ساختمان جدید فدراسیون فوتبال؛ قرارداد واقعی یا تازه‌ترین مراسم برای وعده‌ای هشت‌ساله؟

اصل احداث یک ساختمان متمرکز و مجهز برای فدراسیون فوتبال، اقدامی ضروری و قابل دفاع است. واحدهای مختلف اجرایی، حقوقی، بین‌الملل، آموزش، داوری و مسابقات برای فعالیت مؤثر به زیرساخت مناسب نیاز دارند و پراکندگی دفاتر می‌تواند هزینه و زمان هماهنگی را افزایش دهد.

مهدی تاج نیز در مراسم تازه تأکید کرد که تجمیع ارکان فدراسیون در یک مجموعه، این نهاد را از پراکندگی فعلی خارج می‌کند. براساس توضیحات رسمی، زمین پروژه حدود ۱۰ هزار مترمربع وسعت دارد، عملیات گودبرداری انجام شده و بخشی از منابع مالی را فیفا و بخش دیگر را خود فدراسیون تأمین خواهد کرد. زمان پیش‌بینی‌شده برای ساخت نیز حدود ۳۰ ماه اعلام شده است.

اما مسئله اصلی ضرورت ساختمان نیست؛ مسئله، سابقه پروژه‌ای است که حدود هشت سال است در قالب‌های مختلف به جامعه فوتبال معرفی می‌شود، بدون آنکه تاکنون ساختمانی آماده بهره‌برداری شده باشد.

چند بار برای یک ساختمان مراسم برگزار شده است؟

بررسی سوابق رسانه‌ای نشان می‌دهد ماجرای ساختمان جدید فدراسیون دست‌کم چهار ایستگاه تبلیغاتی مهم داشته است:

گزارش‌های سال ۱۳۹۷ نشان می‌دهد آن زمان اعلام شده بود عملیات عمرانی پروژه دو سال طول خواهد کشید و فیفا نیز ۵۰۰ هزار دلار برای ساخت آن اختصاص داده است. اگر همان وعده مطابق برنامه اجرا می‌شد، ساختمان باید حدود سال ۱۳۹۹ به بهره‌برداری می‌رسید.

در بهمن ۱۴۰۳ نیز بار دیگر مراسمی برگزار و ماکت ساختمان جدید رونمایی شد. در همان مقطع، مهدی تاج توضیح داد کلنگ اولیه پروژه سال‌ها قبل زده شده بود، اما مشکلات مربوط به مقاومت خاک و مجوز شهرداری مانع پیشرفت آن شده است.

اکنون، در تیر ۱۴۰۵، فدراسیون از امضای قرارداد ساخت خبر داده است. این مرحله از نظر اجرایی می‌تواند با کلنگ‌زنی و رونمایی از ماکت متفاوت باشد؛ زیرا انتخاب پیمانکار و انعقاد قرارداد، در صورت وجود تعهدات حقوقی روشن، یک گام واقعی محسوب می‌شود. بااین‌حال، سابقه پروژه باعث شده صرف امضای قرارداد برای جلب اعتماد عمومی کافی نباشد.

مراسم جدید چه تفاوتی با وعده‌های قبلی دارد؟

فدراسیون می‌گوید در فاصله مذاکرات، عملیات اداری، قراردادی و گودبرداری انجام شده و شرکت سازنده نیز انتخاب شده است. داود پرهیزکاری، مدیر مرکز ملی فوتبال، هزینه پیش‌بینی‌شده پروژه را حدود هفت میلیون دلار و مدت اجرای آن را ۳۰ ماه اعلام کرده است. همچنین گفته شده بخشی از کار با مشارکت یک شرکت خارجی و حمایت مالی فیفا انجام خواهد شد.

این اطلاعات نشان می‌دهد مراسم جدید، دست‌کم روی کاغذ، از مرحله نمایش ماکت فراتر رفته است. امضای قرارداد، انجام گودبرداری و تعیین مدت اجرا می‌تواند نشانه ورود پروژه به فاز عملیاتی باشد.

بااین‌حال، در اطلاع‌رسانی عمومی منتشرشده هنوز چند پرسش کلیدی بدون پاسخ مانده است:

نام و سابقه شرکت اصلی پیمانکار چیست؟ مبلغ هفت میلیون دلار برآورد اولیه است یا رقم قطعی قرارداد؟ سهم دقیق فیفا و فدراسیون چقدر خواهد بود؟ پرداخت‌ها براساس چه جدول زمانی انجام می‌شود؟ چه ضمانتی برای اجرای پروژه در ۳۰ ماه وجود دارد؟ در صورت تأخیر، پیمانکار یا مدیر پروژه با چه جرایمی روبه‌رو خواهند شد؟

تا زمانی که پاسخ این پرسش‌ها و نسخه‌ای قابل‌بررسی از مشخصات پروژه منتشر نشود، جامعه فوتبال نمی‌تواند تفاوت میان یک قرارداد اجرایی و یک تفاهم‌نامه تبلیغاتی را ارزیابی کند.

