فولاد ایرانیان
واکنش تند بقائی به طرح «دروازه آهنین» آمریکا؛ هشدار تهران درباره محاصره جدید ایران | نقشه سنتکام شکست می‌خورد؟
طرح جدید آمریکا برای محدود کردن مسیرهای زمینی و دریایی تجارت ایران با واکنش تند وزارت امور خارجه روبه‌رو شد. اسماعیل بقائی، سخنگوی دستگاه دیپلماسی، با انتقاد از تشکیل کارگروه ۲۰ نفره موسوم به «دروازه آهنین» از سوی فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا، اعلام کرد این اقدام نیز به سرنوشت سیاست‌های پیشین واشنگتن دچار خواهد شد. طرحی که با هدف محدود کردن انتقال تجهیزات نظامی، کالاهای مشمول تحریم و جریان‌های مالی از مرزهای زمینی ایران و دریای خزر معرفی شده، اکنون به یکی از موضوعات تازه تنش میان تهران و واشنگتن تبدیل شده است. بررسی اهداف این طرح نشان می‌دهد آمریکا در پی گسترش فشارهای خود به مسیرهای تجاری خارج از خلیج فارس است؛ اقدامی که پیامدهای احتمالی آن برای تجارت منطقه‌ای، روابط ایران با همسایگان و آینده تنش‌های سیاسی اهمیت دارد.
۱۲:۳۴ - ۱۸ آبان ۱۴۰۵
وانانیوز|
اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، روز دوشنبه ۱۸ آبان ۱۴۰۵ در نشست خبری هفتگی خود به طرح تازه فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا موسوم به «دروازه آهنین» واکنش نشان داد و آن را تلاشی از سوی برخی فرماندهان نظامی آمریکایی برای توجیه عملکرد گذشته توصیف کرد.
بقائی در پاسخ به پرسشی درباره تشکیل این کارگروه و احتمال محدود شدن مسیرهای زمینی و دریای خزر اظهار کرد که طراحان این برنامه در شرایط پس از انتخابات آمریکا با پرسش‌هایی درباره تصمیمات نظامی پیشین و پیامدهای جنگ با ایران مواجه هستند.
او با انتقاد شدید از عملکرد نظامیان آمریکایی، مدعی شد مسئولان این طرح تلاش می‌کنند ناکامی‌های گذشته را با ارائه برنامه‌های تازه جبران کنند.
سخنگوی وزارت امور خارجه همچنین تأکید کرد که تهران سوابق اقدامات پیشین آمریکا را زیر نظر دارد و از نگاه او برنامه جدید واشنگتن نیز به اهداف اعلام‌شده خود دست نخواهد یافت.
این اظهارات در شرایطی مطرح شده که آمریکا طی روزهای اخیر از افزایش فشار بر مسیرهای انتقال کالا و تجهیزات به ایران خبر داده و موضوع محدودسازی ارتباطات تجاری تهران با کشورهای همسایه بار دیگر مورد توجه قرار گرفته است.
طرح دروازه آهنین آمریکا چیست و چگونه اجرا می‌شود؟
فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا، موسوم به سنتکام، روز شنبه هفتم نوامبر ۲۰۲۶ برابر با ۱۶ آبان ۱۴۰۵ از تشکیل کارگروهی با عنوان «دروازه آهنین» یا Task Force Iron Gate خبر داد.
بر اساس اطلاعیه منتشرشده، این کارگروه با دستور دریاسالار برد کوپر، فرمانده سنتکام، تشکیل شده و حدود ۲۰ نفر از کارکنان نظامی و غیرنظامی در آن فعالیت خواهند کرد.
مرکز فعالیت این گروه در شهر تامپا در ایالت فلوریدای آمریکاست و مأموریت اصلی آن هماهنگی میان نهادهای مختلف دولت آمریکا برای محدود کردن انتقال تسلیحات پیشرفته، فناوری‌های دارای کاربرد دوگانه، کالاهای مشمول تحریم و منابع مالی مورد ادعای واشنگتن است.
