فولاد ایرانیان
هشدار درباره گرانی دوباره لبنیات؛ شیر خام به ۷۰ هزار تومان رسید | خطر تعطیلی کارخانه‌ها و حذف لبنیات از سفره مردم
افزایش قیمت شیر خام و فرآورده‌های لبنی بار دیگر نگرانی‌ها درباره کوچک‌تر شدن سفره خانوارهای ایرانی را افزایش داده است. علی‌احسان ظفری، مدیرعامل اتحادیه تعاونی‌های لبنی ایران، اعلام کرد با وجود صادر نشدن مصوبه رسمی جدید، قیمت هر کیلوگرم شیر خام در بازار تا محدوده ۷۰ هزار تومان افزایش یافته است؛ رقمی که در مقایسه با نرخ مبنای ۶۰ هزار و ۵۰۰ تومانی، اختلافی معادل ۹ هزار و ۵۰۰ تومان دارد. به گفته او، تداوم این وضعیت می‌تواند قیمت محصولات لبنی را بیش از پیش افزایش دهد، مصرف خانوارها را کاهش دهد و فعالیت واحدهای کوچک و متوسط را با خطر مواجه کند. این هشدارها در شرایطی مطرح می‌شود که برآوردهای صنفی از کاهش سرانه مصرف لبنیات به حدود ۴۰ کیلوگرم در سال حکایت دارند و اختلاف میان نرخ رسمی شیر خام و قیمت‌های مورد توافق فعالان صنعت همچنان حل‌نشده باقی مانده است.
۱۵:۴۴ - ۲۳ آبان ۱۴۰۵
وانانیوز|
بازار شیر خام و فرآورده‌های لبنی در هفته‌های اخیر با افزایش قیمت و اختلاف نظر میان تولیدکنندگان، دامداران و نهادهای تنظیم بازار مواجه شده است.
علی‌احسان ظفری، مدیرعامل اتحادیه تعاونی‌های لبنی، در تازه‌ترین اظهارات خود نسبت به ادامه افزایش قیمت شیر خام بدون تصویب نرخ جدید هشدار داد و اعلام کرد این روند می‌تواند آثار مستقیمی بر قیمت محصولات لبنی و میزان مصرف خانوارها داشته باشد.
به گفته او، قیمت هر کیلوگرم شیر خام که پیش‌تر ۶۰ هزار و ۵۰۰ تومان بود، در معاملات مورد اشاره به محدوده ۷۰ هزار تومان رسیده است.
با این حال، بررسی گزارش‌های قبلی نشان می‌دهد رقم ۷۰ هزار تومان در مذاکرات صنفی به‌عنوان قیمت تحویل شیر خام به کارخانه مطرح شده بود؛ در حالی که نرخ ۶۰ هزار و ۵۰۰ تومان، مبنای رسمی قیمت‌گذاری و در برخی گزارش‌ها نرخ درب دامداری بوده است.
بنابراین، هنگام مقایسه این دو عدد باید تفاوت محل تحویل، هزینه حمل و شرایط معامله را در نظر گرفت.
از سوی دیگر، اتحادیه تعاونی‌های لبنی پیش‌تر تأکید کرده بود که تا زمان تصویب و ابلاغ نرخ تازه، کارخانه‌ها باید محاسبات خود را بر اساس قیمت مصوب قبلی انجام دهند.
این اختلاف میان نرخ رسمی و قیمت مورد توافق فعالان صنعت، یکی از مهم‌ترین چالش‌های فعلی بازار لبنیات است.
