حمله آمریکا به سیلوی گندم هویزه و کارخانه آب معدنی موسیان؛ خسارت به دو زیرساخت تولیدی بدون تلفات جانی

ولی‌الله حیاتی، معاون امنیتی و انتظامی استانداری خوزستان، اعلام کرد شب گذشته یک سیلوی ذخیره گندم در شهرستان هویزه و یک نقطه در شهرستان دشت آزادگان هدف اصابت پرتابه قرار گرفته‌اند.

به گفته او، این حملات تا زمان اعلام خبر هیچ آسیب جانی به همراه نداشته‌اند و دستگاه‌های مسئول در حال بررسی ابعاد حادثه، میزان خسارت و محل دقیق اصابت‌ها هستند. مقام‌های استانی هنوز ظرفیت سیلو، میزان گندم موجود در آن، احتمال آسیب دیدن ذخایر و وضعیت ادامه فعالیت مجموعه را اعلام نکرده‌اند.

در مورد محل هدف‌گرفته‌شده در دشت آزادگان نیز اطلاعات محدودی منتشر شده است. مشخص نیست این نقطه یک مرکز کشاورزی، تأسیسات عمومی، زیرساخت حمل‌ونقل یا محل دیگری بوده و آیا خسارت مادی به آن وارد شده است یا خیر.

کارخانه آب معدنی موسیان با سه پرتابه هدف قرار گرفت

مراد یگانه، فرماندار ویژه دهلران، اعلام کرد حدود ساعت ۲:۳۰ بامداد چهارشنبه یک واحد تولید آب معدنی در حاشیه یکی از روستاهای بخش مرزی موسیان هدف قرار گرفته است.

براساس توضیحات فرماندار، در این حمله سه پرتابه به سمت واحد تولیدی شلیک شد و بخشی از تجهیزات، تأسیسات و زیرساخت‌های کارخانه آسیب دید. هیچ‌یک از کارکنان یا ساکنان اطراف در این حادثه کشته یا مجروح نشده‌اند.

هنوز نام کارخانه، ظرفیت تولید روزانه، تعداد کارکنان، مدت احتمالی توقف فعالیت و برآورد ریالی خسارت اعلام نشده است. همچنین مشخص نیست خط تولید، انبار محصول، تأسیسات برق یا بخش بسته‌بندی کارخانه بیشترین آسیب را دیده‌اند.

موسیان از توابع شهرستان دهلران در جنوب استان ایلام است و در منطقه‌ای مرزی قرار دارد. موقعیت جغرافیایی منطقه باعث شده در دوره تشدید درگیری‌ها، اخبار مربوط به پروازها، انفجارها و اصابت پرتابه‌ها با حساسیت بیشتری دنبال شود.

چرا هدف قرار گرفتن سیلوی گندم اهمیت دارد؟

سیلو فقط یک ساختمان انبار نیست. این تأسیسات برای تحویل گرفتن محصول کشاورزان، کنترل رطوبت، نگهداری بلندمدت گندم و انتقال تدریجی آن به کارخانه‌های آرد استفاده می‌شود. آسیب جدی به بدنه، تجهیزات تهویه یا سامانه‌های انتقال می‌تواند خطر آلودگی، فساد یا دشوار شدن تخلیه ذخایر را افزایش دهد.

اهمیت این حادثه زمانی بیشتر مشخص می‌شود که جایگاه خوزستان در تولید گندم کشور بررسی شود. اداره‌کل غله خوزستان دو روز پیش از این حمله اعلام کرده بود در سال ۱۴۰۵ حدود یک میلیون و ۴۳۸ هزار تن گندم به ارزش نزدیک به ۶۸ هزار میلیارد تومان از کشاورزان استان خریداری شده است. خوزستان با خرید بیش از یک میلیون و ۳۶۰ هزار تن گندم تا میانه خرداد نیز در صدر استان‌های گندم‌خیز کشور قرار داشت.

سازمان جهاد کشاورزی خوزستان اعلام کرده ۱۴ درصد کل تولیدات کشاورزی ایران در این استان انجام می‌شود و خوزستان در تولید کالاهای اساسی مانند گندم، ذرت، دانه‌های روغنی و شکر رتبه اول کشور را دارد. دشت آزادگان نیز یکی از مناطق مهم کشت و خرید گندم در غرب استان است.

با این حال، هنوز نمی‌توان نتیجه گرفت حمله به سیلوی هویزه، ذخایر گندم استان یا تأمین آرد کشور را مختل کرده است. برای چنین ارزیابی‌ای باید ظرفیت سیلو، مقدار محصول موجود، میزان آسیب و امکان انتقال ذخایر به مراکز جایگزین مشخص شود.

آیا ذخایر گندم داخل سیلو آسیب دیده است؟

مقام‌های خوزستان فقط اصل اصابت را تأیید کرده‌اند و گزارشی درباره آتش‌سوزی، تخریب مخازن یا آسیب مستقیم به گندم منتشر نشده است. تصاویر اولیه نیز برای تعیین دقیق میزان خسارت کافی نیستند.

در صورت سوراخ شدن مخازن، ورود رطوبت یا آسیب به سامانه کنترل دما، بخشی از محصول ممکن است نیازمند انتقال فوری باشد. اما اگر پرتابه فقط به محوطه یا ساختمان اداری برخورد کرده باشد، احتمال ادامه فعالیت مجموعه بیشتر است.

