شوک تازه به بازگشایی ورزشگاه آزادی؛ وعده افتتاح تغییر کرد، ثابتقدم برکنار شد؛ سرخابیها تا دی منتظر میمانند؟
بازسازی ورزشگاه آزادی تهران پس از ماهها انتظار وارد یکی از مهمترین مراحل اجرایی شده است. روز یکشنبه سوم آبان ۱۴۰۵، عملیات ترکیب بذر و کاشت چمن زمین اصلی آغاز شد تا پروژه نوسازی این مجموعه یک گام دیگر به مرحله بهرهبرداری نزدیک شود.
با این حال، آغاز کاشت چمن به معنای آماده بودن ورزشگاه برای برگزاری مسابقه نیست.
محمدعلی ثابتقدم، مدیرعامل وقت شرکت توسعه و نگهداری اماکن ورزشی کشور، در جریان بازدید خبرنگاران اعلام کرد که بهرهبرداری اولیه ورزشگاه برای اواخر آذر یا اوایل دی برنامهریزی شده است.
این در حالی بود که او پیشتر زمان آماده شدن مجموعه را اواخر آبان یا اوایل آذر عنوان کرده بود.
تغییر موعد افتتاح، در کنار تأخیرهای قبلی پروژه، بار دیگر انتقادهایی درباره دقت زمانبندی بازسازی ورزشگاه آزادی ایجاد کرد.
البته مسئولان پروژه تأکید دارند بازسازی تنها شامل چمن نیست و ایمنسازی سازه، نصب صندلیها، اصلاح تأسیسات و بهروزرسانی تجهیزات نیز در حال انجام است.
بنابراین، برای تعیین تاریخ بازگشایی باید وضعیت تمام بخشهای موردنیاز برای میزبانی بررسی شود.
برکناری ثابتقدم؛ مدیریت ورزشگاه آزادی در آستانه تغییر بزرگ
یکی از تازهترین تحولاتی که موضوع بازسازی آزادی را وارد مرحله جدیدی کرده، تغییر مدیریت شرکت مسئول پروژه است.
روز دوشنبه چهارم آبان، احمد دنیامالی، وزیر ورزش و جوانان، عباس واحدی را بهعنوان سرپرست شرکت توسعه و نگهداری اماکن ورزشی منصوب کرد.
در همین روز مراسم تودیع محمدعلی ثابتقدم برگزار شد؛ مدیری که از ۲۴ دی ۱۴۰۳ مسئولیت اداره این شرکت را برعهده داشت.
این تغییر در شرایطی اتفاق افتاده که تنها یک روز از اعلام وعده جدید درباره زمان بازگشایی ورزشگاه آزادی گذشته بود.
البته تاکنون ارتباط مستقیمی میان اختلاف زمانبندی چمن و تصمیم وزارت ورزش برای تغییر مدیریت تأیید نشده است.
با این وجود، عباس واحدی اکنون پروژهای را تحویل میگیرد که علاوه بر اهمیت فنی و اقتصادی، حساسیت بالایی در افکار عمومی دارد.
نخستین انتظار از مدیریت جدید، ارائه برنامهای شفاف درباره وضعیت چمن، مراحل باقیمانده و تاریخ واقعبینانه بازگشت مسابقات به آزادی خواهد بود.
تناقض درباره زمان آمادهشدن چمن هیبریدی؛ ۸ هفته یا ۱۲ هفته؟
اختلاف درباره زمان موردنیاز برای رشد چمن، مهمترین موضوع فنی روزهای اخیر بوده است.
پیمانکار چمن ورزشگاه آزادی ابتدا اعلام کرد بهرهبرداری از زمین در شرایط آبوهوایی مناسب معمولاً بین ۱۰ تا ۱۲ هفته پس از کاشت امکانپذیر میشود.
اما در توضیحات تکمیلی منتشرشده روز چهارم آبان، اعلام کرد با توجه به تغییرات جوی و افزایش بارندگی در پاییز، ممکن است این زمان به حدود هشت هفته کاهش پیدا کند.
این توضیح جدید نشان میدهد زمان آمادهسازی یک عدد ثابت و قطعی نیست و شرایط دما، رطوبت و رشد گیاه میتواند آن را تغییر دهد.
اگر تاریخ شروع کاشت، سوم آبان ۱۴۰۵ باشد، هشت هفته بعد تقریباً به اواخر آذر میرسد. دوره ۱۰ تا ۱۲ هفتهای نیز حدود نیمه تا اواخر دی پایان مییابد.
بنابراین، آماده شدن احتمالی در بهمنماه یک سناریوی تأخیری است، نه نتیجه قطعی محاسبه ۱۲ هفته از آغاز آبان.
با این حال، حتی پایان دوره رشد به معنای صدور مجوز قطعی برگزاری مسابقه نخواهد بود؛ زیرا زمین باید از نظر کیفیت و ایمنی ارزیابی شود.
