲۳ مهر ۱۴۰۵، دیدار ناسیونال و رنتیستاس در جام حذفی اروگوئه به صحنه آزمایش یکی از فناوری‌های جدید داوری تبدیل شد.

در این مسابقه که با پیروزی ۳ بر صفر ناسیونال پایان یافت، ادواردو وارلا از ابزاری الکترونیکی برای نمایش کارت‌های انضباطی استفاده کرد.

اولین بازیکنی که کارت زرد دیجیتال دریافت کرد، خوان پابلو پلادا، بازیکن رنتیستاس، بود. او در دقیقه ۱۲ پس از خطا روی ماکسیمیلیانو سیلورا با اخطار داور مواجه شد.

وارلا به‌جای بالا بردن کارت زرد مقوایی، دستگاهی کوچک را به بازیکن نشان داد که صفحه آن به رنگ زرد درآمده بود.

در ادامه مسابقه نیز از همین ابزار برای اعلام اخطارهای دیگر استفاده شد. کارت قرمز دیجیتال نیز در جریان مسابقه به نمایش درآمد و نائوئل خلوس، بازیکن ناسیونال، از جمله اخراجی‌های این دیدار بود.

به این ترتیب، آزمایش کارت الکترونیکی تنها به نمایش نمادین یک اخطار محدود نماند و در موقعیت‌های واقعی داوری مورد استفاده قرار گرفت.

کارت زرد و قرمز دیجیتال چگونه کار می‌کند؟

برخلاف تصور اولیه، این فناوری صرفاً یک نمایشگر رنگی نیست.

دستگاه مورد استفاده در اروگوئه به تلفن همراه شباهت دارد، اما برای انجام وظایف مشخص داوری طراحی شده است.

بر اساس توضیحات ادواردو وارلا، دو دکمه در کناره دستگاه برای نمایش کارت زرد و قرمز در نظر گرفته شده است.

داور پس از انتخاب رنگ کارت می‌تواند تیم مربوطه را مشخص کند و سپس شماره بازیکنی را که اخطار گرفته یا اخراج شده، در سامانه ثبت کند.

یکی از قابلیت‌های مهم این ابزار، شناسایی وضعیت انضباطی بازیکنان است.

اگر بازیکنی قبلاً کارت زرد دریافت کرده باشد، دستگاه هنگام ثبت اخطار دوم این موضوع را به داور یادآوری می‌کند و امکان ثبت اخراج را فراهم می‌سازد.

به گفته وارلا، این ویژگی می‌تواند ثبت اطلاعات مسابقه را ساده‌تر کند و نیاز به یادداشت دستی همه اتفاقات را کاهش دهد.

ثبت گل‌ها، تعویض‌ها و پنالتی‌ها؛ امکانات فراتر از کارت قرمز

مزیت اصلی فناوری جدید به ثبت اتفاقات مسابقه مربوط می‌شود.

داور می‌تواند اطلاعاتی مانند گل‌ها، تعویض‌ها و تصمیمات انضباطی را در یک دستگاه ثبت کند.

برای مثال، هنگام تعویض بازیکن، گزینه مخصوص تعویض انتخاب می‌شود و پس از تعیین تیم، شماره بازیکن خارج‌شده و جایگزین او ثبت خواهد شد.

دستگاه همچنین دارای زمان‌سنج است و زمان وقوع رویدادهای مسابقه را نگهداری می‌کند.

این قابلیت می‌تواند تهیه گزارش پس از مسابقه را آسان‌تر کند؛ زیرا بخشی از اطلاعات در همان لحظه وقوع ثبت می‌شوند.

بااین‌حال، باید میان قابلیت ثبت دیجیتال اطلاعات و انتقال کامل و خودکار آنها به تمام سامانه‌های رسمی تفاوت گذاشت.

سازندگان گفته‌اند اطلاعات در سرور ذخیره می‌شود، اما اتصال کامل به سامانه COMET، نرم‌افزار مدیریت مسابقات مورد استفاده در فوتبال، همچنان از چالش‌های توسعه این طرح است.

سازندگان کارت دیجیتال چه کسانی هستند؟

براساس گزارش رسانه‌های اروگوئه، فناوری جدید توسط شرکت خصوصی REFe طراحی شده و در همکاری با فدراسیون فوتبال اروگوئه در حال آزمایش است.

مائورو ساکو و دیه‌گو دلا پنیا، مدیران این شرکت، اعلام کرده‌اند که توسعه دستگاه حدود سه سال زمان برده است.

این ابزار ۱۴۸ گرم وزن دارد، ضخامت آن حدود هفت میلی‌متر است و از سیستم‌عامل اندروید استفاده می‌کند.

به گفته سازندگان، طراحی دستگاه به شکلی انجام شده که استفاده از آن برای داور ساده باشد و تعداد اقدامات لازم برای ثبت اخطار یا اخراج کاهش پیدا کند.

از دیگر ویژگی‌های اعلام‌شده، شارژدهی مناسب باتری و امکان استفاده از دستگاه بدون اتصال دائمی به وای‌فای است.

