حمله تند پزشکیان به آمریکا به بهانه جام جهانی؛ «ایران چنین بازی‌هایی را رد می‌کند»

مسعود پزشکیان در حساب کاربری خود در ایکس نوشت رفتار دولت آمریکا به‌عنوان میزبان جام جهانی، بازتاب‌دهنده سیاست خارجی شناخته‌شده این کشور است. او در ادامه این رفتار را شامل «زیر پا گذاشتن قوانین، تحقیر رقبا، ایجاد موانع و فریب‌کاری» دانست و تأکید کرد ایران چنین بازی‌هایی را رد می‌کند و بر حقوق خود ایستاده است. فرارو نیز متن کامل این پیام را منتشر کرده و نوشته رئیس‌جمهور ایران در این پیام، رفتار واشنگتن را غیرقابل قبول دانسته است.

این پیام از آن جهت مهم است که فقط یک واکنش فوتبالی نیست. پزشکیان از ادبیات ورزشی برای نقد رفتار سیاسی آمریکا استفاده کرده و جام جهانی را به صحنه‌ای برای طرح موضوع حقوق ایران، تبعیض، محدودیت و بی‌اعتمادی به واشنگتن تبدیل کرده است.

چرا جام جهانی ۲۰۲۶ سیاسی شد؟

جام جهانی ۲۰۲۶ به‌صورت مشترک در آمریکا، کانادا و مکزیک برگزار می‌شود؛ فیفا نیز در معرفی رسمی میزبانان، این سه کشور را میزبان مشترک رقابت‌ها اعلام کرده است. با این حال، بخش مهمی از مسابقات، زیرساخت‌ها و حساس‌ترین تصمیمات اجرایی به خاک آمریکا و سیاست‌های مرزی و امنیتی این کشور گره خورده است.

همین مسئله باعث شده تیم‌ها، هواداران، خبرنگاران، داوران و مقامات ورزشی برخی کشورها با چالش‌های ویزایی و امنیتی روبه‌رو شوند. برای ایران، این مسئله از ابتدا فقط یک موضوع اداری نبود؛ بلکه به بخشی از تنش سیاسی تهران و واشنگتن تبدیل شد.

محدودیت‌های ویزایی؛ نقطه آغاز تنش ایران و آمریکا در جام جهانی

یکی از مهم‌ترین زمینه‌های پیام پزشکیان، ماجرای محدودیت‌های ویزایی علیه اعضای کاروان ایران و برخی هواداران و مقامات مرتبط با جام جهانی بود. الجزیره در گزارشی درباره محدودیت‌های ورود به آمریکا نوشت تیم ملی ایران تا مدت کوتاهی پیش از آغاز مسابقات با بلاتکلیفی ویزا روبه‌رو بود و در نهایت، با وجود صدور ویزا برای بازیکنان، چند عضو کادر پشتیبانی و مدیریتی ایران از دریافت ویزا محروم شدند.

گاردین نیز گزارش داده بود ۱۱ نفر از مجموعه گسترده‌تر تیم ایران، از جمله مهدی تاج رئیس فدراسیون فوتبال، از سوی مقام‌های آمریکایی ویزا دریافت نکردند. در همان گزارش، از نارضایتی اعضای تیم ایران نسبت به نوع برخورد میزبان با کاروان ایران سخن گفته شد.

به بیان ساده‌تر، از نگاه تهران، آمریکا از موقعیت میزبانی یک رویداد جهانی برای اعمال فشار سیاسی استفاده کرده است؛ همان چیزی که در پیام پزشکیان با عبارت «ایجاد موانع» و «تحقیر رقبا» بازتاب پیدا می‌کند.

جنجال دخالت ترامپ در پرونده بازیکن آمریکا

پیام پزشکیان فقط در زمینه ویزا قابل فهم نیست. جام جهانی ۲۰۲۶ در روزهای اخیر با یک جنجال بزرگ دیگر هم روبه‌رو شد: پرونده محرومیت فولارین بالوگان، مهاجم تیم ملی آمریکا. اسکای اسپورت گزارش داد دونالد ترامپ اعلام کرده با جانی اینفانتینو، رئیس فیفا، تماس گرفته تا محرومیت ناشی از کارت قرمز بالوگان پیش از دیدار آمریکا و بلژیک مورد بازبینی قرار گیرد.

الجزیره نیز در گزارشی نوشت تصمیم فیفا برای تعلیق محرومیت بالوگان با موجی از انتقادها روبه‌رو شد و مخالفان، این تصمیم را نمونه‌ای از خم شدن قواعد فوتبال در برابر فشار سیاسی دانستند. آسوشیتدپرس هم گزارش داده گروهی از قانون‌گذاران اروپایی خواستار بررسی رفتار جانی اینفانتینو و تماس‌های او با ترامپ شده‌اند و این پرونده را تهدیدی برای بی‌طرفی و سلامت فوتبال دانسته‌اند.

در چنین فضایی، وقتی پزشکیان از «زیر پا گذاشتن قوانین» و «فریب‌کاری» حرف می‌زند، پیام او فقط به ایران محدود نمی‌ماند؛ بلکه با موجی از انتقادهای جهانی درباره سیاسی شدن تصمیمات فیفا و نقش آمریکا در جام جهانی هم‌زمان می‌شود.

