دلار تا ۱۷۶ هزار تومان عقب نشست؛ آغاز ریزش یا آرامش موقت پیش از مذاکرات؟

دلار آزاد هفته گذشته تحت تأثیر تشدید تنش‌های سیاسی و نظامی وارد کانال ۱۸۰ هزار تومان شده بود. یکی از گزارش‌های بازار، نرخ پایانی پنجشنبه را حدود ۱۸۱ هزار و ۴۲۰ تومان ثبت کرده است. روز شنبه با کاهش هیجان خرید، قیمت از این محدوده عقب نشست و در گزارش ساعت ۱۷:۱۲ دنیای اقتصاد، نرخ ۱۷۶ هزار و ۳۸۰ تومان برای دلار آزاد درج شد. این تغییر به معنای کاهش بیش از پنج هزار تومانی نسبت به نرخ پایانی پنجشنبه است.

بااین‌حال، منابع مختلف برای ساعات متفاوت روز اعداد یکسانی ارائه نکردند. در آغاز معاملات، نرخ‌هایی مانند ۱۷۹ هزار و ۷۰۰ تومان منتشر شد و سامانه‌های دیگر در ادامه روز قیمت‌هایی در محدوده ۱۷۷ هزار تومان ثبت کردند. بنابراین دقیق‌تر است گفته شود دلار شنبه از محدوده ۱۸۱ هزار تومان به بازه تقریبی ۱۷۶ تا ۱۷۹ هزار تومان عقب‌نشینی کرد؛ نه اینکه تمام معاملات روز دقیقاً با نرخ ۱۷۶ هزار تومان انجام شده باشد.

این اختلاف‌ها ویژگی بازار آزاد ارز است. نرخ واحد و رسمی برای تمام معاملات وجود ندارد و قیمت ممکن است بر اساس زمان ثبت، محل معامله، نرخ خرید یا فروش و عمق بازار متفاوت باشد.

چرا دلار از کانال ۱۸۰ هزار تومان خارج شد؟

کاهش شنبه بیش از آنکه حاصل تغییر ناگهانی در شاخص‌های اقتصادی باشد، با تحول فضای سیاسی ارتباط داشت. رویترز گزارش داد در روزهای جمعه و شنبه حمله تازه‌ای میان ایران و آمریکا گزارش نشده و دو طرف، با وجود پایان اعلام‌شده آتش‌بس، با ادامه مذاکرات موافقت کرده‌اند. هم‌زمان ایران و عمان درباره سازوکار عبور ایمن کشتی‌ها از تنگه هرمز گفت‌وگو کرده‌اند و مسقط از ادامه رایزنی‌ها در سطوح فنی و سیاسی خبر داده است.

بازار ارز در دوره‌های تنش با افزایش «تقاضای احتیاطی» روبه‌رو می‌شود؛ یعنی خانوارها، تجار و معامله‌گران برای پوشش ریسک جنگ، اختلال تجاری یا محدودیت منابع ارزی، خرید خود را جلو می‌اندازند. هنگامی که شدت خبرهای نظامی کاهش پیدا می‌کند، بخشی از این تقاضا نیز عقب می‌نشیند.

همین اتفاق در معاملات شنبه مشاهده شد. نبود حمله تازه و انتشار خبرهای مربوط به ادامه دیپلماسی، احتمال وقوع یک شوک فوری را کاهش داد و برخی دارندگان ارز را به فروش یا شناسایی سود ترغیب کرد. این رفتار به دلار اجازه داد بخشی از رشد هفته گذشته را پس بدهد.

مذاکرات اسلام‌آباد قطعی شده است؟

رسانه پاکستانی «جئو نیوز» به نقل از منابع دولتی گزارش داده است که اسلام‌آباد احتمالاً روزهای ۱۴ و ۱۵ ژوئیه، برابر با ۲۳ و ۲۴ تیر، میزبان دور تازه مذاکرات فنی ایران و آمریکا خواهد بود. موضوعات احتمالی این دور شامل تحریم‌های آمریکا، دارایی‌های مسدودشده ایران و پرونده هسته‌ای عنوان شده است.

اما این گزارش هنوز به معنای قطعی‌شدن نشست نیست. تا پایان شنبه، وزارتخانه‌های امور خارجه ایران، آمریکا و پاکستان زمان و محل این مذاکرات را رسماً اعلام نکرده بودند. گزارش‌های تازه‌تر رویترز نیز از توافق برای ادامه گفت‌وگو و تلاش میانجی‌ها برای تنظیم تماس میان ایران، آمریکا، قطر و پاکستان خبر می‌دهند، اما برگزاری نشست در تاریخ ۱۴ و ۱۵ ژوئیه را قطعی نمی‌دانند.

