پاسخ فدراسیون به منتقدان تیم ملی؛ «انتخاب بازیکنان فنی بود، مرکز ملی هم دولتی ساخته نشد»

بخش خبرساز سخنان علوی، ادعای استفاده‌نشدن از منابع دولتی در ساخت تأسیسات مرکز ملی فوتبال بود. این ادعا از سوی فدراسیون مطرح شده، اما جزئیات منابع مالی پروژه‌ها، قرارداد پیمانکاران و میزان مشارکت نهادهایی مانند شهرداری هنوز به‌صورت عمومی و یکپارچه منتشر نشده است؛ بنابراین برای داوری قطعی باید میان بودجه مستقیم دولت، کمک نهادهای عمومی، درآمدهای فدراسیون و منابع احتمالی فیفا و کنفدراسیون فوتبال آسیا تفکیک قائل شد.

فدراسیون درباره فهرست جام جهانی چه گفت؟

علوی اعلام کرد انتخاب بازیکنان برای هر اردو یا تورنمنت در حوزه اختیار کادر فنی است و فهرست جام جهانی ۲۰۲۶ نیز براساس امکانات، نیازها و جمع‌بندی مربیان بسته شده بود. به گفته او، احتمال دارد بازیکنانی که در فهرست جام جهانی نبودند در اردوهای آینده دعوت شوند و در مقابل، بعضی از نفرات حاضر در آن فهرست جای خود را از دست بدهند.

این پاسخ از نظر ساختار مدیریتی فوتبال صحیح است؛ مسئولیت نهایی انتخاب بازیکن معمولاً با سرمربی و کادر فنی است. بااین‌حال، واگذاری اختیار به مربیان به معنی مصون‌بودن تصمیم‌ها از نقد نیست. کادر فنی باید درباره معیارهای انتخاب، تناسب بازیکنان با برنامه تاکتیکی، میانگین سنی تیم، میزان آمادگی و دلیل کنارگذاشتن گزینه‌های جوان‌تر پاسخ‌گو باشد.

انتقادها نیز پس از حذف ایران از جام جهانی شدت گرفت. تیم ملی با سه تساوی برابر نیوزیلند، بلژیک و مصر، بدون پیروزی و با سه امتیاز در جایگاه سوم گروه قرار گرفت، اما نتوانست در میان هشت تیم سوم برتر قرار بگیرد و به مرحله حذفی صعود کند.

دفاع از اختیار مربی، پاسخ به کیفیت انتخاب‌ها نیست

فدراسیون در بیانیه خود به این پرسش پاسخ داده که «چه کسی بازیکنان را انتخاب کرده است»، اما هنوز به پرسش اصلی منتقدان پاسخ روشنی نداده است: آیا این انتخاب‌ها با نیازهای تیم ملی و آینده فوتبال ایران همخوانی داشت؟

پیش از جام جهانی نیز منتقدانی مانند رسول کربکندی نسبت به تکراری‌بودن فهرست، کمبود بازیکنان جوان و اتکای زیاد به نفرات باتجربه هشدار داده بودند. در فهرست نهایی، چند بازیکن بالای ۳۳ سال حضور داشتند و شجاع خلیل‌زاده با ۳۷ سال، مسن‌ترین بازیکن ایران بود.

البته سن بالا به‌تنهایی دلیل ناکامی نیست و تیم‌های موفق نیز از بازیکنان باتجربه استفاده می‌کنند. مسئله زمانی شکل می‌گیرد که تجربه با دوندگی، سرعت انتقال، آمادگی بدنی و آماده‌سازی نسل بعدی همراه نباشد. پس از حذف ایران، ادامه همکاری با امیر قلعه‌نویی تا جام ملت‌های آسیا نیز تأیید شد؛ تصمیمی که مسئولیت ایجاد تغییر در فهرست‌های آینده را سنگین‌تر می‌کند.

مرکز ملی فوتبال چه امکاناتی دارد؟

بخش دوم سخنان علوی به وضعیت زیرساخت‌های فدراسیون اختصاص داشت. او گفت چند زمین چمن طبیعی و مصنوعی، سالن فوتسال، زمین استاندارد فوتبال ساحلی، مجموعه بدنسازی و امکانات اقامتی در مرکز ملی فوتبال ساخته شده است.