فناوری‌های دارای کاربرد دوگانه به تجهیزاتی گفته می‌شود که علاوه بر استفاده غیرنظامی، امکان کاربرد در صنایع دفاعی را نیز دارند.
نکته مهم اینکه تشکیل چنین کارگروهی به معنای استقرار نیروهای آمریکایی در مرزهای ایران یا آغاز محاصره فیزیکی تمامی گذرگاه‌های زمینی نیست. سنتکام تاکنون جزئیات کامل روش‌های اجرایی طرح و میزان همکاری احتمالی کشورهای همسایه را منتشر نکرده است.
با این حال، اعلام رسمی تشکیل کارگروه نشان می‌دهد واشنگتن قصد دارد نظارت و فشار بر شبکه‌های انتقال کالا و منابع مالی مرتبط با ایران را گسترش دهد.
کنایه بقائی به فرمانده سنتکام؛ ماجرای پادکست و لاک‌پشت‌های نینجا چیست؟
یکی از بخش‌های خبرساز نشست خبری سخنگوی وزارت امور خارجه، کنایه او به دریاسالار برد کوپر، فرمانده سنتکام، بود.
بقائی با اشاره به اقدامات نظامی آمریکا و نام بردن از میناب، لامرد و سیریک، از عملکرد فرمانده سنتکام به‌شدت انتقاد کرد و با لحنی طعنه‌آمیز گفت که او ظاهراً در حال تغییر حرفه خود و ورود به حوزه تولید پادکست است.
او همچنین با اشاره به مجموعه لاک‌پشت‌های نینجا، این موضوع را دستمایه انتقاد از فرماندهی نظامی آمریکا قرار داد.
این اظهارات در حالی مطرح شد که گزارش‌هایی درباره راه‌اندازی پادکست جدید سنتکام با حضور برد کوپر منتشر شده است. با این حال، سخنان بقائی درباره تغییر شغل فرمانده سنتکام را باید در چارچوب کنایه سیاسی او تفسیر کرد و نه خبری تأییدشده درباره برکناری یا تغییر سمت این فرمانده نظامی.
لحن تند سخنگوی وزارت امور خارجه نشان‌دهنده شدت اختلاف دیدگاه تهران و واشنگتن درباره تحولات نظامی و امنیتی اخیر است.
چرا آمریکا مرزهای زمینی ایران و دریای خزر را هدف قرار داده است؟
یکی از مهم‌ترین پرسش‌ها درباره طرح دروازه آهنین، علت تمرکز آمریکا بر مسیرهای زمینی و دریای خزر است.
ایران با هفت کشور مرز زمینی دارد و علاوه بر مسیرهای دریایی جنوب، از راه‌های زمینی و بنادر شمالی نیز برای ارتباطات تجاری و ترانزیتی استفاده می‌کند.
در چنین شرایطی، تمرکز واشنگتن بر مرزهای زمینی می‌تواند تلاشی برای تکمیل فشارهای موجود بر حمل‌ونقل دریایی ایران باشد.
آمریکا پیش‌تر محدودیت‌های دریایی علیه بنادر ایران را تشدید کرده و اکنون اعلام کرده است که کارگروه جدید در راستای تکمیل همان سیاست فعالیت خواهد کرد.
از سوی دیگر، دریای خزر به دلیل ارتباط ایران با روسیه و دیگر کشورهای ساحلی، از اهمیت اقتصادی و ترانزیتی برخوردار است.
با این حال، اجرای محدودیت عملی در دریای خزر پیچیدگی‌های حقوقی و سیاسی متفاوتی با آب‌های آزاد دارد؛ زیرا این پهنه آبی میان پنج کشور ساحلی مشترک است و آمریکا نیز از کشورهای ساحلی آن محسوب نمی‌شود.
