دفاع شاهین بیانی از تیم ملی و قلعه‌نویی؛ «ایران مردانه حذف شد، نه با شکست»

اظهارات شاهین بیانی از این جهت مهم است که در روزهایی مطرح می‌شود که عملکرد تیم ملی و کادر فنی امیر قلعه‌نویی با دو روایت کاملاً متفاوت تحلیل می‌شود. گروهی حذف ایران را ناکامی بزرگ می‌دانند، چون تیم ملی در فرمت ۴۸ تیمی و با امکان صعود تیم‌های سوم، نتوانست به مرحله حذفی برسد. در مقابل، بیانی معتقد است نباید سه تساوی ایران و شکست‌ناپذیری تیم را نادیده گرفت.

او می‌گوید تیم ملی با وجود همه مشکلات، جنگید و «مردانه حذف شد». این تعبیر، نقطه مرکزی دفاع بیانی از تیم ملی است. او نمی‌گوید ایران بی‌نقص بود، اما تأکید دارد که تیم با شرایط آماده‌سازی ایده‌آل وارد جام جهانی نشد و با این حال توانست برابر حریفانی مانند بلژیک و مصر رقابت کند. ایران در سه بازی مرحله گروهی برابر نیوزیلند ۲ بر ۲ مساوی کرد، مقابل بلژیک به تساوی بدون گل رسید و برابر مصر نیز با نتیجه یک بر یک متوقف شد.

جدول عملکرد ایران در جام جهانی ۲۰۲۶

نیوزیلند؛ مسابقه‌ای که مسیر ایران را عوض کرد

بیانی در تحلیل بازی اول تیم ملی برابر نیوزیلند، روی یک نکته مهم دست گذاشت: ایران اگر این بازی را می‌برد، مسیر صعودش بسیار هموارتر می‌شد. او حتی معتقد است اگر مسابقه با نیوزیلند در بازی دوم یا سوم برگزار می‌شد، ایران توانایی زدن سه یا چهار گل به این تیم را داشت. این تحلیل بر اساس این نگاه است که تیم ملی در بازی اول با احتیاط وارد زمین شد و شناخت کافی از حریف نداشت.

ایران در آن مسابقه دو بار از نیوزیلند عقب افتاد و هر دو بار توانست به بازی برگردد، اما در نهایت امتیاز کامل را از دست داد. ورزش سه نیز پس از این دیدار نوشت ایران فرصت مهمی را برای کسب سه امتیاز از دست داد و کار صعود را دشوار کرد.

بلژیک؛ موفقیت در دفاع، حسرت در حمله

بخش مهم دیگری از صحبت‌های بیانی به دیدار ایران و بلژیک مربوط بود. او معتقد است تیم ملی در این مسابقه با رویکردی بسته و محتاطانه وارد زمین شد و هدف اصلی، گرفتن حداقل یک امتیاز از حریف قدرتمند اروپایی بود. از نگاه او، ایران به این هدف رسید و نمایش قابل قبولی داشت.

دیدار ایران و بلژیک با نتیجه صفر بر صفر به پایان رسید؛ مسابقه‌ای که در آن علیرضا بیرانوند با ثبت ۷ سیو، بهترین بازیکن زمین از نگاه ورزش سه معرفی شد. همین عملکرد دفاعی باعث شد ایران پس از دو بازی همچنان در کورس صعود بماند.

با این حال، بیانی معتقد است بعد از ۱۰ نفره شدن بلژیک، ایران می‌توانست فشار بیشتری وارد کند. این نقطه، مرز میان دفاع از استراتژی قلعه‌نویی و نقد جزئی اجرای آن است. او اصل انتخاب بازی بسته را درست می‌داند، اما باور دارد در لحظاتی که شرایط مسابقه تغییر کرد، تیم ملی می‌توانست با نفرات بیشتری در ضدحمله حاضر شود و حتی به سه امتیاز برسد.

مصر؛ نمایش زیبا، پایان پرحسرت

بیانی درباره بازی با مصر صریح‌تر از دو مسابقه دیگر حرف زد و آن را یکی از زیباترین نمایش‌های فوتبال ایران در چند سال اخیر دانست. تیم ملی در آن مسابقه خیلی زود گل خورد، اما به بازی برگشت، صاحب پنالتی شد، چند موقعیت جدی ساخت و تا آخرین لحظات برای برد جنگید. ورزش سه در گزارش این دیدار به پنالتی از دست‌رفته مهدی طارمی در دقیقه ۱۱ اشاره کرد؛ فرصتی که می‌توانست جریان بازی را تغییر دهد.

بیانی همچنین به بدشانسی‌های ایران اشاره کرد: برخورد توپ‌ها به تیر دروازه، گل مردود و اشتباهات دفاعی روی گل مصر. او به‌طور خاص از علیرضا بیرانوند نام برد؛ دروازه‌بانی که مقابل بلژیک فوق‌العاده بود، اما به گفته بیانی در بازی با مصر گل بدی دریافت کرد. این بخش از صحبت‌های او نشان می‌دهد دفاع از تیم ملی به معنای نادیده گرفتن اشتباهات فردی نیست.

بدشانسی یا ضعف برنامه‌ریزی؟

یکی از محورهای مهم تحلیل بیانی، مسئله بدشانسی است. او می‌گوید فوتبال روی بی‌رحم خود را به ایران نشان داد و تمام اتفاقات به ضرر تیم ملی تمام شد. اشاره او فقط به بازی‌های ایران نیست؛ بلکه به نتایج سایر گروه‌ها هم مربوط می‌شود. در روز پایانی مرحله گروهی، تساوی پرگل و جنجالی اتریش و الجزایر یکی از اتفاقاتی بود که در کنار سایر نتایج، حذف ایران را قطعی کرد. رسانه‌ها نوشتند مجموعه‌ای از نتایج، از جمله تساوی ثانیه‌های پایانی اتریش و الجزایر، سناریوی صعود ایران را از بین برد.

