حکم دادگاه آلمان علیه فیفا؛ ماجرای فروش فریبنده بلیت‌های جام جهانی چیست؟

پرونده با شماره 2-06 O 237/26 در قالب رسیدگی فوری مطرح شده است. دادگاه از فیفا خواسته در آلمان از تسهیل فروش بلیت توسط فروشندگان تجاری خودداری کند، مگر اینکه نام و نشانی آن فروشنده در زمانی مناسب و پیش از نهایی شدن سفارش به خریدار اعلام شده باشد. هدف این دستور آن است که مصرف‌کننده بداند طرف واقعی معامله یک هوادار عادی است یا یک فروشنده حرفه‌ای که تعداد زیادی بلیت عرضه می‌کند.

این تمایز از نظر حقوق مصرف‌کننده اهمیت دارد؛ زیرا خرید از یک فروشنده تجاری ممکن است حقوق، تعهدات و راه‌های پیگیری متفاوتی نسبت به معامله با یک شخص عادی ایجاد کند. تیکومبو ادعا کرده بود فیفا با پنهان نگه داشتن وضعیت تجاری بعضی فروشندگان، به آنها اجازه داده است بلیت‌های متعدد را بدون معرفی هویت واقعی و با قیمت‌های بسیار بالا عرضه کنند. این ادعا از سوی شاکی مطرح شده و نباید آن را پیش از رسیدگی نهایی، واقعیتی قطعی و اثبات‌شده تلقی کرد.

آیا دادگاه فیفا را به «فریبکاری» محکوم کرده است؟

تعبیر «محکومیت قطعی فیفا به فریبکاری» از نظر حقوقی دقیق نیست. آنچه صادر شده یک قرار مقدماتی یا موقت است که برای جلوگیری فوری از ادامه رفتارهای مورد اعتراض تا زمان بررسی بیشتر به کار می‌رود. دادگاه اعلام کرده فیفا باید برخی طراحی‌ها و روش‌های مرتبط با فروش بلیت به مصرف‌کنندگان در آلمان را متوقف کند، اما هنوز حکم نهایی یک دعوای کامل با بررسی تمام دفاعیات طرفین صادر نشده است. فیفا نیز می‌تواند به قرار اعتراض کند.

گزارش‌ها حاکی است فیفا در رسیدگی فرانکفورت حضور پیدا نکرد و قرار بدون شنیدن دفاع حضوری این نهاد صادر شد. صدور تصمیم در چنین شرایطی به معنای تأیید نهایی تمام ادعاهای تیکومبو نیست؛ بلکه نشان می‌دهد دادگاه در مرحله فوری، دلایل ارائه‌شده را برای اعمال محدودیت موقت کافی تشخیص داده است.

اتهام‌های مربوط به قیمت‌گذاری و تایمر شش‌دقیقه‌ای

تیکومبو علاوه بر موضوع ناشناس ماندن فروشندگان، به آنچه «الگوهای طراحی دستکاری‌کننده» خوانده اعتراض کرده است. یکی از موارد ادعایی، نمایش یک قیمت پایین‌تر در صفحه اولیه و افزایش محسوس مبلغ پس از ورود کاربر به مراحل خرید و پرداخت است؛ روشی که در ادبیات حمایت از مصرف‌کننده با مفهوم قیمت‌گذاری طعمه‌ای یا تغییر قیمت در میانه فرایند مقایسه می‌شود.

مورد دوم، تایمر شش‌دقیقه‌ای غیرقابل بازنشانی است. بر اساس شکایت، کاربر پس از انتخاب بلیت تنها شش دقیقه فرصت دارد مراحل خرید را کامل کند و در صورت پایان زمان، دسترسی خود را از دست می‌دهد. منتقدان معتقدند چنین شمارش معکوسی می‌تواند مشتری را از مقایسه قیمت، بررسی محل صندلی یا مطالعه شرایط معامله بازدارد و او را به تصمیم‌گیری عجولانه سوق دهد.

گزینه «رزرو بهترین صندلی» نیز مورد اعتراض قرار گرفته است. طبق ادعای شاکی، این انتخاب به جای یافتن بهترین ترکیب کیفیت و قیمت، ممکن است گران‌ترین صندلی موجود را به‌طور خودکار انتخاب کند. همچنین گفته شده قیمت تک‌تک بلیت‌ها در بعضی مراحل، پیش از انجام انتخاب نهایی به اندازه کافی شفاف نمایش داده نمی‌شد. این موارد بخشی از ادعاهای تیکومبو هستند و ارزیابی نهایی قانونی آنها ممکن است در ادامه رسیدگی تغییر کند.

آیا اینفانتینو واقعاً به شش ماه زندان محکوم شده است؟

خیر. جانی اینفانتینو و ماتیاس گرافستروم به حبس محکوم نشده‌اند. متن قرار برای تضمین اجرای دستور، از امکان وضع جریمه انتظامی تا سقف ۲۵۰ هزار یورو برای هر تخلف یا حبس اجرایی جایگزین تا شش ماه سخن می‌گوید. چنین عبارتی در احکام بازدارنده آلمان به معنای تهدید اجرایی در صورت رعایت نکردن دستور است، نه مجازات فوری مدیران در زمان صدور قرار.

اعمال چنین ضمانت اجرایی نیازمند این است که دستور به شکل معتبر ابلاغ شود، رفتاری برخلاف آن صورت گیرد و دادگاه در مرحله اجرا نقض را احراز کند. بنابراین تیترهایی مانند «تهدید اینفانتینو به زندان» می‌توانند اصل موضوع را منتقل کنند، اما بدون این توضیح ممکن است این تصور نادرست را ایجاد کنند که رئیس فیفا هم‌اکنون با حکم شش ماه حبس روبه‌رو شده است.