به همین دلیل، انتشار عدد درباره مقدار گندم ازدست‌رفته یا ادعای ایجاد کمبود نان در شرایط فعلی فاقد پشتوانه است. اداره غله و استانداری خوزستان باید در گزارش تکمیلی وضعیت ذخایر، ایمنی سازه و برنامه انتقال احتمالی محصول را مشخص کنند.

اثر حمله به کارخانه آب معدنی بر تأمین آب چیست؟

کارخانه آب معدنی با شبکه عمومی آب آشامیدنی تفاوت دارد. آسیب دیدن این واحد لزوماً به معنای قطع آب شهرها یا روستاهای دهلران نیست، زیرا کارخانه آب بسته‌بندی تولید می‌کند و مسئول مستقیم شبکه لوله‌کشی عمومی نیست.

با این وجود، آب بسته‌بندی در مناطق گرم و مرزی، مواقع اضطراری، اختلال شبکه یا جابه‌جایی جمعیت اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. توقف یک کارخانه محلی می‌تواند عرضه منطقه‌ای را کاهش دهد، هزینه حمل محصول از استان‌های دیگر را بالا ببرد و به اشتغال کارکنان واحد آسیب بزند.

برای ارزیابی اثر واقعی حادثه باید مشخص شود کارخانه چه سهمی از بازار ایلام و شهرستان دهلران داشته و بازگشت آن به خط تولید چقدر زمان می‌برد. هیچ‌یک از این اطلاعات تاکنون اعلام نشده است.

واکنش آمریکا به حملات هویزه و موسیان چه بود؟

فرماندهی مرکزی آمریکا در روزهای گذشته اعلام کرده مجموعه‌ای از حملات را در پاسخ به حوادث مرتبط با کشتیرانی در تنگه هرمز آغاز کرده و اهدافی مانند سامانه‌های موشکی، تجهیزات پدافندی، رادارهای ساحلی، پهپادها و شناورهای نظامی را هدف قرار داده است.

با این حال، در منابع رسمی آمریکایی بررسی‌شده، بیانیه‌ای که به‌طور مشخص مسئولیت اصابت به سیلوی هویزه یا کارخانه آب معدنی موسیان را بپذیرد و دلیل انتخاب این دو محل را توضیح دهد، پیدا نشد. انتساب این حملات به آمریکا در گزارش حاضر بر اظهارات مقام‌های رسمی خوزستان و ایلام استوار است.

این تمایز اهمیت دارد؛ زیرا تا زمان ارائه اطلاعات عملیاتی، تصاویر ماهواره‌ای یا تحقیقات مستقل، مشخص نیست این مراکز اهداف از پیش تعیین‌شده بوده‌اند، بر اثر خطای اصابت آسیب دیده‌اند یا در نزدیکی هدف دیگری قرار داشته‌اند.

حمله به زیرساخت‌های غذایی از نظر حقوق جنگ چگونه بررسی می‌شود؟

در حقوق بین‌الملل بشردوستانه، طرف‌های درگیر باید میان اهداف نظامی و اموال غیرنظامی تفکیک قائل شوند. یک ساختمان یا تأسیسات غیرنظامی فقط زمانی می‌تواند هدف حمله قرار گیرد که براساس ماهیت، موقعیت، هدف یا نحوه استفاده، مشارکت مؤثری در عملیات نظامی داشته باشد و انهدام آن مزیت نظامی مشخصی ایجاد کند.

مواد غذایی، محصولات کشاورزی و تأسیسات آب در شرایطی که برای بقای جمعیت غیرنظامی ضروری باشند، از حمایت ویژه برخوردارند. کمیته بین‌المللی صلیب سرخ می‌گوید حمله، تخریب یا غیرقابل‌استفاده کردن اشیای ضروری برای بقای غیرنظامیان ممنوع است؛ البته ارزیابی حقوقی هر حمله به هدف واقعی، نحوه استفاده از محل، قصد عملیات و رعایت تناسب وابسته است.

بنابراین نمی‌توان صرفاً با مشاهده عنوان «سیلو» یا «کارخانه آب» حکم حقوقی قطعی صادر کرد. در مقابل، طرف حمله‌کننده نیز باید در صورت ادعای نظامی بودن این مراکز، شواهد روشنی درباره استفاده نظامی و ضرورت حمله ارائه کند.

آخرین وضعیت حملات خوزستان و ایلام

اطلاعات تأییدشده تا زمان انتشار گزارش نشان می‌دهد در سه محل مورد اشاره تلفات جانی رخ نداده است. خسارت مادی کارخانه موسیان تأیید شده، اما میزان خسارت سیلو و نقطه هدف‌گرفته‌شده در دشت آزادگان هنوز اعلام نشده است.

سه پرسش اصلی بی‌پاسخ مانده‌اند: چه مقدار گندم در سیلوی هویزه نگهداری می‌شد، تأسیسات هدف‌گرفته‌شده در دشت آزادگان دقیقاً چه بوده و کارخانه آب معدنی موسیان چه زمانی فعالیت خود را از سر خواهد گرفت؟

انتشار سریع گزارش کارشناسی برای جلوگیری از شایعه درباره کمبود گندم، آرد یا آب بسته‌بندی ضروری است. در شرایط جنگی، پنهان ماندن جزئیات خسارت می‌تواند به ایجاد نگرانی عمومی، احتکار یا افزایش غیرمنطقی قیمت‌ها منجر شود.