حملات تازه ایران؛ پاسخ به موج جدید حملات آمریکا

بر اساس روایت منتشرشده از سوی تهران، دور تازه حملات ایران در واکنش به «تجاوز جدید فرماندهی مرکزی نیروهای آمریکایی در منطقه به خاک ایران» انجام شده است. رویترز در گزارش امروز خود نوشته نیروهای آمریکایی و ایرانی وارد تبادل سنگین حملات موشکی و پهپادی شده‌اند و آمریکا نیز در عملیات یکشنبه، سامانه‌های پدافندی، رادارهای ساحلی، توان موشکی و پهپادی و قایق‌های نظامی ایران را هدف قرار داده است.

آسوشیتدپرس نیز به نقل از فرماندهی مرکزی آمریکا گزارش داده ارتش آمریکا «ده‌ها هدف» را در ایران، از جمله سامانه‌های دفاع هوایی، سایت‌های راداری و تجهیزات موشکی و پهپادی هدف قرار داده است. در مقابل، سپاه پاسداران اظهارات آمریکا درباره کنترل تنگه هرمز را رد کرده و بار دیگر بر موضع خود درباره این آبراه راهبردی تأکید کرده است.

کویت در مرکز خبر؛ از المیناء تا پایگاه‌های آمریکایی

یکی از محورهای اصلی خبرهای امروز، کویت است. در متن گزارش‌های منتشرشده، منطقه المیناء در کویت به‌عنوان یکی از نقاطی ذکر شده که هدف انفجارهای متعدد قرار گرفته است. فارس نیز به نقل از منابع خبری گزارش داده سه موشک بالستیک به سمت منطقه المیناء در کویت و محل شلیک موشک‌های هدایت‌شونده آمریکایی ATACMS شلیک شده و تصاویری از ستون‌های دود در این منطقه منتشر شده است.

با این حال، در منابع بین‌المللی معتبرتر، جزئیات مربوط به نام «المیناء» به‌صورت مستقل و قطعی تأیید نشده و گزارش‌ها بیشتر بر هدف قرار گرفتن تأسیسات یا پایگاه‌های مرتبط با آمریکا در کویت متمرکز است. الجزیره نوشته ارتش ایران اعلام کرده با پهپادهای انتحاری، سامانه پاتریوت، انبار مهمات و یک سایت راداری متعلق به ارتش آمریکا در کویت را هدف قرار داده است.

بحرین؛ آژیرهای هشدار، دود و ادعای آتش‌سوزی

بحرین نیز در موج تازه تنش‌ها در کانون توجه قرار گرفته است. گزارش‌های داخلی از اصابت به یکی از شرکت‌های تجاری آمریکا در بحرین و وقوع آتش‌سوزی خبر داده‌اند. اقتصادآنلاین به نقل از منابع رسانه‌ای نوشته در نتیجه این حملات، یکی از شرکت‌های تجاری آمریکا در بحرین مورد اصابت قرار گرفته و دچار آتش‌سوزی شده و ستون‌های دود در بخش‌هایی از آسمان بحرین مشاهده شده است.

در منابع بین‌المللی، اصل بالا رفتن تهدید امنیتی در بحرین تأیید شده است. آسوشیتدپرس گزارش داده آژیرهای هشدار موشکی در بحرین، که محل استقرار ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکاست، سه بار به صدا درآمده است؛ اما این خبرگزاری تأکید کرده در زمان انتشار گزارش، هنوز اطلاع فوری و قطعی از میزان خسارت در بحرین یا کویت وجود نداشته است.

اردن و ادعای رهگیری چهار موشک ایرانی

در اردن نیز وضعیت امنیتی به‌سرعت متشنج شده است. طبق گزارش‌های منتشرشده، صداهای متعدد انفجار در این کشور شنیده شده و ارتش اردن مدعی شده چهار موشک ایرانی را که وارد حریم هوایی این کشور شده بودند، منهدم کرده است. آسوشیتدپرس نیز همین ادعا را بازتاب داده و نوشته ارتش اردن اعلام کرده چهار موشک ایرانی را در حادثه‌ای سرنگون کرده که به گفته این کشور «هیچ تلفات یا خسارت مادی» در پی نداشته است.

رویترز نیز گزارش داده سپاه پاسداران اعلام کرده مخازن سوخت و انبارهای مهمات در پایگاه هوایی شاهزاده حسن اردن را هدف قرار داده است. این پایگاه و دیگر تأسیسات نظامی اردن به‌دلیل حضور نیروها و تجهیزات آمریکایی، در ماه‌های اخیر در تحلیل‌های امنیتی منطقه‌ای اهمیت بیشتری پیدا کرده‌اند.

سلیمانیه؛ حمله به مقر گروه‌های ضدایرانی

در شمال عراق نیز صدای انفجار در استان سلیمانیه گزارش شده است. در روایت رسانه‌های داخلی، ایران در حملات خود به این استان، مقر نیروهای تجزیه‌طلب ضدایرانی را هدف قرار داده است. آسوشیتدپرس در همین زمینه گزارش داده پایگاهی متعلق به شاخه مسلح حزب آزادی کردستان، یک گروه مخالف کرد ایرانی مستقر در اقلیم کردستان عراق، هدف حمله پهپادی قرار گرفته است. به گفته یکی از فرماندهان این گروه، حملات پایگاه چمشار را هدف قرار داده، اما جزئیات خسارت و تلفات اعلام نشده و هیچ گروهی فوراً مسئولیت این حمله را بر عهده نگرفته است.