بنابراین، موفقیت احتمالی طرح جدید تا حد زیادی به ابزارهای اقتصادی، اطلاعاتی و میزان همراهی کشورهای ثالث وابسته خواهد بود.
ادعای آمریکا درباره جلوگیری از صادرات ۲۵ میلیارد دلار نفت ایران
یکی از نکات قابل توجه در اطلاعیه سنتکام، اشاره به نتایج محدودیت‌های دریایی علیه ایران است.
فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا مدعی شده که اقدامات دریایی واشنگتن طی ماه‌های گذشته مانع صادرات بیش از ۲۵ میلیارد دلار نفت خام ایران شده است.
این رقم از سوی مقام‌های آمریکایی مطرح شده، اما بررسی مستقل و جامعی که میزان دقیق صادرات ازدست‌رفته ایران را تأیید کند، در دسترس نیست.
برد کوپر، فرمانده سنتکام، مدعی است کارگروه دروازه آهنین می‌تواند با افزایش هماهنگی میان نهادهای آمریکایی، ظرفیت ایران برای تأمین مالی فعالیت‌های مورد تحریم و بازسازی توانمندی‌های نظامی را محدودتر کند.
در مقابل، مقام‌های ایرانی این اقدامات را بخشی از سیاست فشار اقتصادی آمریکا می‌دانند و معتقدند چنین برنامه‌هایی نمی‌تواند ارتباطات منطقه‌ای ایران را به‌طور کامل متوقف کند.
اختلاف میان دو روایت نشان می‌دهد ارزیابی اثر واقعی طرح نیازمند بررسی داده‌های تجاری، وضعیت حمل‌ونقل و عملکرد مسیرهای صادراتی در ماه‌های آینده خواهد بود.
واکنش سپاه به دروازه آهنین؛ مخالفت تهران با محدودسازی مسیرهای تجاری
پیش از اظهارات بقائی، حسین محبی، سخنگوی سپاه پاسداران، نیز روز یکشنبه ۱۷ آبان به تشکیل کارگروه جدید آمریکا واکنش نشان داده بود.
او با انتقاد از سیاست‌های واشنگتن، اعلام کرد آمریکا قادر نخواهد بود مسیرهای ارتباطی ایران با کشورهای همسایه را مسدود کند.
محبی همچنین هدف آمریکا را تشدید فشار اقتصادی بر ایران توصیف کرد و گفت چنین اقداماتی به نتیجه مورد نظر واشنگتن نخواهد رسید.
در مقابل، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، روز هشتم نوامبر اعلام کرد کارگروه جدید فعالیت خود را آغاز کرده و آن را مکمل محدودیت‌های دریایی واشنگتن علیه ایران معرفی کرد.
این مواضع نشان می‌دهد دو طرف درباره ظرفیت عملی طرح و پیامدهای آن اختلاف اساسی دارند. البته آغاز فعالیت یک کارگروه با دستیابی به هدف نهایی آن تفاوت دارد و هنوز شواهد مستقلی درباره میزان موفقیت عملی دروازه آهنین منتشر نشده است.
تأثیر احتمالی طرح دروازه آهنین بر اقتصاد ایران و تجارت با همسایگان
یکی از ابعاد مهم طرح جدید آمریکا، پیامدهای احتمالی آن بر شبکه تجارت و حمل‌ونقل منطقه‌ای است.
اگر محدودیت‌های مورد نظر واشنگتن به همکاری گسترده‌تر نهادهای مالی و کشورهای مسیر منجر شود، امکان افزایش هزینه مبادلات، بیمه، حمل‌ونقل و تسویه مالی برای برخی فعالیت‌های تجاری وجود خواهد داشت.
با این حال، دامنه اعلام‌شده این کارگروه بر کالاهای مشمول تحریم، تجهیزات خاص و جریان‌های مالی مشخص متمرکز است و نمی‌توان آن را بدون شواهد بیشتر به معنای توقف همه مبادلات تجاری ایران دانست.