پیام تهران به فیفا و میزبانان جام جهانی

پیام پزشکیان یک مخاطب مستقیم دارد: دولت آمریکا. اما مخاطب غیرمستقیم آن فیفا و ساختار مدیریت جام جهانی است. ایران می‌گوید میزبان یک رویداد جهانی نباید از ابزارهای سیاسی، مرزی و امنیتی برای محدود کردن رقبا یا تحقیر کاروان‌های ورزشی استفاده کند.

این پیام می‌تواند فشار دیپلماتیک و رسانه‌ای ایران بر فیفا را افزایش دهد. اگر تهران بخواهد موضوع را رسمی‌تر دنبال کند، احتمال طرح شکایت یا نامه‌نگاری با نهادهای فوتبالی و بین‌المللی وجود دارد. در این صورت، پرونده از یک پیام توییتری فراتر می‌رود و به بخشی از جدال حقوقی و دیپلماتیک ایران با میزبان آمریکایی جام جهانی تبدیل می‌شود.

چرا لحن پزشکیان تند بود؟

لحن پزشکیان در این پیام، مستقیم و انتقادی است. او از تعابیری استفاده کرده که معمولاً در ادبیات دیپلماتیک رسمی، سنگین محسوب می‌شوند: «تحقیر رقبا»، «فریب‌کاری» و «زیر پا گذاشتن قوانین». این انتخاب واژگان نشان می‌دهد دولت ایران می‌خواهد رفتار آمریکا را نه فقط به‌عنوان یک اختلاف اجرایی در جام جهانی، بلکه به‌عنوان بخشی از الگوی کلی سیاست خارجی واشنگتن معرفی کند.

این زاویه برای مخاطب داخلی نیز اهمیت دارد. پیام رئیس‌جمهور تلاش می‌کند ماجرای جام جهانی را به مسئله‌ای ملی تبدیل کند؛ یعنی موضوع فقط حضور یا حذف یک تیم در مسابقات نیست، بلکه بحث بر سر شأن، حقوق و رفتار برابر با ایران در یک رویداد جهانی است.

فوتبال زیر سایه سیاست؛ ضربه به اعتبار جام جهانی

جام جهانی معمولاً قرار است نماد رقابت ورزشی، هیجان عمومی و وحدت جهانی باشد. اما در این دوره، سیاست به شکل کم‌سابقه‌ای به متن رقابت‌ها آمده است؛ از محدودیت ویزا و برخوردهای مرزی گرفته تا ادعای دخالت سیاسی در تصمیمات انضباطی و اعتراض فدراسیون‌ها به بی‌عدالتی.

این وضعیت برای فیفا نیز خطرناک است. اگر افکار عمومی به این جمع‌بندی برسد که تصمیمات ورزشی تحت تأثیر قدرت سیاسی میزبان قرار می‌گیرد، اعتبار مسابقات آسیب می‌بیند. جنجال بالوگان، محدودیت‌های ویزایی علیه ایران و اعتراض‌های رسانه‌ای پیرامون رفتار آمریکا، همگی نشانه‌هایی هستند که نشان می‌دهند جام جهانی ۲۰۲۶ از مسیر صرفاً ورزشی فاصله گرفته است.

پیامد برای ایران

برای ایران، پیام پزشکیان می‌تواند چند پیامد داشته باشد. نخست، موضوع رفتار آمریکا در جام جهانی را در سطح رسمی و ریاست‌جمهوری مطرح می‌کند. دوم، به فدراسیون فوتبال و دستگاه دیپلماسی این امکان را می‌دهد که با پشتوانه سیاسی بیشتری پرونده محدودیت‌ها و رفتار میزبان را دنبال کنند. سوم، افکار عمومی داخلی را حول روایت «دفاع از حقوق ایران» بسیج می‌کند.

اما در عین حال، چنین پیام‌هایی باید با اقدام حقوقی و رسانه‌ای دقیق همراه شود. اگر ایران بخواهد در برابر رفتار آمریکا نتیجه بگیرد، فقط انتقاد سیاسی کافی نیست؛ باید مستندات، مکاتبات، زمان‌بندی درخواست‌های ویزا، موارد نقض تعهدات میزبانی و گزارش‌های رسمی را به‌صورت منظم به فیفا و نهادهای مربوط ارائه کند.

جمع‌بندی؛ پیام پزشکیان فراتر از یک واکنش فوتبالی است

پیام مسعود پزشکیان درباره رفتار آمریکا در جام جهانی ۲۰۲۶، یک واکنش ساده به حاشیه‌های فوتبالی نیست؛ بلکه بخشی از تقابل سیاسی تهران و واشنگتن در زمین ورزش است. او رفتار دولت آمریکا را ادامه همان سیاست خارجی دانست که از نگاه ایران با قانون‌شکنی، تحقیر، مانع‌تراشی و فریب همراه است.

این پیام در شرایطی منتشر شده که جام جهانی ۲۰۲۶ با حاشیه‌هایی جدی درباره ویزای کاروان ایران، محدودیت‌های ورود، دخالت سیاسی در پرونده انضباطی تیم آمریکا و انتقاد از بی‌طرفی فیفا روبه‌روست. اگر این روند ادامه پیدا کند، جام جهانی بیش از آنکه فقط میدان فوتبال باشد، به صحنه‌ای برای نمایش شکاف‌های سیاسی جهان تبدیل خواهد شد؛ صحنه‌ای که ایران می‌گوید در آن، «با قاطعیت بر حقوق خود ایستاده است».