گرافستروم دبیرکل کنونی فیفاست و نام او همراه با اینفانتینو در بخش ضمانت اجرای قرار آمده است. فیفا انتصاب رسمی او به سمت دبیرکلی را در سال ۲۰۲۴ اعلام کرده بود.

چرا بازار بازفروش فیفا جنجالی شده است؟

فیفا در بازار رسمی بازفروش جام جهانی از فروشنده و خریدار، هرکدام ۱۵ درصد کارمزد دریافت می‌کند. در نتیجه، این نهاد می‌تواند از یک بلیت ابتدا در فروش اصلی و سپس از هر دو طرف معامله ثانویه درآمد داشته باشد. این ساختار زمانی بحث‌برانگیزتر شد که قیمت برخی بلیت‌ها در بازار بازفروش رسمی به ده‌ها هزار و حتی مبالغ چندمیلیون‌دلاری رسید.

برای نمونه، در مقطعی چهار بلیت فینال با قیمت تقریبی دو میلیون و ۳۰۰ هزار دلار برای هر بلیت روی پلتفرم رسمی بازفروش دیده شد؛ در حالی که قیمت اولیه هرکدام حدود ۸۸۶۰ دلار گزارش شده بود. فیفا در بازار رسمی خود محدودیت عمومی مشخصی برای میزان سود فروشنده اعمال نکرده و همین موضوع به افزایش اعتراض‌ها درباره قیمت‌های ثانویه کمک کرده است.

پرونده آلمان تنها چالش حقوقی مربوط به بلیت‌های جام جهانی نیست. مقام‌های نیویورک و نیوجرسی نیز تحقیقاتی را درباره قیمت‌ها، نحوه تخصیص صندلی‌ها و احتمال گمراه شدن خریداران آغاز کرده‌اند. یک شکایت جمعی جداگانه در واشینگتن نیز مدعی شده بعضی خریداران بلیت‌های رده یک، براساس نقشه‌های ارائه‌شده تصور نادرستی از محل احتمالی صندلی‌هایشان داشته‌اند. این پرونده‌ها مستقل از دعوای تیکومبو هستند و ادعاهای آنها نیز هنوز به معنای اثبات تخلف نیست.

حکم آلمان چه تأثیری بر جام جهانی ۲۰۲۶ دارد؟

دامنه مستقیم قرار به فروش بلیت برای مصرف‌کنندگان در جمهوری فدرال آلمان محدود است. با توجه به اینکه تصمیم در روزهای پایانی جام جهانی صادر شده، بعید است اثر عملی گسترده‌ای بر فروش بلیت همین دوره داشته باشد. تیکومبو نیز پذیرفته که دستور احتمالاً برای ایجاد تغییر محسوس در مسابقات جاری دیر صادر شده است.

بااین‌حال، اهمیت پرونده می‌تواند فراتر از جام جهانی ۲۰۲۶ باشد. اگر قرار در مراحل بعدی پابرجا بماند، احتمال دارد فیفا مجبور شود برای کاربران آلمانی اطلاعات فروشندگان را شفاف‌تر نمایش دهد یا طراحی برخی صفحات خرید را تغییر دهد. نتیجه این دعوا همچنین می‌تواند در بحث‌های حقوقی دیگر کشورهای اتحادیه اروپا مورد استناد قرار گیرد، هرچند خود رأی دادگاه فرانکفورت به‌طور خودکار در خارج از آلمان اجرا نمی‌شود.

هدف تیکومبو جام جهانی ۲۰۳۰ است

تیکومبو اعلام کرده هدف اصلی‌اش دریافت غرامت مالی نیست و می‌خواهد فیفا پیش از جام جهانی بعدی، ضوابط شفاف‌تری برای فروش و بازفروش بلیت ایجاد کند. این شرکت گفته قصد دارد فشار حقوقی را ادامه دهد و احتمال پیگیری موضوع در سوئیس، محل استقرار فیفا، نیز مطرح شده است.

برخلاف عبارت رایج «جام جهانی ۲۰۳۰ در اسپانیا و پرتغال»، میزبانان اصلی آن دوره سه کشور مراکش، پرتغال و اسپانیا هستند. آرژانتین، پاراگوئه و اروگوئه نیز هرکدام یک مسابقه ویژه صدمین سالگرد جام جهانی را برگزار خواهند کرد. بنابراین سیاست بلیت‌فروشی دوره بعد باید هم‌زمان با مقررات چند کشور اروپایی، آفریقایی و آمریکای جنوبی هماهنگ شود.

جمع‌بندی

قرار دادگاه فرانکفورت یک هشدار حقوقی جدی برای فیفاست، اما هنوز نباید آن را رأی نهایی درباره فریبکاری این نهاد دانست. بخش روشن دستور این است که هویت و نشانی فروشندگان تجاری باید پیش از تکمیل خرید برای مصرف‌کنندگان آلمانی افشا شود. اعتراض‌ها به تغییر قیمت در مراحل پرداخت، تایمر شش‌دقیقه‌ای و انتخاب خودکار صندلی گران نیز در متن شکایت و گزارش‌های مربوط به پرونده مطرح شده‌اند.

جریمه ۲۵۰ هزار یورویی یا حبس شش‌ماهه نیز مجازات صادرشده علیه اینفانتینو نیست، بلکه ضمانت اجرای احتمالی برای نقض قرار است. فیفا امکان اعتراض دارد و نتیجه نهایی پرونده هنوز مشخص نیست. آنچه اکنون قطعی به نظر می‌رسد، افزایش فشار قضایی و عمومی برای شفاف‌تر شدن یکی از سودآورترین بخش‌های تجاری فوتبال جهان است.