افزایش بی‌سابقه قیمت برنج ایرانی؛ زنگ خطر برای سفره خانوارها+ جدول

بازار برنج ایرانی در آستانه شب عید

با نزدیک شدن به روزهای پایانی سال و افزایش تقاضای فصلی، بازار برنج همواره با نوساناتی همراه بوده است. اما آنچه امسال مشاهده می‌شود، فراتر از یک نوسان معمول شب عید است. افزایش تقاضا در کنار کاهش عرضه برنج‌های مرغوب شمال کشور، شرایطی را رقم زده که قیمت‌ها با شتاب بیشتری رشد کرده‌اند. فعالان بازار معتقدند که ذخایر برنج مرغوب نسبت به سال گذشته محدودتر شده و همین موضوع، دست واسطه‌ها و فروشندگان را برای افزایش قیمت باز گذاشته است.

در چنین فضایی، خانوارهایی که به طور سنتی مصرف‌کننده برنج ایرانی هستند، با فشار مضاعف مواجه شده‌اند و ناچارند بخشی از هزینه‌های دیگر خود را برای تأمین این کالای اساسی کاهش دهند.

جهش قیمت برنج هاشمی؛ صدرنشین گرانی

برنج هاشمی به‌عنوان یکی از مرغوب‌ترین و پرطرفدارترین ارقام برنج ایرانی، بیشترین افزایش قیمت را در هفته‌های اخیر تجربه کرده است. این نوع برنج به دلیل عطر طبیعی، قدکشیدن مناسب پس از پخت و بافت نرم و مجلسی، همواره انتخاب اول بسیاری از خانوارها بوده و تقاضای بالایی در بازار دارد.

در حال حاضر، برنج نیم‌دانه هاشمی گیلان ورف به ازای هر ۱۰ کیلوگرم با قیمت ۳ میلیون تومان عرضه می‌شود؛ رقمی که نسبت به ماه گذشته رشد قابل توجهی داشته و رکورد جدیدی در بازار برنج ثبت کرده است. این افزایش قیمت باعث شده تا بسیاری از مصرف‌کنندگان به سمت خرید مقادیر کمتر یا جایگزینی با انواع ارزان‌تر سوق پیدا کنند.

طارم استخوانی؛ انتخاب لوکس رستوران‌ها

در کنار هاشمی، برنج طارم استخوانی نیز از دیگر ارقام پرتقاضای بازار است که افزایش قیمت چشمگیری را تجربه کرده است. این نوع برنج به دلیل دانه‌های کشیده‌تر، ری بالا و ظاهر رسمی‌تر، همچنان انتخاب محبوب رستوران‌ها، تالارها و مصارف مجلسی به شمار می‌رود.

بر اساس قیمت‌های فعلی بازار، کیسه ۱۰ کیلویی برنج طارم معطر گلستان با قیمت ۶ میلیون و ۲۵۳ هزار تومان به فروش می‌رسد؛ رقمی که برای بسیاری از خانوارها عملاً خارج از توان خرید شده است. افزایش قیمت طارم استخوانی نه‌تنها هزینه تمام‌شده خدمات غذایی را بالا برده، بلکه فشار مضاعفی بر صنوف مرتبط نیز وارد کرده است.

شیرودی؛ گزینه اقتصادی‌تر اما نه ارزان

در میان ارقام مختلف برنج ایرانی، برنج شیرودی همواره به‌عنوان گزینه‌ای اقتصادی‌تر شناخته می‌شده است. این نوع برنج اگرچه عطر کمتری نسبت به هاشمی و طارم دارد، اما به دلیل قیمت مناسب‌تر، ری قابل قبول و پخت آسان، سهم قابل توجهی از بازار مصرف روزمره را به خود اختصاص داده است.

