تحرک آرام قیمت‌ها در بازار برنج ایرانی؛ سایه شب عید بر اقلام پرتقاضا + جدول

بازار برنج ایرانی به‌عنوان یکی از حساس‌ترین بازارهای کالای اساسی، همواره در ماه‌های پایانی سال زیر ذره‌بین مصرف‌کنندگان و فعالان اقتصادی قرار می‌گیرد. برنج، نه فقط یک محصول غذایی، بلکه بخشی از فرهنگ و الگوی مصرف خانوار ایرانی است و به همین دلیل کوچک‌ترین تغییر قیمتی در آن، بازتاب گسترده‌ای در رفتار خرید مردم ایجاد می‌کند. بررسی وضعیت فعلی بازار نشان می‌دهد اگرچه هنوز خبری از جهش قیمتی نیست، اما آرام‌آرام نشانه‌هایی از تحرک افزایشی در برخی اقلام پرطرفدار دیده می‌شود؛ نشانه‌هایی که بیش از هر چیز ریشه در افزایش تقاضای شب عید، محدودیت عرضه برنج‌های مرغوب و رفتار محتاطانه فروشندگان دارد.

ثبات شکننده بازار برنج ایرانی در آستانه نوروز

در هفته‌های اخیر، بازار برنج ایرانی در مجموع در وضعیت ثبات نسبی قرار داشته است. این ثبات اما شکننده به نظر می‌رسد، چرا که تجربه سال‌های گذشته نشان می‌دهد با نزدیک شدن به عید نوروز، تقاضای خانوارها برای خرید و ذخیره‌سازی برنج افزایش می‌یابد. بسیاری از خانواده‌ها ترجیح می‌دهند پیش از شلوغی روزهای پایانی سال، برنج مصرفی خود را تهیه کنند؛ رفتاری که به‌طور طبیعی فشار تقاضا را بر بازار بالا می‌برد.

فعالان بازار معتقدند همین افزایش تدریجی تقاضا، حتی بدون شوک‌های بیرونی، می‌تواند زمینه‌ساز رشد محدود قیمت‌ها شود. به‌ویژه در شرایطی که بخش عمده برنج‌های باکیفیت شمال کشور پیش‌تر وارد چرخه مصرف شده و عرضه آن‌ها نسبت به ماه‌های پس از برداشت کاهش یافته است.

نقش تقاضای شب عید در تحرک قیمت‌ها

یکی از مهم‌ترین متغیرهای اثرگذار بر بازار برنج ایرانی، تقاضای فصلی شب عید است. نوروز برای بسیاری از خانوارها به معنای افزایش مهمانی‌ها، سفره‌های پررونق‌تر و مصرف بیشتر مواد غذایی است. برنج به‌عنوان پایه اصلی بسیاری از غذاهای ایرانی، در صدر این افزایش مصرف قرار دارد.

در چنین فضایی، حتی اگر عرضه ثابت بماند، رشد تقاضا می‌تواند به افزایش آرام قیمت‌ها منجر شود. کارشناسان بازار تأکید می‌کنند که این افزایش لزوماً شدید و ناگهانی نیست، بلکه بیشتر به‌صورت پلکانی و تدریجی بروز می‌کند؛ به‌خصوص در اقلامی که هم کیفیت بالاتری دارند و هم محبوبیت بیشتری میان مصرف‌کنندگان پیدا کرده‌اند.

بررسی قیمت برنج‌های اقتصادی و پرمصرف

در میان انواع برنج ایرانی، برخی اقلام همچنان در دسته گزینه‌های اقتصادی قرار دارند و بخش قابل توجهی از مصرف روزانه خانوارها را پوشش می‌دهند. «برنج ایرانی ندا هایلی» یکی از این محصولات است که کیسه ۱۰ کیلویی آن با قیمت حدود ۳ میلیون و ۲۹۹ هزار تومان عرضه می‌شود. این برنج به دلیل دانه کشیده، پخت مناسب و قیمت متعادل، همچنان انتخاب اول بسیاری از خانواده‌ها برای مصرف روزمره محسوب می‌شود.

حفظ تقاضا برای این گروه از برنج‌ها نشان می‌دهد که بخشی از بازار همچنان به دنبال مدیریت هزینه‌های سبد غذایی است و هرگونه افزایش قیمت در این بخش می‌تواند حساسیت بیشتری ایجاد کند. به همین دلیل، فعالان بازار پیش‌بینی می‌کنند در صورت افزایش قیمت، این گروه از برنج‌ها با شیب ملایم‌تری نسبت به برنج‌های ممتاز رشد کنند.

جایگاه برنج‌های معطر و منطقه‌ای در بازار

در کنار برنج‌های اقتصادی، بازار شاهد حضور پررنگ برنج‌های معطر و منطقه‌ای است که مخاطبان خاص خود را دارند. «برنج عنبربو جنوب مهمان‌نواز» با قیمت حدود ۳ میلیون و ۶۰۰ هزار تومان برای هر ۱۰ کیلوگرم، نمونه‌ای از این گروه است. این برنج به‌واسطه عطر خاص، بافت نرم و طعم متفاوت، سهم قابل توجهی از بازار مناطق جنوبی و حتی مرکزی کشور را به خود اختصاص داده است.