جدول قیمت شیر خام؛ از ۶۰ هزار و ۵۰۰ تا ۷۰ هزار تومان
بررسی نرخ‌های مطرح‌شده در آبان ۱۴۰۵ نشان می‌دهد قیمت‌های رسمی، پیشنهادی و مورد ادعای فعالان بازار با یکدیگر متفاوت هستند.
| عنوان نرخ شیر خام | قیمت هر کیلوگرم | وضعیت |
|---|---|---|
| نرخ مبنای اعلام‌شده برای قیمت‌گذاری | ۶۰٬۵۰۰ تومان | مبنای رسمی پیشین |
| نرخ پیشنهادی درب دامداری | ۶۸٬۰۰۰ تومان | توافق صنفی، نیازمند تصویب |
| نرخ پیشنهادی تحویل به کارخانه | ۷۰٬۰۰۰ تومان | توافق صنفی، نه نرخ مصوب قطعی |
| رقم مورد اشاره ظفری در گزارش جدید | ۷۰٬۰۰۰ تومان | ادعای قیمت بازار |
اختلاف عددی میان ۶۰ هزار و ۵۰۰ تا ۷۰ هزار تومان معادل ۹ هزار و ۵۰۰ تومان و از نظر محاسباتی حدود ۱۵.۷ درصد است.
در مقابل، افزایش قیمت درب دامداری از ۶۰ هزار و ۵۰۰ به ۶۸ هزار تومان، معادل حدود ۱۲.۴ درصد محاسبه می‌شود.
این تفاوت اهمیت دارد؛ زیرا نمی‌توان قیمت درب دامداری و نرخ تحویل به کارخانه را بدون توجه به شرایط یکسان معامله، مستقیماً مقایسه کرد.
چرا قیمت شیر خام بدون مصوبه افزایش یافته است؟
یکی از مهم‌ترین عوامل مطرح‌شده از سوی دامداران، افزایش هزینه تولید شیر خام است.
نهاده‌های دامی مانند ذرت، جو و کنجاله سویا سهم مهمی از هزینه پرورش دام و تولید شیر دارند.
افزایش نرخ ارز، تغییر هزینه واردات نهاده‌ها، دستمزد نیروی انسانی و حمل‌ونقل می‌تواند بهای تمام‌شده شیر خام را بالا ببرد.
سیداحمد مقدسی، رئیس انجمن صنفی گاوداران ایران، سوم آبان اعلام کرده بود که دامداران و صنایع لبنی بر سر نرخ پیشنهادی ۶۸ هزار تومان درب دامداری و ۷۰ هزار تومان درب کارخانه به توافق رسیده‌اند.
با این حال، توافق میان دو تشکل صنفی به معنای تصویب رسمی قیمت جدید نیست و تعیین تکلیف نهایی آن به تصمیم نهادهای مسئول تنظیم بازار وابسته است.
در مقابل، کارخانه‌های لبنی نیز در شرایط دشواری قرار دارند؛ زیرا افزایش هزینه خرید شیر خام می‌تواند نقدینگی مورد نیاز برای ادامه تولید را افزایش دهد.
از سوی دیگر، انتقال کامل این هزینه به مصرف‌کننده نیز ممکن است باعث کاهش تقاضا شود.
به همین دلیل، بازار شیر خام با مسئله‌ای دوطرفه مواجه است: تولیدکنندگان خواستار پوشش هزینه‌های خود هستند، اما توان خرید خانوارها محدود شده است.
قیمت لبنیات چقدر افزایش می‌یابد؟ بررسی ادعای رشد بیش از ۲۰ درصدی
مدیرعامل اتحادیه تعاونی‌های لبنی هشدار داده است که افزایش نرخ شیر خام می‌تواند قیمت تمام‌شده محصولات لبنی را بیش از ۲۰ درصد بالا ببرد.
با این حال، میزان اثرگذاری افزایش قیمت شیر خام بر محصولات مختلف یکسان نیست.
شیر خام از مواد اولیه اصلی تولید شیر پاستوریزه، ماست، پنیر و بسیاری دیگر از فرآورده‌های لبنی محسوب می‌شود، اما هزینه نهایی تولید علاوه بر آن به بسته‌بندی، انرژی، دستمزد، حمل‌ونقل و فرآوری نیز وابسته است.