اعتماد با گزارش پیشرفت ساخته می‌شود، نه تکرار مراسم

مشکل اصلی فدراسیون در این پرونده، کمبود مراسم نیست؛ کمبود گزارش عملکرد است. وقتی یک پروژه در سال‌های مختلف با حضور رؤسای فیفا و کنفدراسیون آسیا کلنگ‌زنی می‌شود، سپس ماکت آن رونمایی و بعد قراردادش امضا می‌شود، طبیعی است افکار عمومی بپرسد در فاصله این رویدادها دقیقاً چه اتفاقی افتاده است.

فدراسیون باید گزارشی رسمی از مسیر طی‌شده منتشر کند؛ گزارشی که توضیح دهد طرح اولیه چرا متوقف شد، چه مقدار از بودجه قبلی فیفا دریافت و چگونه مصرف شد، مشکلات خاک و مجوز در چه تاریخی شناسایی شدند، چه نهادی مسئول رفع آن‌ها بود و چرا حل این مسائل چندین سال طول کشید.

نباید هر بار که طرحی تازه آماده یا قراردادی جدید امضا می‌شود، تاریخ پروژه از صفر آغاز شود. مدیریت حرفه‌ای یعنی ثبت تصمیم‌ها، معرفی مسئولان، توضیح دلایل تغییر مسیر و پذیرش مسئولیت تأخیرها.

زمان‌بندی مراسم چرا حساسیت ایجاد کرد؟

مراسم امضای قرارداد در فضایی برگزار شد که فوتبال ایران با پرسش‌های فنی و مدیریتی متعددی روبه‌رو است. افکار عمومی درباره برنامه آینده تیم‌های ملی، کیفیت تصمیم‌گیری‌ها، ساختار فوتبال پایه، نحوه هزینه‌کرد منابع و عملکرد مدیران مطالبه پاسخگویی دارد.

ساخت زیرساخت با پاسخگویی درباره مسائل فنی تضادی ندارد و یک فدراسیون می‌تواند هم‌زمان چند مأموریت را دنبال کند. اما وقتی اطلاع‌رسانی درباره ساختمان با ادبیاتی مانند «آغاز فصل تازه» همراه می‌شود، درحالی‌که همین پروژه سابقه‌ای هشت‌ساله دارد، این تصور شکل می‌گیرد که مراسم عمرانی قرار است بر پرسش‌های مهم‌تر سایه بیندازد.

فدراسیون برای ازبین‌بردن این تصور باید اجازه دهد پیشرفت فیزیکی پروژه، نه حجم تبلیغات، سخن بگوید.

یک برنامه شفاف برای ۳۰ ماه آینده

اگر زمان اجرای پروژه واقعاً ۳۰ ماه است، فدراسیون می‌تواند از همین ابتدا جدول مراحل را منتشر کند. این جدول باید شامل پایان عملیات خاک و فونداسیون، تکمیل اسکلت، نازک‌کاری، نصب تأسیسات، تحویل موقت و تاریخ بهره‌برداری باشد.

گزارش‌های سه‌ماهه تصویری نیز می‌تواند روی سایت رسمی فدراسیون منتشر شود. در این گزارش‌ها درصد پیشرفت فیزیکی، مبلغ پرداخت‌شده، تغییرات احتمالی قرارداد و دلایل هر تأخیر توضیح داده شود.

همچنین بهتر است یک نهاد یا حسابرس مستقل بر هزینه‌های پروژه نظارت کند؛ به‌ویژه آنکه برآورد اعلام‌شده هفت میلیون دلار است و بخشی از منابع از کمک‌های بین‌المللی فوتبال تأمین خواهد شد.

انتشار این اطلاعات نه‌تنها مانعی برای فدراسیون نیست، بلکه می‌تواند اعتماد ازدست‌رفته را بازگرداند. پروژه‌ای که شفاف اجرا شود، خود به بهترین تبلیغ مدیران تبدیل خواهد شد و دیگر نیازی به برگزاری مراسم‌های مکرر نخواهد داشت.

ساختمان لازم است، اما پاسخگویی لازم‌تر

ساختمان جدید فدراسیون می‌تواند یک سرمایه ماندگار برای فوتبال ایران باشد. تجمیع واحدها، ایجاد فضای آموزشی و اداری مناسب و کاهش پراکندگی سازمانی، اهداف منطقی و ضروری هستند.

اما اهمیت پروژه نباید به پوششی برای فراموش‌کردن سابقه آن تبدیل شود. در سال ۱۳۹۷ وعده ساخت دوساله داده شد؛ در سال ۱۴۰۳ ماکت رونمایی شد و در سال ۱۴۰۵ قرارداد تازه‌ای با زمان‌بندی ۳۰ماهه امضا شده است.

اکنون دیگر نوبت کلنگ، ماکت، تفاهم‌نامه یا عکس یادگاری نیست. معیار موفقیت فدراسیون از این پس باید آجرهایی باشد که روی هم قرار می‌گیرند، گزارش‌هایی که منتشر می‌شوند و تاریخی که بدون تغییر به بهره‌برداری واقعی منتهی می‌شود.

اعتماد جامعه فوتبال با روبان‌بریدن ساخته نمی‌شود؛ با پاسخ روشن به یک پرسش ساده به دست می‌آید:

ساختمان جدید فدراسیون دقیقاً چه روزی، با چه هزینه‌ای و تحت مسئولیت چه کسانی تحویل خواهد شد؟