چمن هیبریدی چیست و چرا نمیتوان بلافاصله روی آن فوتبال بازی کرد؟
چمن هیبریدی ترکیبی از چمن طبیعی و الیاف مصنوعی تقویتکننده است. این فناوری با هدف افزایش مقاومت سطح زمین، بهبود پایداری ریشهها و تحمل فشار مسابقات طراحی شده است.
برخلاف چمن کاملاً مصنوعی، بخش زنده و طبیعی چمن هیبریدی همچنان به رشد، تغذیه، آبیاری و نگهداری تخصصی نیاز دارد.
بر اساس راهنمای فنی فیفا، استفاده از الیاف مصنوعی در چمن طبیعی میتواند مقاومت زمین را افزایش دهد، اما کیفیت نهایی همچنان به شرایط بستر، رشد گیاه و مدیریت نگهداری وابسته است.
در مرحله آمادهسازی، رشد ریشهها، تراکم پوشش گیاهی، یکنواختی سطح، زهکشی و مقاومت زمین در برابر فشار باید بررسی شود.
به همین دلیل، سبز شدن چمن تنها یکی از مراحل آمادهسازی است و نمیتوان صرفاً با مشاهده ظاهر مناسب زمین، مجوز برگزاری مسابقات سنگین را صادر کرد.
نکته مهمتر این است که چمن تازهکاشتهشده در صورت تحمل فشار زودهنگام ممکن است دچار آسیبهایی شود که ترمیم آنها هزینه و زمان بیشتری نیاز داشته باشد.
هشدار تجربه ورزشگاه یادگار امام تبریز؛ اشتباهی که نباید تکرار شود
نگرانی درباره چمن آزادی زمانی جدیتر میشود که تجربه ورزشگاه یادگار امام تبریز را مرور کنیم.
در مهر ۱۴۰۴، ورزشگاه یادگار امام پس از اجرای پروژه چمن هیبریدی برای مسابقه تراکتور و الوحده امارات مورد استفاده قرار گرفت.
اما پس از برگزاری مسابقه، کیفیت چمن با انتقادهایی روبهرو شد و مسئولان ناچار شدند برنامههای اصلاح و بازسازی بیشتری اجرا کنند.
گزارشهای منتشرشده در آن مقطع، بهرهبرداری زودهنگام را یکی از عوامل مهم افت کیفیت زمین معرفی کردند.
البته بدون بررسی همه مستندات فنی، نمیتوان تمام مشکلات چمن تبریز را تنها به زمان برگزاری مسابقه نسبت داد.
با این حال، این تجربه نشان میدهد فشار برای بازگشت سریع یک ورزشگاه به چرخه مسابقات ممکن است به نتیجهای معکوس منجر شود.
اگر ورزشگاه آزادی نیز پیش از تثبیت کامل چمن مورد استفاده قرار گیرد، احتمال افزایش هزینه نگهداری و نیاز به تعمیرات مجدد وجود خواهد داشت.
معیار فیفا برای آماده بودن چمن چیست؟
بر اساس برنامه کنترل کیفیت فیفا برای زمینهای طبیعی، ارزیابی چمن باید مجموعهای از شاخصهای فنی و کشاورزی را دربر بگیرد.
سختی سطح، پایداری زمین، یکنواختی پوشش، رفتار توپ هنگام برخورد با زمین و وضعیت سلامت گیاه از جمله معیارهای مهم هستند.
برای چمنهای طبیعی و هیبریدی، فیفا به دلیل وابستگی زیاد کیفیت به شرایط جوی و نگهداری، بر ارزیابی مستمر تأکید دارد.
از این منظر، مسئولان ورزشگاه آزادی باید پیش از اعلام تاریخ قطعی بازگشایی، نتایج آزمایشهای فنی و بررسیهای میدانی را مبنای تصمیم قرار دهند.
اجرای یک مسابقه آزمایشی با فشار کنترلشده، بررسی وضعیت زمین پس از استفاده و مشخص شدن ظرفیت تحمل مسابقات متوالی نیز میتواند بخشی از برنامه ارزیابی باشد.
چنین اقداماتی علاوه بر محافظت از سرمایهگذاری انجامشده، احتمال آسیبدیدگی بازیکنان بر اثر ناهمواری یا ناپایداری زمین را کاهش میدهد.
هزینه بازسازی ورزشگاه آزادی؛ چرا افتتاح عجولانه خطرناک است؟
ورزشگاه آزادی تنها یک زمین فوتبال نیست؛ مجموعهای ملی است که بازسازی آن طی سالهای گذشته هزینه قابلتوجهی به همراه داشته است.
