قیمت تخممرغ امروز ۲۵ تیر ۱۴۰۵؛ تولکبری مرغها بازار را گران کرد، افزایش تولید در راه است
بررسی دادههای بازار عمدهفروشی در پنجشنبه ۲۵ تیر ۱۴۰۵ نشان میدهد قیمت هر کیلو تخممرغ، بسته به استان و وزن محصول، تقریباً بین ۲۰۰ تا ۲۲۵ هزار تومان قرار گرفته است. میانگین ارقام ثبتشده در جدول بازار حدود ۲۱۵ هزار تومان است؛ رقمی که با اعلام اتحادیه درباره رسیدن نرخ درب مرغداری به محدوده ۲۰۰ هزار تومان همخوانی دارد.
این در حالی است که در هشتم تیر، اتحادیه قیمت تخممرغ درب واحدهای تولیدی را تنها ۱۱۰ تا ۱۲۰ هزار تومان اعلام کرده بود. بنابراین، قیمت عمده تخممرغ طی کمتر از سه هفته جهش قابلتوجهی را تجربه کرده است. اتحادیه در آن مقطع مدعی بود تخممرغ حدود ۶۰ درصد پایینتر از هزینه تمامشده فروخته میشود و مرغداران با زیان گسترده مواجهاند.
افزایش قیمت درب مرغداری الزاماً به معنای عرضه تخممرغ با همین نرخ به مصرفکننده نیست. هزینه حملونقل، سورت و بستهبندی، شکستگی محصول، سود عمدهفروش و خردهفروش و وزن هر شانه، نرخ نهایی را تغییر میدهد. اتحادیه در ابتدای تیر، زمانی که قیمت درب مرغداری پایینتر بود، نرخ منطقی یک شانه تخممرغ برای مصرفکننده را حدود ۳۵۰ هزار تومان اعلام کرده بود؛ در نتیجه، افزایش جدید قیمت در مبدأ میتواند با کمی تأخیر در بازار خردهفروشی نیز مشاهده شود.
تولکبری چیست و چرا قیمت تخممرغ را بالا برد؟
تولکبری یا تولک اجباری، فرآیندی مدیریتی در مرغداریهای تخمگذار است که طی آن تولید تخممرغ برای یک دوره متوقف یا بهشدت کاهش مییابد. هدف اصلی این اقدام، استراحت دادن به دستگاه تولیدمثلی مرغ و فراهم کردن شرایط برای آغاز یک دوره جدید تخمگذاری است. برنامههای استاندارد تولکبری معمولاً چهار تا شش هفته طول میکشند و در بخشی از این دوره، گله بهطور کامل از چرخه تولید خارج میشود.
براساس اعلام کاشانی، زیان دو ماه گذشته سبب شده تعداد زیادی از مرغداران بهجای ادامه تولید و فروش زیر قیمت، گلههای خود را وارد دوره تولکبری کنند. کاهش همزمان تولید در شمار زیادی از واحدها، عرضه روزانه تخممرغ را محدود کرده و زمینه افزایش قیمت را فراهم آورده است. به گفته اتحادیه، این گلهها حداکثر طی ۴۵ روز آینده به چرخه تولید بازمیگردند.
در واقع، بهبود قیمت نه حاصل افزایش ناگهانی تقاضای مصرفکنندگان، بلکه عمدتاً نتیجه کاهش موقت عرضه بوده است. این موضوع اهمیت زیادی دارد؛ زیرا بازگشت گلهها میتواند همان عاملی را که قیمت را بالا برده، در جهت معکوس فعال کند.
آیا مرغداران واقعاً از زیان خارج شدند؟
رئیس هیئتمدیره اتحادیه مرغداران میهن گفته است با رسیدن قیمت هر کیلو تخممرغ به ۲۰۰ هزار تومان، تولیدکنندگان از زیان خارج شدهاند. با این حال، او در همان اظهارات قیمت پیشنهادی اتحادیه و هزینه مورد انتظار درب واحد تولیدی را ۲۶۰ هزار تومان اعلام کرده است. به این ترتیب، نرخ فعلی هنوز حدود ۶۰ هزار تومان یا نزدیک به ۲۳ درصد پایینتر از معیار پیشنهادی اتحادیه قرار دارد.
این اختلاف نشان میدهد عبارت «خروج از زیان» احتمالاً به معنای کاهش شدت زیان یا پوشش هزینههای جاری برخی واحدهاست، نه رسیدن تمام مرغداریها به سودآوری پایدار. هزینه تولید میان واحدها یکسان نیست و عواملی مانند قیمت نهاده، بهرهوری گله، سن مرغها، تلفات، هزینه انرژی، دستمزد و بدهی مرغدار میتواند نقطه سربهسر هر واحد را تغییر دهد.