در گزارش‌های قبلی فعالان صنعت، سهم شیر خام از هزینه تولید برخی محصولات حدود ۷۰ درصد عنوان شده بود.
اگر صرفاً این سهم را مبنا قرار دهیم، افزایش ۱۵.۷ درصدی نرخ شیر خام، با ثابت ماندن سایر هزینه‌ها، اثر مستقیمی نزدیک به ۱۱ درصد بر مجموع هزینه تولید خواهد داشت.
بنابراین، افزایش بیش از ۲۰ درصدی قیمت نهایی را نمی‌توان تنها با رشد قیمت شیر خام توضیح داد.
چنین تغییری ممکن است در صورت افزایش هم‌زمان سایر هزینه‌ها یا تغییر حاشیه‌های فروش رخ دهد، اما برای اثبات آن باید ساختار هزینه هر محصول و قیمت واقعی فروش بررسی شود.
قیمت شیر و لبنیات در فروشگاه‌ها؛ گرانی پیش از تصویب نرخ جدید
بررسی‌های میدانی بازار در نیمه نخست آبان نشان می‌دهد قیمت برخی محصولات لبنی حتی پیش از تصویب نرخ جدید شیر خام افزایش قابل توجهی داشته است.
بر اساس گزارش منتشرشده در ۱۴ آبان، قیمت شیر کم‌چرب کیسه‌ای ۹۰۰ گرمی در یکی از نمونه‌های بررسی‌شده از ۸۴ هزار تومان در شهریور به ۱۴۳ هزار تومان در آبان رسیده است.
این تغییر معادل افزایش حدود ۷۰ درصدی قیمت محصول مورد بررسی است.
همچنین قیمت یک نمونه شیر پرچرب بطری یک‌لیتری از ۱۶۰ هزار تومان به ۲۰۷ هزار و ۹۰۰ تومان افزایش یافته که نشان‌دهنده رشد نزدیک به ۳۰ درصدی است.
این اختلاف‌ها نشان می‌دهد تغییرات قیمت محصولات نهایی لزوماً با میزان افزایش نرخ شیر خام برابر نیست.
البته ارقام یادشده مربوط به نمونه‌های مشخص فروشگاهی هستند و نباید آنها را میانگین قیمت تمام برندها یا نرخ رسمی کل بازار تلقی کرد.
برای بررسی دقیق‌تر وضعیت، لازم است قیمت محصولات یکسان در زمان‌های مختلف و بر اساس شرایط عرضه مشابه مقایسه شود.
سرانه مصرف لبنیات به ۴۰ کیلوگرم رسیده است؟
یکی از مهم‌ترین بخش‌های هشدار ظفری، کاهش مصرف لبنیات در میان خانوارهای ایرانی است.
به گفته او، سرانه مصرف این محصولات در کشور به حدود ۴۰ کیلوگرم و حتی کمتر رسیده است.
ظفری پیش‌تر نیز اعلام کرده بود که سرانه مصرف لبنیات از محدوده ۵۵ تا ۶۰ کیلوگرم به حدود ۴۰ کیلوگرم کاهش یافته است.
این ارقام نشان‌دهنده نگرانی جدی فعالان صنفی درباره کاهش تقاضای مصرفی هستند.
با این حال، عدد ۴۰ کیلوگرم هنوز باید با آمار جامع و به‌روز دستگاه‌های رسمی درباره مصرف واقعی خانوار تطبیق داده شود.
همچنین سرانه مصرف شیر و سرانه مصرف مجموع فرآورده‌های لبنی ممکن است بر اساس شیوه محاسبه تفاوت داشته باشند.
با وجود این محدودیت آماری، افزایش هزینه خرید لبنیات می‌تواند بر انتخاب‌های غذایی خانوارها اثر بگذارد.
خانواده‌هایی که با محدودیت بودجه مواجه هستند، ممکن است مقدار خرید شیر، ماست، پنیر و سایر محصولات لبنی را کاهش دهند یا به سراغ گزینه‌های ارزان‌تر بروند.