البته عملکرد آفلاین به معنای انتقال آنی اطلاعات بدون هیچ ارتباط شبکه‌ای نیست؛ داده‌ها برای ارسال به سامانه‌های بیرونی باید در زمان مناسب همگام‌سازی شوند.

نکته قابل‌توجه دیگر، نحوه تأمین مالی این پروژه است. مائورو ساکو تأکید کرده که هزینه توسعه از محل سرمایه‌گذاری خصوصی تأمین شده و فدراسیون فوتبال اروگوئه صرفاً امکان آزمایش فناوری در مسابقات را فراهم کرده است.

مشکل کارت‌های دیجیتال؛ چرا داوران نگران نور خورشید هستند؟

با وجود قابلیت‌های تازه، این فناوری هنوز با محدودیت‌های مهمی مواجه است.

مهم‌ترین مشکل گزارش‌شده، میزان وضوح صفحه‌نمایش در شرایط نوری مختلف است.

قرار بود دستگاه در تاریخ ۳۰ سپتامبر و در دیدار دفنسور اسپورتینگ و پلازا کولونیا آزمایش شود، اما نور خورشید باعث شد نمایش رنگ کارت با وضوح کافی امکان‌پذیر نباشد.

همین مسئله موجب شد آزمایش اصلی به مسابقه دیگری منتقل شود.

ادواردو وارلا نیز پس از استفاده از کارت دیجیتال توضیح داد که مشاهده رنگ صفحه از زاویه کناری دشوار است.

او پیشنهاد کرد برای رفع این مشکل، چراغ‌های LED رنگی در کناره دستگاه تعبیه شوند.

سازندگان نیز پذیرفته‌اند که اگرچه نرم‌افزار عملکرد مناسبی داشته، بخش سخت‌افزاری به بهبود بیشتری نیاز دارد.

این موضوع اهمیت زیادی دارد؛ زیرا کارت زرد و قرمز تنها وسیله ثبت یک تصمیم نیست، بلکه باید پیام انضباطی داور را به بازیکنان، مربیان و تماشاگران منتقل کند.

اگر رنگ کارت برای افراد حاضر در ورزشگاه به‌وضوح دیده نشود، یکی از مهم‌ترین کارکردهای آن با اختلال مواجه خواهد شد.

آیا کارت دیجیتال جایگزین VAR می‌شود؟

یکی از برداشت‌های نادرست درباره فناوری جدید، مقایسه مستقیم آن با کمک‌داور ویدئویی است.

در واقع کارت دیجیتال و VAR دو ابزار با کاربردهای متفاوت هستند.

کمک‌داور ویدئویی برای بررسی برخی تصمیمات مهم داوری با استفاده از تصاویر مسابقه طراحی شده است.

در مقابل، دستگاه جدید اروگوئه بیشتر برای نمایش و ثبت تصمیماتی استفاده می‌شود که داور گرفته است.

این ابزار به‌صورت مستقل درباره خطا، پنالتی یا اخراج قضاوت نمی‌کند و جایگزین تصمیم‌گیری انسانی نیست.

البته سازندگان برای آن امکان ثبت تغییر تصمیم پس از بررسی VAR را نیز پیش‌بینی کرده‌اند.

طبق مقررات فعلی هیئت بین‌المللی فوتبال، VAR می‌تواند در موارد مشخصی از جمله گل، پنالتی و برخی تصمیمات اخراج به داور کمک کند.

بنابراین استفاده از کارت دیجیتال را باید بیشتر تحولی در مدیریت اطلاعات داوری دانست، نه تغییری در ماهیت تصمیم‌گیری داور مسابقه.

کارت‌های زرد و قرمز دیجیتال از نظر قوانین فیفا مجاز هستند؟

مسئله مهم دیگر به چارچوب قانونی استفاده از تجهیزات جدید مربوط می‌شود.

براساس قانون پنجم فوتبال در مقررات ۲۰۲۶–۲۰۲۷ هیئت بین‌المللی فوتبال (IFAB)، کارت زرد و قرمز همچنان از تجهیزات ضروری داور محسوب می‌شوند.

همچنین استفاده داوران از تجهیزات الکترونیکی، جز موارد مجاز مشخص، تحت محدودیت قرار دارد.

از سوی دیگر، قوانین بازی تأکید می‌کنند که تغییرات خارج از موارد مجاز باید در چارچوب مقررات و مجوزهای مربوط انجام شوند.

بنابراین برگزاری آزمایش در اروگوئه به معنای تأیید عمومی این ابزار برای استفاده در تمام لیگ‌های جهان نیست.

در منابع بررسی‌شده، جزئیات مجوز احتمالی آزمایش از سوی IFAB به‌طور مستقل مشخص نشده است.

برای استفاده گسترده از کارت‌های دیجیتال، تعیین وضعیت حقوقی آنها و اطمینان از سازگاری با مقررات بین‌المللی اهمیت خواهد داشت.

واکنش داوران و هواداران به کارت الکترونیکی چه بود؟

رونمایی از این فناوری با واکنش‌های متفاوتی همراه شده است.