محبوبیت این نوع برنج‌ها باعث شده است که با کوچک‌ترین افزایش تقاضا، واکنش قیمتی سریع‌تری نسبت به برنج‌های معمولی نشان دهند. به گفته فروشندگان، در روزهای اخیر میزان پرس‌وجو و خرید این نوع برنج افزایش یافته و همین موضوع احتمال رشد محدود قیمت آن را در هفته‌های آینده تقویت کرده است.

برنج‌های کیفی؛ پیشران افزایش قیمت‌ها

در رده برنج‌های کیفی‌تر، بازار شرایط متفاوت‌تری را تجربه می‌کند. «برنج طارم محلی گرگان نیل‌آی» با قیمت حدود ۴ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان برای هر ۱۰ کیلوگرم و «برنج کامفیروزی ممتاز خوشه طلایی» با قیمت نزدیک به ۳ میلیون و ۹۰۰ هزار تومان، از جمله محصولاتی هستند که به دلیل کیفیت پخت بالا، عطر مناسب و اصالت، همواره تقاضای پایداری دارند.

این گروه از برنج‌ها معمولاً نخستین اقلامی هستند که تحت تأثیر افزایش تقاضای شب عید با رشد قیمت مواجه می‌شوند. محدود بودن عرضه، به‌ویژه در ماه‌های پایانی سال، دست فروشندگان را برای اعمال افزایش‌های جزئی بازتر می‌گذارد و مصرف‌کنندگان نیز به دلیل حساسیت کمتر به قیمت در این بخش، واکنش شدیدی نشان نمی‌دهند.

برنج‌های اصیل شمال؛ ترکیب کیفیت و تقاضا

در میان برنج‌های شمال کشور، «برنج طارم استخوانی آقاجانیان» با قیمت حدود ۴ میلیون و ۳۵۰ هزار تومان برای هر ۱۰ کیلوگرم، جایگاه ویژه‌ای دارد. این برنج به دانه بلند، عطر بالا و ماندگاری مناسب پس از پخت شناخته می‌شود و هم در مصرف خانگی و هم در مجالس کاربرد گسترده‌ای دارد.

افزایش تدریجی تقاضا برای این نوع برنج‌ها، به‌ویژه در آستانه نوروز، باعث شده است که بازار آن‌ها با تحرک قیمتی بیشتری همراه شود. فعالان بازار می‌گویند اگر عرضه جدیدی به بازار تزریق نشود، احتمال رشد محدود قیمت این گروه در هفته‌های پیش‌رو وجود دارد.

بازار برنج‌های لوکس و ممتاز؛ حساس به فصل

در بالاترین سطح قیمتی بازار، برنج‌های لوکس و ممتاز قرار دارند که بیشتر برای مصرف خاص یا هدیه خریداری می‌شوند. «برنج هاشمی معطر سرازارع» با قیمت حدود ۴ میلیون و ۷۲۴ هزار تومان و «برنج صدری درباری آستانه اشرفیه» با قیمت نزدیک به ۴ میلیون و ۳۵۰ هزار تومان، نمونه‌های شاخص این گروه هستند.

این برنج‌ها به عطر قوی، طعم اصیل و کیفیت بالای پخت شهرت دارند و به همین دلیل، نوسانات قیمتی آن‌ها بیش از سایر اقلام تحت تأثیر فصل و مناسبت‌ها قرار می‌گیرد. افزایش تقاضای شب عید، در کنار محدودیت عرضه، می‌تواند زمینه‌ساز رشد بیشتر قیمت در این بخش شود؛ هرچند دامنه مصرف آن‌ها نسبت به برنج‌های اقتصادی محدودتر است.

رفتار فروشندگان و تأثیر آن بر قیمت‌ها

یکی دیگر از عوامل اثرگذار بر بازار برنج ایرانی، رفتار احتیاطی فروشندگان است. بسیاری از عمده‌فروشان و خرده‌فروشان با پیش‌بینی افزایش تقاضا در هفته‌های منتهی به نوروز، از عرضه گسترده موجودی خود خودداری می‌کنند. این رفتار، حتی بدون کمبود واقعی کالا، می‌تواند به شکل‌گیری انتظارات افزایشی در بازار منجر شود.

کارشناسان معتقدند مدیریت صحیح عرضه و شفافیت در قیمت‌گذاری می‌تواند از تشدید این انتظارات جلوگیری کند. در غیر این صورت، بازار ممکن است با افزایش‌های تدریجی اما پیوسته مواجه شود که فشار آن در نهایت به مصرف‌کننده منتقل خواهد شد.

جمع‌بندی

برآیند بررسی‌ها نشان می‌دهد بازار برنج ایرانی در شرایط فعلی هنوز وارد فاز جهش قیمتی نشده، اما نشانه‌های روشنی از افزایش محدود و تدریجی قیمت‌ها در آن دیده می‌شود. افزایش تقاضای شب عید، کاهش عرضه برنج‌های مرغوب و رفتار محتاطانه فروشندگان، سه عامل اصلی این تحرک آرام به شمار می‌روند. اگر این روند در هفته‌های آینده ادامه یابد، احتمال رشد جزئی قیمت‌ها، به‌ویژه در اقلام پرتقاضا و کیفی، دور از انتظار نخواهد بود. با این حال، به نظر می‌رسد بازار همچنان ظرفیت کنترل و مدیریت این افزایش‌ها را دارد، مشروط بر آنکه تعادل عرضه و تقاضا حفظ شود و از شکل‌گیری انتظارات هیجانی جلوگیری شود.