بنابراین اسلام‌آباد را باید «محتمل‌ترین گزینه رسانه‌ای» دانست، نه میزبان تأییدشده. بازار نیز به همین دلیل واکنشی محتاطانه نشان داده است: دلار کاهش یافته، اما سقوط آزاد نکرده است.

چرا شایعه مذاکره دیگر دلار را شدیداً پایین نمی‌آورد؟

معامله‌گران در ماه‌های اخیر بارها با خبر آغاز مذاکره، توقف گفت‌وگو و تشدید دوباره درگیری‌ها مواجه شده‌اند. در نتیجه، حساسیت بازار به تیترهای اولیه کاهش یافته و معامله‌گران میان «احتمال مذاکره» و «توافق عملی» تفاوت قائل می‌شوند.

دور قبلی مذاکرات فنی در دوحه بر تردد کشتی‌ها در تنگه هرمز و آزادسازی دارایی‌های ایران متمرکز بود. قطر از پیشرفت مثبت سخن گفت، اما منابع نزدیک به مذاکرات اعلام کردند پیشرفت تعیین‌کننده‌ای برای رسیدن به صلح پایدار حاصل نشده و حتی موضوع هسته‌ای در آن دور بررسی نشده است.

به همین دلیل، برای آغاز یک روند نزولی پایدار در بازار ارز، انتشار خبر برگزاری جلسه کافی نیست. معامله‌گران به نتیجه‌ای قابل سنجش نیاز دارند؛ مانند توقف رسمی حملات، اجرای توافق درباره تنگه هرمز، آزادسازی منابع ارزی، صدور مجوزهای نفتی یا شکل‌گیری توافقی درباره تحریم‌ها.

فاصله دلار آزاد و حواله‌ای همچنان بالاست

درحالی‌که دلار آزاد در بخشی از معاملات شنبه به حدود ۱۷۶ هزار و ۳۸۰ تومان رسید، نرخ فروش دلار حواله‌ای ۱۴۹ هزار و ۱۴۹ تومان اعلام شد. به این ترتیب، فاصله دو بازار بیش از ۲۷ هزار تومان باقی ماند.

این شکاف نشان می‌دهد حتی پس از کاهش دلار آزاد، فشارهای ساختاری بازار از بین نرفته‌اند. تفاوت نرخ‌ها، نیاز واردکنندگان، محدودیت دسترسی به منابع ارزی و انتظارات تورمی می‌توانند اجازه ندهند قیمت صرفاً با یک خبر سیاسی به‌صورت پایدار کاهش پیدا کند.

همچنین دلار حواله‌ای برخلاف بازار آزاد روز شنبه افزایش محدودی داشت و از ۱۴۸ هزار و ۹۸۰ تومان به ۱۴۹ هزار و ۱۴۹ تومان رسید. این واگرایی نشان می‌دهد کاهش بازار آزاد عمدتاً روانی و سیاسی بوده و لزوماً از افزایش عرضه در تمام بخش‌های بازار ناشی نشده است.

محدوده ۱۷۵ هزار تومان چرا مهم است؟

پس از افت شنبه، محدوده ۱۷۴ تا ۱۷۶ هزار تومان به نخستین منطقه حمایتی بازار تبدیل شده است. این محدوده به نرخ‌هایی نزدیک است که دلار پیش از ورود به کانال ۱۸۰ هزار تومان تجربه کرده بود.

اگر خبر برگزاری مذاکرات به‌صورت رسمی اعلام شود، حمله تازه‌ای رخ ندهد و میانجی‌ها از پیشرفت اجرایی سخن بگویند، امکان حرکت دلار به سمت ۱۷۴ تا ۱۷۵ هزار تومان وجود دارد. اما شکسته‌شدن پایدار این محدوده احتمالاً به خبری قوی‌تر از تعیین زمان جلسه نیاز دارد.

بازار برای ادامه کاهش به نشانه‌هایی از افزایش واقعی عرضه ارز نیاز دارد. آزادسازی منابع مسدودشده، کاهش محدودیت فروش نفت یا دسترسی آسان‌تر به درآمدهای صادراتی می‌تواند اثری عمیق‌تر از یک خبر دیپلماتیک بدون نتیجه داشته باشد.

