راز دوربین آیفون ۱۸ پرو مکس لو رفت؟ حسگر جدید سونی و دیافراگم متغیر در راه است

گزارش تازه گیزموچاینا به یک فایل تشخیصی اشاره می‌کند که ظاهرا بخشی از اسناد داخلی فاش‌شده تاتا الکترونیکس است. در این فایل، نام حسگر Sony IMX905 برای دوربین اصلی آیفون ۱۸ پرو مکس دیده می‌شود؛ حسگری که گفته شده جایگزین دوربین اصلی مورد استفاده در آیفون ۱۷ پرو مکس خواهد شد.

اندازه هر پیکسل در حسگر جدید ۱.۲۲ میکرومتر عنوان شده است؛ رقمی که نسبت به نسل قبلی تغییر نکرده است. نکته مهم‌تر، وجود داده‌های کالیبراسیون مربوط به محرک مکانیکی دیافراگم است. این داده‌ها ظاهرا اطلاعات لازم برای کنترل باز و بسته شدن دریچه لنز را از حافظه غیرفرار حسگر دریافت می‌کنند و به همین دلیل، احتمال استفاده از دیافراگم متغیر را تقویت کرده‌اند.

البته عبارت «تأیید شده» باید با احتیاط به کار رود. رویترز اصل وقوع نشت اطلاعات تاتا و وجود اسناد مربوط به قطعات آیفون ۱۸ پرو را گزارش کرده، اما جزئیات حسگر IMX905 و سازوکار دیافراگم براساس بررسی رسانه‌های فناوری از فایل‌های منتشرشده مطرح شده است. اپل و سونی نیز تاکنون استفاده از این حسگر را رسما اعلام نکرده‌اند.

دیافراگم متغیر چه تغییری در دوربین آیفون ایجاد می‌کند؟

دیافراگم، دریچه‌ای در ساختار لنز است که میزان نور رسیده به حسگر را کنترل می‌کند. در دوربین‌های مجهز به دیافراگم متغیر، این دریچه می‌تواند در محیط تاریک بازتر شود تا نور بیشتری وارد دوربین شود و در محیط‌های بسیار روشن، با بسته‌تر شدن از نوردهی بیش‌ازحد جلوگیری کند.

دوربین اصلی آیفون‌های پرو از آیفون ۱۴ پرو تا آیفون ۱۷ پرو از دیافراگم ثابت f/1.78 استفاده می‌کند. مشخصات رسمی آیفون ۱۷ پرو نیز همچنان یک دهانه ثابت f/1.78 را برای دوربین اصلی ۴۸ مگاپیکسلی نشان می‌دهد. بنابراین، تحقق این شایعه به معنای نخستین استفاده اپل از دیافراگم فیزیکی متغیر در آیفون خواهد بود.

این فناوری می‌تواند سه مزیت اصلی داشته باشد: مدیریت بهتر نوردهی در شرایط متضاد، افزایش انعطاف در انتخاب عمق میدان و ثبت نورهای نقطه‌ای با ظاهر طبیعی‌تر. در عکاسی از سوژه‌های نزدیک یا ویدئوهای سینمایی نیز تغییر فیزیکی دیافراگم می‌تواند کنترل بیشتری بر میزان وضوح پیش‌زمینه و پس‌زمینه ایجاد کند.

بااین‌حال، نباید انتظار داشت آیفون ناگهان عملکردی کاملا مشابه دوربین‌های حرفه‌ای با حسگر فول‌فریم ارائه کند. حسگر و فاصله کانونی دوربین گوشی بسیار کوچک‌تر است و در نتیجه، کنترل عمق میدان همچنان محدودتر خواهد بود. ارزش اصلی این فناوری احتمالا در مدیریت نور، حفظ جزئیات نقاط روشن و ایجاد نتایج طبیعی‌تر در برخی پرتره‌ها و نماهای نزدیک دیده می‌شود.

آیا اندازه پیکسل ثابت به معنای حسگر بدون تغییر است؟

ثابت ماندن اندازه پیکسل روی ۱.۲۲ میکرومتر به‌تنهایی نشان نمی‌دهد که حسگر جدید فقط برای اضافه شدن دیافراگم متغیر طراحی شده است. حتی با اندازه پیکسل یکسان، سونی می‌تواند سرعت خوانش اطلاعات، بازده دریافت نور، دامنه دینامیکی، مصرف انرژی، فوکوس خودکار یا ساختار داخلی حسگر را تغییر دهد.

