حکم جنجالی ۳ بر صفر در انتظار ملوان؟ درخواست نصیرزاده برای برخورد تاریخی با شعارهای نژادپرستانه در بازی تراکتور

حواشی دیدار تیم‌های ملوان بندرانزلی و تراکتور تبریز در هفته نهم لیگ برتر فوتبال ایران همچنان ادامه دارد. مسابقه‌ای که قرار بود روز یکشنبه ۲۶ مهر ۱۴۰۵ در ورزشگاه سیروس قایقران برگزار شود، به دلیل اتفاقات روی سکوها و خودداری بازیکنان تراکتور از شروع بازی، بدون به صدا درآمدن سوت آغاز لغو شد.

اکنون هوشنگ نصیرزاده با طرح موضوع مسئولیت انضباطی باشگاه‌ها در قبال شعارهای نژادپرستانه، بر ضرورت برخورد با رفتارهای تبعیض‌آمیز تأکید کرده است.

این حقوقدان ورزشی معتقد است توهین به هویت قومی، نژادی یا زبانی بازیکنان و هواداران نباید در ردیف حاشیه‌های معمول فوتبال قرار گیرد؛ زیرا چنین رفتارهایی با اصول اساسی ورزش و کرامت انسانی تعارض دارد.

نصیرزاده تأکید کرده است که در صورت احراز نقش رفتارهای تبعیض‌آمیز تماشاگران در برگزار نشدن مسابقه، نباید تیمی که هدف این رفتارها قرار گرفته، متحمل زیان شود.

این موضع‌گیری در حالی مطرح می‌شود که نتیجه حقوقی پرونده هنوز قطعی نیست و بررسی مسئولیت هر یک از باشگاه‌ها، داور و عوامل برگزاری مسابقه در تعیین رأی نهایی اهمیت خواهد داشت.

ماجرای لغو بازی ملوان و تراکتور چه بود؟

دیدار ملوان و تراکتور یکی از حساس‌ترین مسابقات هفته نهم لیگ برتر محسوب می‌شد، اما پیش از آغاز مسابقه، شعارهای توهین‌آمیز برخی تماشاگران فضای ورزشگاه را تحت تأثیر قرار داد.

بر اساس گزارش‌های منتشرشده، بازیکنان تراکتور در اعتراض به این شعارها زمین مسابقه را ترک کردند و وارد رختکن شدند.

تلاش مسئولان برگزارکننده و مازیار زارع، سرمربی ملوان، برای فراهم کردن شرایط برگزاری مسابقه نتیجه نداد و در نهایت بازی پس از مدتی بلاتکلیفی لغو شد.

محمدرضا کشوری‌فرد، دبیر سازمان لیگ فوتبال ایران، وقوع فحاشی و استفاده از الفاظ ناشایست از سوی تعدادی از تماشاگران را تأیید کرد و اعلام کرد که تعیین تکلیف مسابقه برعهده کمیته انضباطی خواهد بود.

در همین حال، محمدرضا زنوزی، مالک باشگاه تراکتور، ضمن درخواست برخورد با شعارهای تبعیض‌آمیز هشدار داد که در صورت اعلام نتیجه سه بر صفر به زیان تراکتور، موضوع کناره‌گیری از لیگ را مطرح خواهد کرد.

باشگاه ملوان نیز در واکنش به اتفاقات رخ‌داده، بر مخالفت با نژادپرستی و ضرورت پرهیز از استانداردهای دوگانه تأکید کرده است.

به همین دلیل، پرونده تنها به بررسی شعارهای تماشاگران محدود نمی‌شود و نحوه تصمیم‌گیری درباره برگزار نشدن مسابقه نیز از موضوعات اصلی رسیدگی است.

ماده ۴ اساسنامه فیفا چه می‌گوید؟ ممنوعیت صریح تبعیض نژادی و قومی

یکی از مهم‌ترین محورهای صحبت‌های هوشنگ نصیرزاده، استناد به مقررات بین‌المللی فوتبال است.

مطابق بند نخست ماده ۴ اساسنامه فیفا، تبعیض علیه افراد یا گروه‌ها بر اساس نژاد، رنگ پوست، منشأ قومی، ملیت، زبان و سایر ویژگی‌های مورد حمایت ممنوع است.

این اصل به آن معناست که هویت قومی و زبانی افراد نمی‌تواند مبنایی برای رفتار تحقیرآمیز در مسابقات فوتبال باشد.

فیفا علاوه بر ممنوعیت تبعیض در اساسنامه، در مقررات انضباطی خود نیز سازوکارهایی برای برخورد با این رفتارها پیش‌بینی کرده است. ماده ۱۵ آیین‌نامه انضباطی فیفا به تبعیض و آزار نژادپرستانه اختصاص دارد.