اقتصاد ایران در سال‌های گذشته به استفاده از ظرفیت‌های تجاری کشورهای همسایه، مسیرهای زمینی و ارتباطات منطقه‌ای توجه بیشتری داشته است.
در چنین شرایطی، میزان تأثیر طرح جدید به تصمیم دولت‌های همسایه، مقررات گمرکی، وضعیت زیرساخت‌های ترانزیتی و نحوه اجرای محدودیت‌های مالی بستگی خواهد داشت.
از منظر اقتصادی، حتی محدودیت‌های غیرمستقیم نیز می‌توانند با افزایش هزینه تجارت بر قیمت تمام‌شده برخی کالاها اثر بگذارند، اما شدت این تأثیر در حال حاضر قابل تعیین نیست.
آیا طرح جدید آمریکا می‌تواند روابط ایران با همسایگان را تحت تأثیر قرار دهد؟
مسئله مهم دیگر، جایگاه کشورهای همسایه ایران در اجرای احتمالی سیاست جدید واشنگتن است.
ایران با کشورهایی مانند ترکیه، عراق، پاکستان، جمهوری آذربایجان، ارمنستان، افغانستان و ترکمنستان مرز زمینی دارد و بخش مهمی از مبادلات منطقه‌ای از همین مسیرها صورت می‌گیرد.
اجرای مؤثر محدودیت‌های جدید بدون در نظر گرفتن منافع اقتصادی و تصمیمات مستقل این کشورها با چالش روبه‌رو خواهد بود.
در عین حال، آمریکا ممکن است از ابزارهای تحریمی و همکاری‌های مالی بین‌المللی برای افزایش نظارت بر برخی مبادلات استفاده کند.
این موضوع می‌تواند بر تصمیمات شرکت‌های حمل‌ونقل، مؤسسات مالی و فعالان تجاری اثر بگذارد؛ حتی اگر هیچ‌گونه انسداد فیزیکی در گذرگاه‌های مرزی رخ ندهد.
از همین رو، واکنش کشورهای همسایه و میزان همکاری احتمالی آنها با برنامه واشنگتن از مهم‌ترین متغیرهای تعیین‌کننده خواهد بود.
آینده طرح دروازه آهنین؛ تنش تازه میان ایران و آمریکا به کجا می‌رسد؟
با اعلام تشکیل کارگروه دروازه آهنین و واکنش مقام‌های ایرانی، موضوع محدودسازی مسیرهای تجاری و مالی به یکی از محورهای تازه اختلاف تهران و واشنگتن تبدیل شده است.
آمریکا این طرح را اقدامی برای افزایش فشار بر شبکه‌های انتقال تجهیزات و منابع مالی مشمول تحریم معرفی می‌کند، در حالی که ایران آن را ادامه سیاست فشار اقتصادی و محدودسازی ارتباطات منطقه‌ای خود می‌داند.
در کوتاه‌مدت، مهم‌ترین مسئله مشخص شدن جزئیات عملیاتی کارگروه، میزان همکاری سایر نهادهای آمریکایی و واکنش کشورهای مرتبط با مسیرهای تجاری ایران خواهد بود.
همچنین باید بررسی شود که آیا تشکیل این گروه به محدودیت‌های تازه و قابل اندازه‌گیری در تجارت ایران منجر می‌شود یا نقش آن عمدتاً به هماهنگی و رصد اطلاعاتی محدود خواهد ماند.
در مجموع، واکنش تند اسماعیل بقائی به طرح دروازه آهنین آمریکا نشان‌دهنده تشدید اختلافات سیاسی بر سر محاصره و تحریم ایران است. با این حال، موفقیت یا شکست کارگروه ۲۰ نفره سنتکام هنوز قابل اثبات نیست و ارزیابی نهایی آن به اقدامات اجرایی و نتایج قابل اندازه‌گیری در آینده بستگی خواهد داشت.
لینک کپی شد
ارسال نظر
جدیدترین اخبار
روی خط
پربحث