اتحادیه همچنین مدعی شده است صنعت مرغ تخمگذار پس از آزادسازی نرخ ارز، در مجموع ۶۰ همت زیان دیده است. این رقم برآورد صنفی است و جزئیات محاسبه یا گزارش حسابرسیشدهای همراه آن منتشر نشده؛ بنابراین باید آن را بهعنوان ادعای اتحادیه، نه یک آمار قطعی و مستقل، در نظر گرفت.
چرا خرید حمایتی تخممرغ انجام نشد؟
کاشانی اعلام کرده است شرکت پشتیبانی امور دام تاکنون در دوره اخیر، تخممرغی را بهصورت حمایتی از مرغداران خریداری نکرده است. خرید حمایتی معمولاً زمانی مطرح میشود که عرضه از تقاضا بیشتر شده و قیمت درب واحد تولیدی به زیر هزینه تمامشده سقوط میکند. در این شرایط، ورود یک خریدار عمده میتواند بخشی از مازاد بازار را جمعآوری و از افت بیشتر قیمت جلوگیری کند.
نبود خرید حمایتی باعث شد تعادل بازار نه از مسیر مداخله دولتی، بلکه با تصمیم خود مرغداران برای کاهش یا توقف موقت تولید ایجاد شود. این شیوه ممکن است در کوتاهمدت قیمت را ترمیم کند، اما خطر نوسان شدیدتر را افزایش میدهد: ابتدا توقف تولید، عرضه را کاهش میدهد و قیمت بالا میرود؛ سپس بازگشت همزمان گلهها میتواند بار دیگر بازار را با حجم بالایی از محصول روبهرو کند.
تولید تخممرغ در مرداد ۶۷ درصد افزایش مییابد؟
اتحادیه مرغداران میزان تولید تخممرغ در تیرماه را حدود ۹۰ هزار تن برآورد کرده است. پیشبینی این تشکل صنفی نشان میدهد تولید در مرداد و شهریور میتواند به ماهانه ۱۵۰ هزار تن برسد؛ یعنی در صورت تحقق پیشبینی، عرضه ماهانه نسبت به تیر حدود ۶۷ درصد افزایش خواهد یافت.
چنین رشدی میتواند وضعیت بازار را بهسرعت تغییر دهد. اگر مصرف داخلی، صادرات یا خرید حمایتی متناسب با افزایش تولید رشد نکند، احتمال شکلگیری دوباره مازاد عرضه وجود دارد. در این سناریو، قیمت درب مرغداری ممکن است پس از دوره افزایشی فعلی، در مرداد یا شهریور تحت فشار قرار گیرد.
البته رقم ۱۵۰ هزار تن فعلاً پیشبینی اتحادیه است و آمار نهایی تولید محسوب نمیشود. زمان دقیق بازگشت گلهها، شرایط آبوهوایی، قیمت نهادههای دامی، بیماریهای احتمالی و میزان حذف گلههای مسن میتواند باعث شود تولید واقعی با این برآورد تفاوت داشته باشد.
آیا گرانی تخممرغ ادامه دارد؟
در کوتاهمدت، محدود بودن عرضه و باقی ماندن بخشی از گلهها در دوره تولکبری میتواند مانع کاهش جدی قیمت شود. اگر هزینه نهاده و سایر مخارج تولید نیز بالا بماند، مرغداران احتمالاً در برابر بازگشت قیمت به سطوح بسیار پایین مقاومت خواهند کرد.
اما چشمانداز یک تا دو ماه آینده متفاوت است. بازگشت گلهها به تولید و افزایش احتمالی عرضه از ۹۰ هزار به ۱۵۰ هزار تن، قدرت خریداران عمده را افزایش میدهد و میتواند روند صعودی قیمت را متوقف کند. در صورت نبود برنامه صادراتی یا خرید حمایتی، حتی احتمال اصلاح قیمت درب مرغداری نیز وجود دارد. این نتیجهگیری یک برآورد تحلیلی بر پایه پیشبینی تولید اتحادیه است، نه پیشبینی قطعی قیمت.
در مجموع، افزایش فعلی قیمت تخممرغ بیش از آنکه نشانه کمبود ساختاری محصول باشد، پیامد توقف موقت تولید در تعداد زیادی از مرغداریهاست. بازار اکنون میان دو نگرانی قرار دارد: از یکسو مصرفکنندگان با افزایش قیمت روبهرو شدهاند و از سوی دیگر، تولیدکنندگان هشدار میدهند نرخ فعلی هنوز با هزینه واقعی تولید فاصله دارد. نحوه مدیریت بازگشت گلههای تولکرفته، مهمترین عامل تعیینکننده قیمت تخممرغ در مرداد و شهریور خواهد بود.