سناریوی بازگشت دلار به ۱۸۰ هزار تومان

سناریوی صعودی همچنان از بین نرفته است. رئیس‌جمهور آمریکا ضمن موافقت با ادامه مذاکرات، اعلام کرده آتش‌بس پایان یافته است. واشنگتن همچنین خواستار تضمین عمومی ایران درباره توقف حمله به کشتی‌ها و عبور آزاد و بدون عوارض از تنگه هرمز شده است؛ موضوعی که همچنان محل اختلاف طرفین است.

هر حمله تازه به کشتی‌ها، عملیات نظامی متقابل، لغو نشست احتمالی یا انتشار مواضع تند می‌تواند تقاضای احتیاطی را دوباره فعال کند. در این وضعیت، دلار ابتدا محدوده ۱۷۸ هزار تومان و سپس کانال ۱۸۰ هزار تومان را آزمایش خواهد کرد.

تجربه هفته گذشته نیز نشان داد بازار در فضای کم‌عمق می‌تواند ظرف چند ساعت چند هزار تومان جابه‌جا شود. بنابراین کاهش شنبه به‌تنهایی برای اعلام پایان روند صعودی کافی نیست.

سه سناریو برای قیمت دلار یکشنبه

این محدوده‌ها پیش‌بینی قطعی نیستند و صرفاً سناریوهایی بر اساس رفتار اخیر بازار، نرخ‌های ثبت‌شده و سطح ریسک سیاسی محسوب می‌شوند.

سناریوی میانه در شرایط فعلی محتمل‌تر به نظر می‌رسد. ایران و آمریکا تمایل خود را به ادامه تماس‌ها نشان داده‌اند، اما اختلاف درباره آتش‌بس، تنگه هرمز، تحریم‌ها و پرونده هسته‌ای همچنان پابرجاست. در چنین فضایی، دلار ممکن است با هر خبر چند هزار تومان بالا یا پایین برود، بدون آنکه روندی پایدار تشکیل شود.

آیا زمان خرید دلار فرا رسیده است؟

کاهش از ۱۸۱ به محدوده ۱۷۶ هزار تومان ممکن است برای برخی معامله‌گران جذاب باشد، اما بازار همچنان تحت تأثیر رویدادهایی قرار دارد که پیش‌بینی آنها دشوار است. خرید تنها بر اساس تصور بازگشت سریع قیمت به کانال ۱۸۰ هزار تومان، ریسک سیاسی بالایی دارد.

در سوی مقابل، فروش هیجانی بر مبنای گزارش تأییدنشده مذاکرات نیز می‌تواند پرریسک باشد. اگر نشست اسلام‌آباد برگزار نشود یا نتیجه آن محدود باشد، بازار ممکن است بخشی از افت خود را سریع جبران کند.

معیار مهم‌تر از یک نرخ لحظه‌ای، رفتار بازار در محدوده ۱۷۵ هزار تومان است. ماندگاری چندروزه زیر این سطح می‌تواند نشانه کاهش انتظارات تورمی کوتاه‌مدت باشد؛ درحالی‌که بازگشت سریع بالای ۱۷۸ هزار تومان نشان می‌دهد اصلاح شنبه بیشتر یک واکنش موقت به خبرهای سیاسی بوده است.

جمع‌بندی؛ دلار ریخت، اما هنوز تغییر روند تأیید نشده است

دلار شنبه پس از ورود هفته گذشته به کانال ۱۸۰ هزار تومان، در بخشی از معاملات به حدود ۱۷۶ هزار تومان عقب نشست. مهم‌ترین عامل این کاهش، فروکش‌کردن نسبی درگیری‌ها و امید به ادامه مذاکرات ایران و آمریکا بود.

بااین‌حال، خبر برگزاری مذاکرات در اسلام‌آباد در روزهای ۲۳ و ۲۴ تیر هنوز رسمی نیست. اختلاف میان نرخ‌های منتشرشده نیز نشان می‌دهد نمی‌توان ۱۷۶ هزار تومان را قیمت یگانه تمام معاملات شنبه دانست.

اگر مذاکرات رسماً تأیید شود و با توقف درگیری‌ها همراه باشد، حرکت به محدوده ۱۷۴ تا ۱۷۵ هزار تومان امکان‌پذیر است. در مقابل، شکست دیپلماسی یا تشدید تنش‌ها می‌تواند دلار را دوباره به کانال ۱۸۰ هزار تومان بازگرداند. بازار فعلاً نه وارد روند نزولی قطعی شده و نه ظرفیت صعود خود را از دست داده است؛ آنچه دیده می‌شود یک اصلاح سیاسی در بازاری به‌شدت خبرمحور است.