همچنین هنوز ابعاد دقیق حسگر، تعداد مراحل دیافراگم، محدوده عدد f و امکان کنترل دستی آن از سوی کاربر مشخص نشده است. ممکن است اپل از یک سامانه دوحالته استفاده کند یا تغییر دیافراگم کاملا خودکار باشد. فایل تشخیصی مورد استناد، وجود سازوکار و داده‌های کالیبراسیون را مطرح می‌کند، اما جزئیات تجربه کاربری نهایی را نشان نمی‌دهد.

از این رو، مهم‌ترین نتیجه افشاگری فعلی این نیست که کیفیت تصاویر قطعا تا چه اندازه افزایش می‌یابد؛ بلکه نشان می‌دهد اپل احتمالا پس از سال‌ها تمرکز بر پردازش محاسباتی، قصد دارد یک مؤلفه اپتیکی متحرک را نیز وارد دوربین اصلی آیفون کند.

سایر دوربین‌های آیفون ۱۸ پرو مکس تغییر نمی‌کنند؟

بر پایه همین گزارش تشخیصی، حسگر تله‌فوتو Sony IMX973، دوربین اولتراواید IMX972، گیرنده لایدار IMX591 و دوربین سلفی IMX914 احتمالا از آیفون ۱۷ پرو مکس به نسل بعد منتقل می‌شوند. بنابراین ممکن است بزرگ‌ترین ارتقای دوربین آیفون ۱۸ پرو مکس روی دوربین اصلی متمرکز باشد و اپل برای سایر لنزها بیشتر به پردازش تصویر و تراشه جدید متکی بماند.

این تصمیم لزوما به معنای توقف پیشرفت سایر دوربین‌ها نیست. ثابت ماندن شناسه حسگر می‌تواند با تغییر لنز، الگوریتم پردازش، لرزش‌گیر، کالیبراسیون رنگ یا قابلیت‌های ویدئویی همراه باشد. اپل در نسل کنونی نیز از سه دوربین ۴۸ مگاپیکسلی و زوم با کیفیت اپتیکی تا ۸ برابر استفاده کرده است؛ بنابراین تمرکز روی دوربین اصلی می‌تواند راهی برای ایجاد یک تفاوت محسوس بدون بازطراحی کامل همه ماژول‌ها باشد.

چرا شایعه دیافراگم متغیر جدی‌تر از قبل شده است؟

موضوع دیافراگم متغیر آیفون ۱۸ پرو تنها از فایل تازه تاتا الکترونیکس سرچشمه نمی‌گیرد. نخستین گزارش‌های جدی درباره این ویژگی در اواخر سال ۲۰۲۴ و با استناد به اطلاعات زنجیره تأمین منتشر شد. در آوریل ۲۰۲۶ نیز گزارش‌هایی درباره آغاز تولید محرک‌های مکانیکی لازم توسط شرکت Sunny Optical و آماده‌سازی خطوط تولید ماژول دوربین منتشر شد.

افشا شدن گزارش تشخیصی را می‌توان سومین حلقه این زنجیره دانست: ابتدا پیش‌بینی تحلیلگران، سپس گزارش ورود قطعات به مرحله تولید و اکنون مشاهده داده‌های کالیبراسیون در فایل منتسب به دستگاه. کنار هم قرار گرفتن این شواهد، احتمال عرضه قابلیت را افزایش می‌دهد؛ اما همچنان احتمال تغییر قطعه، حذف قابلیت از نسخه نهایی یا محدود شدن آن به یکی از مدل‌های پرو وجود دارد.

دیافراگم متغیر نیز فناوری کاملا جدیدی برای صنعت موبایل نیست. شرکت‌هایی مانند هواوی و شیائومی پیش‌تر از آن در برخی پرچم‌داران استفاده کرده‌اند و سامسونگ نیز در سال‌های گذشته نمونه‌ای دوحالته ارائه کرده بود. در صورت تحقق شایعه، این قابلیت «اولین در صنعت» نخواهد بود، بلکه نخستین نمونه آن در خانواده آیفون است.