مرکز ملی فوتبال در معرفی رسمی فدراسیون، محل تمرین و برگزاری اردوهای تیم‌های ملی فوتبال، فوتسال و فوتبال ساحلی در رده‌های مختلف عنوان شده است. مرکز تمرینی پک یا Performance Elite Center نیز برای تمرینات بدنسازی، ریکاوری و ارزیابی فنی بازیکنان استفاده می‌شود. در بازدید رئیس‌جمهور از این مجموعه در اردیبهشت ۱۴۰۴، بخش‌های مختلف پک و زمین‌های تمرینی به‌صورت رسمی معرفی شدند.

فدراسیون همچنین اعلام کرده خانه فوتسال در کنار سالن اصلی و مجموعه بدنسازی فعالیت دارد و خانه فوتبال ساحلی نیز به‌زودی افتتاح می‌شود. هنوز تاریخ دقیق افتتاح، ظرفیت مجموعه و مبلغ نهایی اجرای خانه فوتبال ساحلی در اطلاعیه منتشرشده ذکر نشده است؛ بنابراین این بخش فعلاً یک وعده اجرایی محسوب می‌شود.

سه هتل برای ۱۸ تیم ملی

علوی گفت سه هتل موجود در مرکز ملی فوتبال براساس نیازهای ۱۸ تیم ملی فعالیت می‌کنند و علاوه بر تیم‌های ملی، برخی باشگاه‌ها و تیم‌های سایر رشته‌های ورزشی نیز از آن‌ها استفاده می‌کنند.

اصل وجود سه هتل و هدف‌گذاری برای تأمین نیاز تیم‌های ملی پیش‌تر نیز از سوی مسئولان فدراسیون اعلام شده بود. یکی از هتل‌های جدید این مرکز در اسفند ۱۴۰۲ با ظرفیت حدود ۴۴ نفر افتتاح شد و گزارش‌های منتشرشده، هزینه اجرای آن را حدود ۳۰ میلیارد تومان عنوان کردند.

تأسیس هتل اختصاصی می‌تواند هزینه اردوها را کاهش دهد، رفت‌وآمد بازیکنان را محدود کند و امکان استفاده هم‌زمان از زمین تمرین، سالن بدنسازی، امکانات پزشکی و محل اقامت را فراهم آورد. درآمدزایی از میزبانی باشگاه‌ها و تیم‌های خارجی نیز می‌تواند بخشی از هزینه نگهداری مجموعه را جبران کند.

اما برای ارزیابی اقتصادی این هتل‌ها باید اطلاعاتی مانند هزینه سالانه نگهداری، نرخ اشغال، درآمد حاصل از اجاره، هزینه ساخت و میزان صرفه‌جویی اردوهای تیم‌های ملی منتشر شود. تعداد ساختمان‌ها یا اتاق‌ها به‌تنهایی شاخص موفقیت اقتصادی یک پروژه نیست.

قرارداد ساختمان اداری هنوز امضا نشده است

سخنگوی فدراسیون اعلام کرد پس از انجام مراحل مربوط، قرارداد پیمانکاری ساختمان اداری تجمیعی فدراسیون به‌زودی امضا خواهد شد. براساس همین توضیح، پروژه هنوز وارد مرحله قرارداد نهایی نشده و عبارت‌هایی مانند «ساخت ساختمان جدید آغاز شد» دقیق نیستند.

پیش از امضای قرارداد باید مبلغ برآوردی، شیوه انتخاب پیمانکار، زمان اجرا، منبع مالی و ضرورت انتقال بخش‌های اداری به مرکز ملی فوتبال مشخص شود. ادغام بخش‌های اداری، فنی و اقامتی ممکن است هزینه‌های جاری را کاهش دهد، اما بدون انتشار ارزیابی مالی نمی‌توان درباره توجیه اقتصادی آن قضاوت کرد.