تداوم چنین وضعیتی می‌تواند از منظر کیفیت تغذیه نیز اهمیت داشته باشد؛ زیرا لبنیات از منابع تأمین پروتئین و کلسیم در رژیم غذایی بسیاری از خانوارها هستند.
خطر تعطیلی کارخانه‌های کوچک و متوسط لبنی جدی است؟
مدیرعامل اتحادیه تعاونی‌های لبنی نسبت به پیامدهای کاهش مصرف برای واحدهای تولیدی هشدار داده است.
به گفته ظفری، افزایش بهای مواد اولیه در شرایط کاهش قدرت خرید می‌تواند فعالیت کارخانه‌های کوچک و متوسط را دشوارتر کند.
این واحدها معمولاً نسبت به شرکت‌های بزرگ‌تر منابع مالی و ظرفیت توزیع محدودتری دارند.
در نتیجه، افزایش هزینه خرید شیر خام و کاهش حجم فروش ممکن است فشار بیشتری بر جریان نقدی آنها وارد کند.
همچنین هزینه ثابت کارخانه، از جمله نیروی انسانی، تجهیزات و نگهداری خطوط تولید، حتی در شرایط کاهش فروش به‌طور کامل حذف نمی‌شود.
در چنین وضعیتی، کاهش تولید می‌تواند هزینه تمام‌شده هر واحد محصول را نیز بیشتر کند.
با این حال، برای تأیید تعطیلی گسترده واحدهای لبنی باید آمار رسمی تعداد کارخانه‌های تعطیل‌شده، میزان تولید و تغییر اشتغال این صنعت بررسی شود.
بنابراین، اظهارات ظفری در شرایط فعلی هشداری درباره احتمال تشدید مشکلات تولید است و نباید به‌عنوان تأیید تعطیلی گسترده کارخانه‌ها تلقی شود.
کالابرگ الکترونیکی می‌تواند جلوی کاهش مصرف لبنیات را بگیرد؟
یکی دیگر از محورهای اظهارات ظفری، محدود بودن اثر افزایش مبلغ کالابرگ بر وضعیت مصرف لبنیات است.
او معتقد است اصلاح مبلغ حمایت‌های معیشتی، بدون رسیدگی به عوامل اصلی افزایش قیمت، نمی‌تواند به بهبود پایدار تقاضای محصولات لبنی منجر شود.
کالابرگ الکترونیکی با هدف حمایت از قدرت خرید خانوارها طراحی شده و محصولاتی مانند شیر کم‌چرب، ماست و پنیر در فهرست اقلام مشمول آن قرار دارند.
افزایش اعتبار این طرح می‌تواند بخشی از هزینه خرید خانوارهای واجد شرایط را پوشش دهد.
با این حال، میزان اثرگذاری آن به مبلغ حمایت، تعداد افراد تحت پوشش، قیمت واقعی محصولات و تداوم اجرای طرح بستگی دارد.
اگر قیمت محصولات با سرعتی بیشتر از رشد اعتبار حمایتی افزایش یابد، قدرت خرید ایجادشده ممکن است به‌تدریج کاهش پیدا کند.
از سوی دیگر، استمرار عرضه محصولات با قیمت قابل دسترس نیز برای موفقیت سیاست‌های حمایتی اهمیت دارد.
بنابراین، حمایت از مصرف‌کننده و مدیریت هزینه‌های زنجیره تولید دو موضوع مرتبط اما متفاوت هستند.
دولت برای کنترل قیمت شیر و لبنیات چه راهکاری دارد؟
مدیریت بازار لبنیات نیازمند توجه هم‌زمان به شرایط دامداران، صنایع فرآوری و مصرف‌کنندگان است.
از یک سو، اگر نرخ خرید شیر خام با هزینه واقعی تولید فاصله زیادی داشته باشد، ممکن است انگیزه تولید دامداران و توان مالی واحدهای دامپروری کاهش یابد.