نصیرزاده معتقد است این اصول باید در فوتبال ایران نیز به تصمیم‌های اجرایی تبدیل شوند و صرف محکومیت لفظی رفتارهای تبعیض‌آمیز کافی نیست.

بااین‌حال، برای صدور حکم باخت انضباطی، علاوه بر اثبات تخلف، باید مقررات مربوط به مسئولیت باشگاه‌ها و علت برگزار نشدن مسابقه نیز بررسی شود.

آیا نتیجه بازی ملوان و تراکتور سه بر صفر اعلام می‌شود؟

یکی از مهم‌ترین پرسش‌های مطرح‌شده پس از لغو دیدار ملوان و تراکتور، احتمال ثبت شکست انضباطی برای یکی از دو تیم است.

بر اساس ماده ۱۵ آیین‌نامه انضباطی فیفا، اگر داور به دلیل رفتار تبعیض‌آمیز یا آزار نژادپرستانه مسابقه را نیمه‌تمام اعلام کند، اصل بر شکست انضباطی تیم مسئول است؛ مگر آنکه شرایط استثنایی وجود داشته باشد.

همچنین ماده ۱۶ این مقررات به مسابقاتی می‌پردازد که به دلایل مرتبط با رفتار تیم‌ها یا مسئولیت باشگاه‌ها برگزار نمی‌شوند یا ناتمام باقی می‌مانند.

با وجود این، پرونده ملوان و تراکتور یک ویژگی مهم دارد: مسابقه اساساً آغاز نشد و بازیکنان تراکتور پیش از سوت شروع به رختکن رفتند.

بنابراین نمی‌توان صرفاً با استناد به مقررات مربوط به مسابقه‌ای که داور آن را به دلیل تبعیض ناتمام اعلام کرده، نتیجه سه بر صفر را قطعی دانست.

کمیته انضباطی باید مشخص کند که آیا رفتار تماشاگران علت اصلی برگزار نشدن بازی بوده، چه تصمیمی از سوی داور و مسئولان مسابقه اتخاذ شده و خودداری تیم مهمان از حضور در زمین با کدام مقررات قابل ارزیابی است.

بر همین اساس، صدور شکست انضباطی، برگزاری مجدد مسابقه یا اعمال مجازات‌های دیگر از جمله موضوعاتی است که تنها پس از بررسی مستندات و مقررات مربوط می‌توان درباره آنها تصمیم گرفت.

ادعای گریه دو ملی‌پوش تراکتور در رختکن؛ پیامد انسانی توهین‌های قومیتی

یکی از بخش‌های تأثیرگذار صحبت‌های نصیرزاده، اشاره او به وضعیت روحی دو بازیکن ملی‌پوش پس از اتفاقات ورزشگاه انزلی است.

او مدعی شده که توهین‌های صورت‌گرفته علیه خانواده این بازیکنان موجب گریه آنها در رختکن شده است. این روایت فعلاً در قالب اظهارات نصیرزاده مطرح شده و جزئیات آن به‌صورت مستقل تأیید نشده است.

بااین‌حال، موضوع فشار روانی ناشی از توهین‌های قومی و نژادی، مسئله‌ای مهم در ورزش حرفه‌ای محسوب می‌شود.

بازیکنان فوتبال ممکن است در طول مسابقات با انتقاد تماشاگران، اعتراض به عملکرد فنی و رقابت‌های پرتنش مواجه شوند؛ اما توهین به خانواده، هویت قومی یا زبان افراد ماهیتی متفاوت دارد.

چنین رفتارهایی می‌توانند احساس امنیت و احترام متقابل در محیط ورزش را تضعیف کنند.

از همین رو، مقابله با تبعیض تنها یک موضوع انضباطی نیست و با حقوق انسانی بازیکنان، مربیان و هواداران نیز ارتباط مستقیم دارد.

روند برخورد فیفا با شعارهای نژادپرستانه؛ داور چه اختیاراتی دارد؟

فیفا برای مقابله با رفتارهای تبعیض‌آمیز در جریان مسابقات، سازوکاری سه‌مرحله‌ای پیش‌بینی کرده است.

در مرحله نخست، داور می‌تواند مسابقه را متوقف کند و از طریق اعلام عمومی، خواستار پایان رفتارهای نژادپرستانه شود.

اگر رفتارهای تبعیض‌آمیز ادامه پیدا کند، در مرحله دوم امکان تعلیق موقت مسابقه و فرستادن بازیکنان به رختکن وجود دارد.

در نهایت، اگر اقدامات قبلی مؤثر نباشد، داور پس از بررسی شرایط و هماهنگی با مسئولان مربوط می‌تواند مسابقه را به‌طور کامل ناتمام اعلام کند.