آیا واقعاً از منابع دولتی استفاده نشده است؟

علوی به‌صراحت گفته است در ساخت مرکز ملی فوتبال و تأسیسات موجود آن از منابع دولتی استفاده نشده است. این موضع اکنون روایت رسمی فدراسیون محسوب می‌شود، اما اسناد تفصیلی برای راستی‌آزمایی تمام مراحل ساخت در دسترس عمومی نیست.

گزارش افتتاح هتل جدید در سال ۱۴۰۲ از «همکاری شهرداری تهران» در تکمیل پروژه سخن گفته است. شهرداری بخشی از دولت مرکزی نیست، اما نهادی عمومی محسوب می‌شود؛ ازاین‌رو لازم است فدراسیون روشن کند منظور از استفاده‌نشدن از منابع دولتی، صرفاً دریافت‌نکردن بودجه مستقیم دولت بوده یا کمک‌های نقدی، غیرنقدی، خدمات شهری و مشارکت نهادهای عمومی را نیز شامل می‌شود.

از سوی دیگر، وزارت ورزش در سال ۱۴۰۵ از پرداخت حدود ۴۵۰ میلیارد تومان به فدراسیون فوتبال و حمایت مالی از برنامه‌های جام جهانی خبر داده است. وجود این کمک عمومی ثابت نمی‌کند که پول به پروژه‌های عمرانی مرکز ملی فوتبال اختصاص یافته، اما نشان می‌دهد فدراسیون در کل فعالیت‌هایش از منابع عمومی نیز بهره می‌برد. برای جلوگیری از ابهام باید حساب پروژه‌های ساختمانی از بودجه اردوها، اعزام‌ها و فعالیت‌های جاری جداگانه منتشر شود.

جدول ارزیابی ادعاهای فدراسیون

زیرساخت جای پاسخ‌گویی فنی را نمی‌گیرد

ساخت زمین تمرین، هتل و مرکز بدنسازی برای فوتبال ایران ضروری است و در صورت بهره‌برداری درست، می‌تواند وابستگی تیم‌های ملی به هتل‌ها و مجموعه‌های بیرونی را کاهش دهد. سرمایه‌گذاری زیرساختی از معدود اقداماتی است که اثر آن محدود به یک سرمربی یا یک دوره مدیریتی نیست.

بااین‌حال، توسعه ساختمان‌ها نمی‌تواند جای پاسخ‌گویی درباره نتایج تیم ملی را بگیرد. تیمی که در جام جهانی بدون برد حذف شده، به ارزیابی فنی، اصلاح شیوه انتخاب بازیکن، برنامه جوان‌گرایی و تقویت مسابقات تدارکاتی نیاز دارد. همچنین مجموعه‌ای که با ادعای استقلال مالی توسعه می‌یابد، باید قراردادها، درآمدها و هزینه‌های خود را شفاف‌تر منتشر کند.

جمع‌بندی

فدراسیون فوتبال مسئولیت فهرست جام جهانی را متوجه کادر فنی دانسته و تأکید کرده که ترکیب اردوهای آینده می‌تواند تغییر کند. این توضیح، سازوکار انتخاب بازیکن را روشن می‌کند، اما درباره درست یا نادرست‌بودن انتخاب‌های جام جهانی، میانگین سنی بالا و حذف بدون پیروزی پاسخ کاملی ارائه نمی‌دهد.

در بخش زیرساختی، وجود پک، زمین‌های تمرینی، هتل‌ها و امکانات فوتسال قابل تأیید است؛ اما افتتاح خانه فوتبال ساحلی و ساخت ساختمان اداری هنوز در مراحل آینده قرار دارند. ادعای ساخته‌شدن مجموعه بدون منابع دولتی نیز تا زمانی که فدراسیون صورت‌های مالی، قراردادها و نوع مشارکت نهادهای عمومی را منتشر نکند، یک ادعای رسمی اما بررسی‌نشده باقی خواهد ماند.

فدراسیون برای پایان‌دادن به گمانه‌زنی‌ها به دو نوع شفافیت نیاز دارد: شفافیت فنی درباره معیارهای انتخاب بازیکنان و شفافیت مالی درباره منابع توسعه مرکز ملی فوتبال. انتشار این اطلاعات، بسیار مؤثرتر از توصیه منتقدان به خودداری از اظهارنظر خواهد بود.