از سوی دیگر، افزایش شتابان قیمت شیر خام می‌تواند فشار بیشتری بر کارخانه‌ها و خانوارها وارد کند.
در چنین شرایطی، شفاف شدن نرخ‌های مصوب و زمان اجرای آنها اهمیت زیادی دارد.
همچنین انتشار اطلاعات درباره هزینه نهاده‌های دامی، حجم تولید شیر خام و میزان عرضه فرآورده‌های لبنی می‌تواند به ارزیابی دقیق‌تر وضعیت کمک کند.
یکی دیگر از موضوعات مهم، جلوگیری از تغییر قیمت‌های غیرشفاف در شبکه توزیع است.
نظارت بر قیمت محصولات مشمول نرخ مصوب باید در کنار بررسی هزینه‌های واقعی تولید انجام شود تا هم حقوق مصرف‌کنندگان و هم امکان تداوم فعالیت واحدهای تولیدی مورد توجه قرار گیرد.
پیش‌بینی قیمت لبنیات؛ آیا گرانی ادامه دارد؟
چشم‌انداز بازار لبنیات در هفته‌های آینده به تصمیم نهایی درباره نرخ شیر خام و وضعیت هزینه تولید وابسته است.
اگر نرخ جدیدی به تصویب برسد، ممکن است تولیدکنندگان برای اصلاح قیمت محصولات نهایی درخواست‌های تازه‌ای ارائه کنند.
با این حال، میزان افزایش قیمت هر محصول باید با توجه به ضوابط مربوط و ساختار هزینه آن بررسی شود.
در مقابل، اگر قیمت رسمی بدون تغییر باقی بماند اما هزینه نهاده‌های دامی افزایش پیدا کند، اختلاف میان هزینه تولید و نرخ‌های مصوب می‌تواند ادامه یابد.
سناریوی دیگر، بهبود شرایط تأمین نهاده‌ها و تثبیت هزینه‌های تولید است که امکان کاهش فشار بر زنجیره عرضه را فراهم می‌کند.
با توجه به نبود تصمیم رسمی تازه و اطلاعات کامل از معاملات شیر خام، نمی‌توان برای هفته آینده افزایش قطعی قیمت لبنیات یا درصد مشخصی از گرانی را اعلام کرد.
جمع‌بندی؛ شیر خام ۷۰ هزار تومانی چه پیامدی برای سفره خانوار دارد؟
اظهارات تازه علی‌احسان ظفری نشان می‌دهد اختلاف میان نرخ رسمی شیر خام و قیمت‌های مطرح‌شده در بازار همچنان یکی از چالش‌های مهم صنعت لبنیات است.
نرخ ۶۰ هزار و ۵۰۰ تومان همچنان به‌عنوان مبنای رسمی اعلام شده، در حالی که رقم ۷۰ هزار تومان در توافق‌های صنفی و اظهارات فعالان بازار مطرح است.
از سوی دیگر، افزایش قیمت برخی محصولات لبنی در فروشگاه‌ها و نگرانی درباره کاهش مصرف خانوارها، حساسیت تصمیم‌گیری در این حوزه را بیشتر کرده است.
مهم‌ترین مسئله بازار لبنیات، ایجاد تعادل میان هزینه واقعی تولید و قدرت خرید مصرف‌کنندگان است؛ زیرا افزایش مداوم قیمت‌ها می‌تواند هم مصرف خانوارها را کاهش دهد و هم فعالیت واحدهای کوچک و متوسط را تحت فشار قرار دهد.
اکنون تعیین تکلیف رسمی قیمت شیر خام، شفافیت هزینه‌های تولید و اجرای حمایت‌های هدفمند می‌تواند در مسیر آینده این صنعت نقش تعیین‌کننده‌ای داشته باشد.
لینک کپی شد
ارسال نظر
جدیدترین اخبار
روی خط
پربحث