اهمیت این فرایند در آن است که تصمیم‌گیری درباره توقف یا لغو مسابقه باید در چارچوب اختیارات مسئولان قانونی انجام شود.

این سازوکار همچنین به برگزارکنندگان فرصت می‌دهد برای متوقف کردن رفتارهای تبعیض‌آمیز اقدامات لازم را انجام دهند.

در پرونده ملوان و تراکتور نیز نحوه عملکرد عوامل اجرایی، اطلاع‌رسانی به تماشاگران و تصمیم‌های اتخاذشده پیش از آغاز مسابقه می‌تواند در ارزیابی انضباطی مؤثر باشد.

واکنش فیفا به نژادپرستی؛ جریمه و محرومیت تماشاگران

بررسی نمونه‌های بین‌المللی نشان می‌دهد که فیفا برخورد با رفتارهای تبعیض‌آمیز را به صدور تذکر محدود نکرده است.

در یکی از پرونده‌های سال ۲۰۲۶، کمیته انضباطی فیفا فدراسیون فوتبال آرژانتین را به دلیل مجموعه‌ای از تخلفات شامل شعارها و حرکات تبعیض‌آمیز تماشاگران جریمه کرد.

بخشی از مجازات شامل محدودیت حضور تماشاگران در دو مسابقه خانگی بعدی بود.

همچنین در پرونده مربوط به شعارهای تبعیض‌آمیز در دیدار اسپانیا و مصر، فیفا جریمه مالی و محدودیت ظرفیت تماشاگران را اعمال کرد.

این نمونه‌ها نشان می‌دهند که مجازات رفتارهای تبعیض‌آمیز می‌تواند متناسب با شرایط پرونده متفاوت باشد و الزاماً در همه موارد به شکست انضباطی منجر نمی‌شود.

کمیته انضباطی چه تصمیمی درباره بازی ملوان و تراکتور می‌گیرد؟

آخرین گزارش‌های منتشرشده نشان می‌دهد کمیته انضباطی فدراسیون فوتبال برای بررسی اتفاقات انزلی، دریافت گزارش‌های کامل مسابقه را از سازمان لیگ درخواست کرده است.

گزارش داور، ناظر مسابقه، مسئولان اجرایی و شواهد تصویری از جمله منابعی هستند که می‌توانند در روشن شدن جزئیات پرونده مؤثر باشند.

در این میان، بررسی چند موضوع اهمیت اساسی دارد: ماهیت شعارهای مطرح‌شده، انتساب رفتارها به تماشاگران، واکنش مسئولان ورزشگاه، تصمیم داور و علت نهایی آغاز نشدن مسابقه.

از سوی دیگر، حقوق دفاعی باشگاه‌های درگیر نیز باید رعایت شود و هر دو طرف امکان ارائه توضیحات و مستندات خود را داشته باشند.

چنین فرایندی می‌تواند به صدور رأی مستدل و قابل دفاع کمک کند؛ رأیی که علاوه بر تعیین سرنوشت مسابقه، درباره نحوه مواجهه فوتبال ایران با رفتارهای تبعیض‌آمیز نیز اهمیت خواهد داشت.

جمع‌بندی؛ فوتبال ایران در انتظار یک حکم تعیین‌کننده

اظهارات هوشنگ نصیرزاده درباره شعارهای نژادپرستانه در دیدار ملوان و تراکتور، بار دیگر موضوع مسئولیت باشگاه‌ها در قبال رفتار تماشاگران را به یکی از بحث‌های مهم فوتبال ایران تبدیل کرده است.

این حقوقدان ورزشی معتقد است اگر ثابت شود رفتارهای تبعیض‌آمیز مانع برگزاری قانونی مسابقه شده‌اند، باید مجازات بازدارنده‌ای اعمال شود و تیمی که هدف توهین قرار گرفته، متحمل زیان نشود.

بااین‌حال، تا روز دوشنبه ۲۷ مهر ۱۴۰۵، رأی قطعی مبنی بر شکست سه بر صفر ملوان یا تراکتور در این پرونده اعلام نشده است.

اکنون کمیته انضباطی باید با بررسی تمام شواهد، میان مسئولیت رفتارهای روی سکوها و تصمیم به برگزار نکردن مسابقه تفکیک قائل شود.

مهم‌ترین پیام این پرونده فراتر از سه امتیاز یک مسابقه است: مقابله با توهین‌های قومی و نژادی باید با اجرای منصفانه، شفاف و مؤثر مقررات همراه باشد؛ تصمیمی که می‌تواند بر نحوه مدیریت حوادث مشابه در آینده فوتبال ایران تأثیر بگذارد.