با این حال، حتی برنج شیرودی نیز از موج گرانی‌ها در امان نمانده است. در حال حاضر، برنج شیرودی ممتاز بامداد به ازای هر ۱۰ کیلوگرم با قیمت ۳ میلیون و ۷۵۰ هزار تومان در بازار عرضه می‌شود. این قیمت نشان می‌دهد که فاصله قیمتی میان برنج‌های ممتاز و نیمه‌ممتاز نیز در حال افزایش است و گزینه‌های اقتصادی به تدریج در حال گران شدن هستند.

دلایل اصلی افزایش قیمت برنج ایرانی

کارشناسان بازار برنج معتقدند که افزایش قیمت‌ها نتیجه ترکیب چند عامل مهم است. کاهش عرضه برنج‌های مرغوب شمال کشور به دلیل محدودیت‌های تولید، رشد هزینه‌های تولید از جمله دستمزد نیروی کار، نهاده‌های کشاورزی و حمل‌ونقل، و همچنین افزایش تقاضای شب عید، از مهم‌ترین دلایل این وضعیت به شمار می‌روند.

علاوه بر این، تمایل مصرف‌کنندگان به ارقام معطر و باکیفیت ایرانی، به‌ویژه در مقایسه با برنج‌های وارداتی، باعث شده تا فشار تقاضا بر بازار داخلی افزایش یابد. در چنین شرایطی، هرگونه اختلال در زنجیره توزیع یا احتکار می‌تواند به سرعت منجر به جهش قیمت‌ها شود.

فاصله قیمت و توان خرید خانوارها

یکی از پیامدهای مهم افزایش قیمت برنج ایرانی، گسترش شکاف میان قیمت این کالا و توان خرید بخش قابل توجهی از مصرف‌کنندگان است. بسیاری از خانوارها که تا چند سال پیش مصرف‌کننده ثابت برنج‌های ممتاز ایرانی بودند، اکنون ناچارند به سمت برنج‌های ارزان‌تر یا حتی نمونه‌های وارداتی حرکت کنند.

این تغییر تدریجی در الگوی مصرف می‌تواند در ماه‌های آینده پیامدهای اجتماعی و اقتصادی گسترده‌ای به همراه داشته باشد؛ از کاهش تقاضا برای برنج‌های مرغوب داخلی گرفته تا فشار بر تولیدکنندگان کوچک و محلی که معیشت آن‌ها به فروش این محصولات وابسته است.

نقش مدیریت بازار و نظارت مؤثر

فعالان بازار معتقدند که در صورت تداوم شرایط فعلی، نوسان قیمت برنج تا پایان سال ادامه‌دار خواهد بود. با این حال، کارشناسان تأکید می‌کنند که با مدیریت صحیح عرضه، تسهیل فرآیند توزیع و نظارت مؤثر بر بازار، می‌توان از جهش بیشتر قیمت برنج‌های پرمصرف جلوگیری کرد.

شفاف‌سازی در زنجیره تأمین، مقابله با واسطه‌گری‌های غیرضروری و تقویت نقش شبکه‌های توزیع رسمی، از جمله راهکارهایی است که می‌تواند به تعدیل قیمت‌ها کمک کند و تا حدی از فشار بر مصرف‌کنندگان بکاهد.

جمع‌بندی

بازار برنج ایرانی در شرایطی قرار گرفته که افزایش قیمت‌ها به یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های معیشتی خانوارها تبدیل شده است. جهش قیمت ارقام پرطرفداری مانند هاشمی و طارم، در کنار گران شدن گزینه‌های اقتصادی‌تر مانند شیرودی، نشان می‌دهد که سفره بسیاری از خانوارها در معرض کوچک‌تر شدن قرار دارد. اگرچه بخشی از این افزایش قیمت ناشی از عوامل طبیعی بازار و هزینه‌های تولید است، اما نقش مدیریت و نظارت در کنترل شرایط انکارناپذیر است. در صورت عدم اتخاذ سیاست‌های مؤثر، احتمال تغییر پایدار الگوی مصرف برنج و فاصله گرفتن بخش قابل توجهی از جامعه از برنج‌های ممتاز ایرانی، بیش از پیش تقویت خواهد شد.