حمله سایبری به تاتا چگونه اسرار آیفون ۱۸ را افشا کرد؟

تاتا الکترونیکس، یکی از مهم‌ترین شرکای تولیدی اپل در هند، در ماه ژوئن از شناسایی یک رخداد امنیت سایبری در بخشی از سامانه‌های خود خبر داد. گروه باج‌افزاری World Leaks مدعی شد بیش از ۲۰۰ هزار فایل با حجم مجموع بیش از ۶۳۰ گیگابایت را منتشر کرده است. اسناد منتسب به اپل، اطلاعات قطعات، مشخصات تولید، تصاویر آزمایش سقوط دستگاه و نقشه ارتباط تأمین‌کنندگان با اجزای آیفون را شامل می‌شدند.

تاتا اعلام کرد این حمله بر فعالیت عملیاتی شرکت اثر نگذاشته است. اپل نیز بررسی موضوع را آغاز کرد و تاتا ضمن محدود کردن دسترسی به برخی سامانه‌های حساس، یک مشاور بین‌المللی را برای ممیزی فنی و جرم‌شناسی دیجیتال به کار گرفت. دولت هند و مرکز CERT-In نیز تحقیقات درباره این نشت اطلاعات را آغاز کرده‌اند.

مقام فناوری اطلاعات هند بعدتر اعلام کرد براساس ارزیابی اولیه، اپل و تاتا زیان تجاری قابل‌توجهی احساس نمی‌کنند. با وجود این، افشای جزئیات تأمین‌کنندگان، نمونه‌های آزمایشی و ساختار قطعات می‌تواند برای رقبای اپل و فعالان زنجیره تأمین ارزش زیادی داشته باشد.

آیا آیفون ۱۸ پرو مکس ۲۰۰ دلار گران‌تر می‌شود؟

در کنار ارتقای دوربین، گمانه‌زنی‌هایی درباره افزایش قیمت آیفون ۱۸ نیز مطرح شده است. تحلیلگران مورگان استنلی احتمال داده‌اند میانگین قیمت خانواده آیفون ۱۸ در مقایسه با نسل قبل تا ۲۰۰ دلار افزایش یابد؛ سناریویی که به رشد هزینه حافظه و سایر قطعات الکترونیکی ارتباط داده شده است. این برآورد، قیمت رسمی اپل یا افزایش قطعی ۲۰۰ دلاری مدل پرو مکس نیست.

از سوی دیگر، مینگ‌چی کو مدعی شده مجموعه لنز دیافراگم متغیر ممکن است حدود ۵۰ درصد گران‌تر از قطعه دوربین اصلی نسل کنونی باشد. افزایش قیمت یک قطعه لزوما به همان میزان به مصرف‌کننده منتقل نمی‌شود، اما در کنار رشد هزینه حافظه، تراشه و تولید می‌تواند حاشیه سود اپل را تحت فشار قرار دهد.

جمع‌بندی؛ جهش واقعی دوربین یا یک افشاگری زودهنگام؟

اطلاعات تازه، احتمال تجهیز آیفون ۱۸ پرو مکس به حسگر Sony IMX905 و دیافراگم متغیر را بیش از گذشته تقویت می‌کند. این فناوری می‌تواند کنترل نور، کیفیت تصاویر در شرایط دشوار و انعطاف دوربین اصلی را بهبود دهد و وابستگی برخی تصاویر به محو‌سازی نرم‌افزاری را کاهش دهد.

بااین‌حال، هنوز محدوده دیافراگم، نحوه کنترل، اندازه حسگر و تفاوت واقعی کیفیت تصاویر مشخص نیست. اپل نیز تا زمان نگارش این گزارش، تنها خانواده آیفون ۱۷ را در فهرست رسمی محصولات خود قرار داده و هیچ مشخصاتی از آیفون ۱۸ منتشر نکرده است. بنابراین اطلاعات حسگر، قیمت و زمان عرضه باید شایعه‌ای معتبر و تقویت‌شده تلقی شوند، نه مشخصات رسمی محصول نهایی.