این بخش از حملات، نشان می‌دهد دامنه درگیری فقط به پایگاه‌های آمریکا در خلیج فارس محدود نمانده و تهران هم‌زمان تلاش دارد پیام امنیتی خود را به گروه‌های مخالف مسلح در مرزهای غربی و شمال غربی نیز منتقل کند.

تنگه هرمز؛ قلب بحران جدید

در پس‌زمینه تمام این حملات، تنگه هرمز قرار دارد؛ آبراهی که بخش مهمی از انرژی جهان از آن عبور می‌کند و هر اختلال در آن، به‌سرعت بازار نفت، بیمه کشتیرانی و امنیت انرژی را تحت تأثیر قرار می‌دهد. رویترز نوشته ایران اعلام کرده تنگه هرمز را دوباره بسته و هشدار داده ادامه مداخله آمریکا می‌تواند به «حوادث بزرگ‌تر» در بخش نفت و گاز جهان منجر شود. هم‌زمان قیمت نفت برنت در واکنش به این تحولات ۴.۳ درصد رشد کرد و به ۷۹.۳۱ دلار در هر بشکه رسید.

آسوشیتدپرس نیز گزارش داده ایران و آمریکا هر دو مدعی کنترل یا امکان تأمین عبور در تنگه هرمز هستند. آمریکا گفته ایران کنترل این آبراه را در اختیار ندارد و مسیر جنوبی نزدیک عمان برای عبور کشتی‌ها در دسترس است؛ اما ایران بسته بودن تنگه را در واکنش به آنچه «تحرکات غیرقانونی نیروهای آمریکایی» خوانده، اعلام کرده است.

پیامد منطقه‌ای؛ از جنگ محدود تا خطر گسترش بحران

آنچه حملات اخیر را از موج‌های قبلی متفاوت می‌کند، گسترش جغرافیای درگیری است. بحرین، کویت، اردن، عمان، عراق و تنگه هرمز هم‌زمان در اخبار مرتبط با تنش ایران و آمریکا دیده می‌شوند. الجزیره نیز گزارش داده ایران پس از دور تازه بمباران‌های آمریکا، حملاتی را علیه اهداف مرتبط با آمریکا در بحرین، کویت، اردن، قطر و عمان مطرح کرده و آن را پاسخ به حملات آمریکا به شهرهای ساحلی جنوب ایران دانسته است.

این گستره، خطر محاسبه اشتباه را بالا می‌برد. هرگونه برخورد موشکی یا پهپادی با اهداف غیرنظامی، تلفات انسانی، آسیب به کشتی‌های تجاری یا خطای پدافندی در کشورهای ثالث می‌تواند سطح بحران را از «تقابل کنترل‌شده» به «درگیری منطقه‌ای گسترده» تغییر دهد. هشدار دبیرکل سازمان ملل درباره پیامدهای «فاجعه‌بار» بازگشت به جنگ تمام‌عیار نیز دقیقاً در همین چارچوب قابل فهم است.

بازارها چه واکنشی نشان می‌دهند؟

واکنش سریع بازار نفت به این تحولات نشان می‌دهد جهان، بحران تنگه هرمز را صرفاً یک پرونده نظامی نمی‌بیند؛ بلکه آن را تهدیدی مستقیم برای انرژی، تورم و تجارت جهانی ارزیابی می‌کند. افزایش بهای برنت به نزدیکی ۸۰ دلار، در شرایطی رخ داده که بازارها پیش‌تر نیز از اختلال در مسیرهای کشتیرانی و بیمه نفتکش‌ها نگران بودند. رویترز تأکید کرده کاهش تردد کشتی‌ها و ابهام درباره مسیرهای عبور از تنگه، به نگرانی‌های بازار انرژی دامن زده است.

برای اقتصاد ایران نیز چنین وضعیتی پیامد دوگانه دارد. از یک سو افزایش ریسک منطقه‌ای می‌تواند بازار ارز، طلا و بورس را ملتهب‌تر کند؛ از سوی دیگر، هرگونه اختلال طولانی در مسیر انرژی می‌تواند فشار بین‌المللی برای مداخله دیپلماتیک را افزایش دهد.

جمع‌بندی

موج تازه حملات ایران علیه اهداف مرتبط با آمریکا، سطح بحران در منطقه را وارد مرحله‌ای حساس‌تر کرده است. گزارش‌ها از کویت، بحرین، اردن و سلیمانیه نشان می‌دهد جغرافیای درگیری گسترده‌تر شده و تنگه هرمز بار دیگر به مرکز اصلی تنش تبدیل شده است. منابع ایرانی از حمله به اهداف نظامی و وابسته به آمریکا خبر می‌دهند؛ منابع بین‌المللی نیز اصل تشدید حملات و به صدا درآمدن آژیرها، رهگیری‌ها و تبادل حملات را تأیید کرده‌اند، اما درباره جزئیات خسارت‌ها همچنان باید با احتیاط سخن گفت.

در چنین شرایطی، مهم‌ترین پرسش این است که آیا دو طرف همچنان تلاش می‌کنند درگیری را در سطح پیام‌های نظامی کنترل‌شده نگه دارند یا منطقه وارد چرخه‌ای می‌شود که هر حمله، پاسخ بزرگ‌تری را به دنبال دارد. پاسخ این پرسش نه‌تنها آینده امنیت خلیج فارس، بلکه مسیر بازار نفت، تجارت جهانی و ثبات سیاسی منطقه را تعیین خواهد کرد.