برخی هواداران معتقدند استفاده از دستگاه الکترونیکی برای کاری که کارت مقوایی به‌سادگی انجام می‌دهد، ضرورتی ندارد.

نگرانی درباره خوانایی نمایشگر، احتمال اختلال فنی و کاهش سرعت تصمیم‌گیری نیز از جمله انتقادهای مطرح‌شده بوده است.

در مقابل، ادواردو وارلا از تجربه استفاده از ابزار جدید دفاع کرده و آن را کمکی مثبت برای کاهش وظایف اداری داوران دانسته است.

او همچنین معتقد است بخشی از واکنش‌های منفی به این دلیل است که فناوری در اروگوئه توسعه یافته و اگر محصول مشابهی در یکی از لیگ‌های بزرگ اروپا معرفی می‌شد، احتمالاً استقبال بیشتری دریافت می‌کرد.

بااین‌حال، موفقیت این پروژه بیش از آنکه به محل ساخت آن وابسته باشد، به عملکرد دستگاه در مسابقات واقعی بستگی خواهد داشت.

آیا کارت‌های زرد و قرمز سنتی از فوتبال حذف می‌شوند؟

برای پاسخ به این پرسش باید میان امکان فنی و پذیرش گسترده تفاوت قائل شد.

از نظر فنی، دستگاه دیجیتال می‌تواند رنگ کارت را نمایش دهد و اطلاعات مربوط به اخطار و اخراج را ثبت کند.

اما برای جایگزینی کامل کارت‌های معمولی، لازم است چند مسئله حل شود: نمایش واضح در شرایط نوری مختلف، عملکرد مطمئن باتری، ثبت صحیح اطلاعات و رعایت مقررات مربوط به تجهیزات داوری.

همچنین هزینه تهیه و نگهداری دستگاه می‌تواند بر تصمیم فدراسیون‌ها تأثیر بگذارد.

برای لیگ‌های حرفه‌ای که از زیرساخت دیجیتال برخوردارند، یکپارچه‌سازی اطلاعات داوری با سامانه مدیریت مسابقات می‌تواند مزیت مهمی باشد.

در مقابل، مسابقات رده‌های پایه و لیگ‌های کم‌بودجه ممکن است همچنان استفاده از کارت‌های معمولی را ساده‌تر و مقرون‌به‌صرفه‌تر بدانند.

کارت دیجیتال داوری چه کاربردی در فوتبال ایران می‌تواند داشته باشد؟

اگر این فناوری پس از تکمیل آزمایش‌ها به مرحله استفاده گسترده برسد، فوتبال ایران نیز می‌تواند امکانات آن را بررسی کند.

ثبت الکترونیکی کارت‌ها، تعویض‌ها و سایر وقایع مسابقه می‌تواند در تهیه گزارش داوری و کاهش مغایرت‌های ثبت اطلاعات مؤثر باشد.

همچنین اتصال احتمالی به سامانه‌های برگزاری مسابقات می‌تواند دسترسی سازمان لیگ به اطلاعات انضباطی را ساده‌تر کند.

بااین‌حال، برای استفاده در فوتبال ایران نیز باید موضوعاتی مانند هزینه تجهیزات، آموزش داوران، زیرساخت ارتباطی، امنیت اطلاعات و مجوزهای قانونی بررسی شوند.

تا زمان انتشار تصمیم رسمی نهادهای مسئول، نمی‌توان از برنامه مشخصی برای اجرای این فناوری در مسابقات داخلی سخن گفت.

جمع‌بندی؛ آینده داوری فوتبال دیجیتال می‌شود؟

آزمایش کارت‌های زرد و قرمز دیجیتال در اروگوئه یکی از تحولات قابل‌توجه داوری فوتبال در سال ۲۰۲۶ است.

این فناوری در مسابقه ناسیونال و رنتیستاس به‌صورت عملی مورد استفاده قرار گرفت و نشان داد که ثبت و نمایش الکترونیکی اخطارها و اخراج‌ها امکان‌پذیر است.

بااین‌حال، مشکلات وضوح نمایشگر، تکمیل ارتباط با سامانه‌های رسمی و الزامات حقوقی نشان می‌دهند که هنوز برای حذف کارت‌های سنتی زود است.

نکته اصلی این است که ارزش واقعی کارت دیجیتال نه در تغییر شکل کارت زرد و قرمز، بلکه در امکان ثبت منظم‌تر و سریع‌تر اطلاعات مسابقه نهفته است.

اگر سازندگان بتوانند مشکلات فنی را برطرف کنند و مجوزهای لازم فراهم شود، این ابزار ممکن است در آینده به بخشی از تجهیزات داوران تبدیل شود.

فعلاً اما فوتبال جهان با یک تجربه آزمایشی روبه‌روست؛ تجربه‌ای که نتیجه آن مشخص خواهد کرد آیا کارت‌های مقوایی پس از دهه‌ها حضور در زمین فوتبال، سرانجام جای خود را به نمایشگرهای هوشمند خواهند داد یا همچنان ساده‌ترین و کارآمدترین ابزار اعلام تصمیمات انضباطی باقی می‌مانند.