ثابتقدم در اظهارات سوم آبان اعلام کرده بود که هزینه نهایی پروژه بازسازی ورزشگاه حدود چهار تا پنج هزار میلیارد تومان برآورد میشود؛ رقمی که باید بهعنوان برآورد اعلامی مدیر وقت در نظر گرفته شود، نه هزینه نهایی حسابرسیشده.
این هزینه شامل بخشهای مختلف نوسازی و ایمنسازی مجموعه است و نباید تمام آن را به پروژه چمن نسبت داد.
با توجه به ابعاد سرمایهگذاری، آسیب دیدن چمن تازهکاشتهشده میتواند علاوه بر هزینه مالی، برنامه مسابقات باشگاهی و ملی را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
در چنین شرایطی، چند هفته تأخیر برای تکمیل اصولی پروژه ممکن است از هزینههای بسیار بیشتری در آینده جلوگیری کند.
استقلال و پرسپولیس چه زمانی به ورزشگاه آزادی برمیگردند؟
بازگشایی ورزشگاه آزادی برای استقلال و پرسپولیس اهمیت ویژهای دارد.
دو باشگاه پرطرفدار پایتخت مدتهاست با محدودیت استفاده از ورزشگاه خانگی اصلی خود مواجه هستند و ناچار شدهاند مسابقات را در ورزشگاههای جایگزین برگزار کنند.
بازگشت به آزادی میتواند شرایط مناسبتری برای حضور تماشاگران، برنامهریزی مسابقات و بهرهگیری از ظرفیت اقتصادی روز بازی فراهم کند.
با این حال، نباید فشار هواداران یا نیاز باشگاهها به زمین خانگی، به عاملی برای بهرهبرداری زودهنگام تبدیل شود.
حتی اگر چمن در اواخر آذر آماده شود، وضعیت سکوها، مسیرهای ورود و خروج، تأسیسات، تجهیزات ایمنی و مجوزهای مسابقه نیز باید تأیید شوند.
بنابراین، تاریخ آمادهشدن چمن با زمان نخستین مسابقه رسمی استقلال یا پرسپولیس در آزادی الزاماً یکسان نخواهد بود.
آینده ورزشگاه آزادی؛ بازگشایی در دی یا تأخیر تا بهمن؟
با توجه به آخرین اظهارات مسئولان، سه سناریو برای بهرهبرداری از ورزشگاه آزادی قابل تصور است.
در سناریوی خوشبینانه، رشد چمن طبق برآورد هشتهفتهای پیمانکار پیش میرود و سایر بخشهای مجموعه نیز آماده میشوند. در این حالت، احتمال بازگشایی اولیه در اواخر آذر یا اوایل دی وجود دارد.
در سناریوی میانه، زمین به دوره ۱۰ تا ۱۲ هفتهای برای تثبیت کامل نیاز پیدا میکند و زمان بهرهبرداری به نیمه دوم دی منتقل میشود.
در سناریوی سوم، شرایط نامساعد جوی یا مشکلات فنی موجب تأخیر بیشتر خواهد شد و بازگشت مسابقات ممکن است تا بهمن یا حتی پس از آن به تعویق بیفتد.
این سناریوها صرفاً برآوردهایی مبتنی بر زمان رشد و وضعیت اجرایی هستند و هیچکدام تاریخ قطعی افتتاح محسوب نمیشوند.
پایان وعدههای تکراری؛ آزادی به افتتاح مطمئن نیاز دارد
بازسازی ورزشگاه آزادی اکنون در مرحلهای قرار گرفته که اشتباه در تصمیمگیری میتواند هزینه ماهها تلاش را افزایش دهد.
آغاز کاشت چمن هیبریدی خبر مثبتی برای فوتبال ایران است، اما اختلاف زمانبندیها و تغییر مدیریت شرکت توسعه نشان میدهد هنوز پرسشهایی درباره مسیر نهایی بهرهبرداری وجود دارد.
مهمترین مسئله این نیست که ورزشگاه آزادی چند هفته زودتر افتتاح شود؛ بلکه این است که پس از بازگشایی، بتواند بدون آسیب جدی به چمن و تجهیزات، بهصورت پایدار میزبان مسابقات باشد.
عباس واحدی، سرپرست جدید شرکت توسعه و نگهداری اماکن ورزشی، اکنون مسئولیت مهمی در شفافسازی زمانبندی و نظارت بر مراحل پایانی پروژه برعهده دارد.
هواداران استقلال و پرسپولیس پس از انتظار طولانی، بیش از وعده تازه به برنامهای اجرایی و قابل سنجش نیاز دارند.
اگر تجربه یادگار امام تبریز بهدرستی مورد توجه قرار گیرد و کیفیت واقعی چمن معیار بازگشایی باشد، آزادی میتواند با شرایط مناسبتری به فوتبال ایران بازگردد. در غیر این صورت، افتتاح عجولانه ممکن است آغاز دور تازهای از مشکلات فنی و هزینههای بازسازی باشد.