اما تقلیل کل ماجرا به بدشانسی هم ساده‌سازی است. خود بیانی نیز در بخش دیگری از صحبت‌هایش به آماده‌سازی ناقص تیم ملی اشاره می‌کند. او می‌گوید همه می‌دانند ایران با چه شرایطی راهی جام جهانی شد و تیم نتوانست بازی‌های تدارکاتی کافی داشته باشد. این بخش از تحلیل او، نگاه واقع‌بینانه‌تری به حذف ایران می‌دهد: بدشانسی وجود داشت، اما زیرساخت و برنامه‌ریزی هم ناکافی بود.

دفاع از قلعه‌نویی؛ استراتژی شکست نخوردن

بیانی در ارزیابی عملکرد امیر قلعه‌نویی، از سرمربی تیم ملی دفاع کرد. او معتقد است قلعه‌نویی استراتژی مشخصی داشت: ایران ابتدا نبازد، سپس از ضدحملات و ضربات ایستگاهی استفاده کند. از نگاه بیانی، همین که تیم ملی در هر سه بازی بدون شکست ماند، نشان می‌دهد این استراتژی تا حدی جواب داده است.

این نگاه، البته محل بحث است. منتقدان می‌گویند در جام جهانی ۴۸ تیمی، نباختن کافی نبود و تیم ملی باید برای برد، به‌خصوص مقابل نیوزیلند و مصر، جسورتر عمل می‌کرد. بیانی اما تأکید دارد که تیم ملی برنامه داشت و برخلاف برخی انتقادها، بی‌هدف بازی نکرد. نتیجه این دو روایت، همان شکاف اصلی تحلیل‌ها درباره تیم ملی است: آیا باید از شکست‌ناپذیری ایران دفاع کرد یا از صعود نکردن انتقاد جدی داشت؟

نقد بیانی به منتقدان؛ حب و بغض یا مطالبه‌گری؟

تندترین بخش صحبت‌های بیانی جایی است که برخی انتقادها از تیم ملی و قلعه‌نویی را ناشی از «حب و بغض» می‌داند. او می‌گوید تیم ملی برای اولین بار در جام جهانی شکست نخورد و حتی کارشناسان خارجی نیز از عملکرد ایران تعریف کرده‌اند، اما برخی منتقدان از ابتدا منتظر ناکامی تیم بودند.

این جمله احتمالاً واکنش‌برانگیز خواهد شد. از یک سو، بیانی حق دارد از تلاش بازیکنان و کادر فنی دفاع کند و نگذارد حذف بدون شکست، به‌سادگی با برچسب شکست کامل توصیف شود. از سوی دیگر، در فوتبال حرفه‌ای، نقد عملکرد تیم ملی بعد از حذف امری طبیعی است؛ به‌ویژه وقتی ایران با سه مساوی و تنها یک پله اختلاف در جدول تیم‌های سوم، از صعود بازمانده است.

جام ملت‌ها؛ آزمون بعدی تیم ملی

شاهین بیانی در پایان صحبت‌هایش نگاه را به آینده برد و گفت از همین حالا باید برای جام ملت‌های آسیا برنامه‌ریزی کرد. این بخش شاید مهم‌ترین جمع‌بندی عملی مصاحبه او باشد. جام جهانی تمام شده و دفاع یا نقد عملکرد قلعه‌نویی، اگر به برنامه تازه منجر نشود، فایده‌ای برای فوتبال ایران ندارد.

او به پوست‌اندازی تیم ملی اشاره می‌کند؛ موضوعی که بعد از جام جهانی اجتناب‌ناپذیر به نظر می‌رسد. ایران با نسلی باتجربه وارد جام جهانی شد، اما برای جام ملت‌ها و چرخه بعدی باید جوان‌تر، سریع‌تر و تاکتیکی‌تر شود. اگر قرار است طلسم چند دهه قهرمان نشدن در آسیا شکسته شود، تیم ملی باید از همین حالا بازی‌های تدارکاتی بهتر، لیگ آماده‌تر، برنامه بدنسازی دقیق‌تر و مسیر روشن‌تری برای جوان‌گرایی داشته باشد.

جمع‌بندی

اظهارات شاهین بیانی، یک دفاع تمام‌قد از تیم ملی و امیر قلعه‌نویی در برابر موج انتقادهاست؛ اما در دل همین دفاع، چند نکته انتقادی مهم هم دیده می‌شود. او می‌گوید ایران شایسته صعود بود، اما بازی اول برابر نیوزیلند می‌توانست بهتر مدیریت شود؛ برابر بلژیک بعد از ۱۰ نفره شدن حریف امکان حمله بیشتر وجود داشت و مقابل مصر، اشتباه فردی و بدشانسی فرصت پیروزی را گرفت.

تیم ملی ایران جام جهانی ۲۰۲۶ را بدون شکست ترک کرد، اما صعود نکرد. همین جمله، هم دستمایه دفاع از قلعه‌نویی است و هم مبنای انتقاد از تیم ملی. بیانی طرف اول این ماجرا ایستاده و معتقد است ایران مردانه حذف شد. حالا مسئله اصلی این است که فوتبال ایران از این حذف چه می‌آموزد: رضایت به نباختن، یا ساختن تیمی که در تورنمنت بعدی بتواند علاوه بر نباختن، بازی‌های لازم را هم ببرد.