دلار از مقاومت ۱۹۵ هزار تومان عقب نشست؛ آیا نرخ ارز تا ۱۸۳ هزار تومان کاهش می‌یابد؟

قیمت دلار آزاد در معاملات روز دوشنبه ۲۹ تیر ۱۴۰۵ تا ساعت ۱۲ به حدود ۱۸۹ هزار و ۱۰ تومان رسید؛ رقمی که در مقایسه با نرخ ۱۹۳ هزار تومانی روز قبل، نزدیک به ۴۰۰۰ تومان یا ۲.۱ درصد کاهش نشان می‌داد. دامنه معاملات ثبت‌شده در همین منبع بین ۱۸۸ هزار و ۹۸۰ تا ۱۹۰ هزار و ۵۲۰ تومان بود.

داده‌های شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز نیز قیمت دلار را در محدوده ۱۹۰ هزار تومان نشان می‌دهد. براساس آرشیو این سامانه، دلار در روز شنبه ۲۷ تیر سقف تاریخی ۱۹۴ هزار و ۵۲۰ تومان را ثبت کرد و نرخ پایانی آن به حدود ۱۹۴ هزار و ۵۰۰ تومان رسید. اختلاف جزئی میان منابع به ساعت به‌روزرسانی، محل معامله و روش جمع‌آوری قیمت‌ها مربوط است.

بنابراین دلار از قله اخیر خود حدود سه درصد عقب‌نشینی کرده است. این کاهش نشان می‌دهد مقاومت ۱۹۵ هزار تومانی فعلاً قدرت فروشندگان را افزایش داده، اما برای تشخیص تغییر روند بلندمدت کافی نیست.

پیش‌بینی میلاد زمانی درباره دلار چه بود؟

میلاد زمانی  محدوده ۱۹۵ تا ۱۹۶ هزار تومان را یکی از مهم‌ترین مقاومت‌های تکنیکالی دلار معرفی کرد. او احتمال داد انتشار اخبار مثبت سیاسی یا کاهش مقطعی تنش‌ها، بازار را به سمت یک اصلاح کوتاه‌مدت هدایت کند.

براساس این سناریو، محدوده ۱۸۳ تا ۱۸۴ هزار تومان می‌تواند مقصد بعدی اصلاح باشد. زمانی در عین حال تأکید کرده است که چنین کاهشی را پایان روند صعودی نمی‌داند و انتظار دارد دلار پس از تکمیل اصلاح، بار دیگر به سمت سطوح بالاتر حرکت کند. او هدف احتمالی پایان تابستان را میانه «کریدور بیستم» توصیف کرده که در ادبیات رایج بازار به محدوده تقریبی ۲۰۵ هزار تومان اشاره دارد.

این اظهارات یک پیش‌بینی شخصی و مشروط است، نه نرخ تضمین‌شده آینده. تحلیل تکنیکال می‌تواند سطوح احتمالی عرضه و تقاضا را مشخص کند، اما نمی‌تواند زمان و نتیجه تحولات سیاسی، مداخلات بازارساز یا شوک‌های امنیتی را با قطعیت پیش‌بینی کند.

دلار برای رسیدن به ۱۸۳ هزار تومان چقدر باید کاهش یابد؟

دلار برای حرکت از سقف حدود ۱۹۵ هزار و ۲۵۰ تومان به ۱۸۳ هزار تومان باید بیش از شش درصد اصلاح کند. بخشی از این مسیر با عقب‌نشینی قیمت تا محدوده ۱۸۹ تا ۱۹۰ هزار تومان طی شده است.

از قیمت فعلی، رسیدن به ۱۸۳ هزار تومان به افتی حدود سه تا چهار درصدی دیگر نیاز دارد. چنین حرکتی در بازار ارز ایران ناممکن نیست و ممکن است با انتشار یک خبر سیاسی مثبت، افزایش عرضه بازارساز یا کاهش تقاضای احتیاطی در مدت کوتاهی اتفاق بیفتد.

در مقابل، بازگشت دلار به بالای ۱۹۵ هزار تومان و تثبیت در این محدوده، سناریوی اصلاح عمیق‌تر را تضعیف می‌کند. در آن صورت، مرز روانی ۲۰۰ هزار تومان به مهم‌ترین نقطه مورد توجه معامله‌گران تبدیل خواهد شد.

آیا کاهش فعلی دلار فقط یک اصلاح موقت است؟

برای پاسخ به این پرسش باید میان عوامل کوتاه‌مدت و متغیرهای بنیادی تفاوت قائل شد. اخبار مذاکرات، کاهش تنش نظامی، افزایش عرضه ارز یا محدودیت معاملات غیررسمی می‌تواند قیمت را در کوتاه‌مدت پایین بیاورد. بانک مرکزی نیز پیش‌تر هشدار داده بود که تعدیل انتظارات سیاسی، افزایش عرضه یا مداخله هدفمند بازارساز می‌تواند باعث افت سریع قیمت و زیان خریداران هیجانی شود.

اما در افق میان‌مدت، نرخ ارز به عواملی مانند تورم، رشد نقدینگی، وضعیت صادرات نفت، امکان انتقال درآمدهای ارزی، کسری بودجه و میزان اعتماد عمومی به سیاست‌های اقتصادی وابسته است.

اخبار مثبت سیاسی زمانی می‌تواند روند بازار ارز را به شکل پایدار تغییر دهد که به افزایش قابل‌سنجش درآمد ارزی، کاهش محدودیت‌های تجاری، دسترسی بهتر به منابع بلوکه‌شده یا کاهش هزینه انتقال پول منجر شود. انتشار خبر بدون تغییر در جریان واقعی ارز، معمولاً اثر کوتاه‌تری بر بازار دارد.

کسری بودجه چگونه قیمت دلار را بالا می‌برد؟

زمانی، افزایش کسری بودجه پس از درگیری‌های نظامی را مهم‌ترین عامل بنیادی حمایت‌کننده از رشد دلار دانسته و مدعی شده است کسری ناشی از جنگ دست‌کم ۶۰ تا ۷۰ درصد افزایش یافته است.

اصل وجود فشار بودجه‌ای قابل انکار نیست. در یک نشست تخصصی درباره بودجه سال ۱۴۰۵، برآورد کسری بودجه تا حدود ۱۸۰۰ هزار میلیارد تومان مطرح شد. همچنین گفته شد حدود ۷۶ درصد مصارف عمومی دولت به هزینه‌های جاری اختصاص دارد و افزایش هزینه‌های جنگ، حقوق و حمایت‌های معیشتی می‌تواند فشار بیشتری بر منابع عمومی وارد کند.

بااین‌حال، رقم دقیق «افزایش ۶۰ تا ۷۰ درصدی کسری بودجه پس از جنگ» در منابع عمومی و رسمی بررسی‌شده به‌صورت مستقل تأیید نشده است. این عدد در حال حاضر باید برآورد همان تحلیلگر تلقی شود، نه آمار قطعی دولت یا مرکز پژوهش‌های مجلس.

رابطه کسری بودجه با دلار نیز مستقیم و مکانیکی نیست. اگر کسری از طریق فروش اوراق، کاهش هزینه‌ها یا درآمدهای پایدار تأمین شود، فشار پولی آن محدودتر خواهد بود؛ اما استفاده از منابع بانک مرکزی یا افزایش بدهی شبکه بانکی می‌تواند پایه پولی، نقدینگی و انتظارات تورمی را بالا ببرد و در نهایت تقاضا برای ارز را تقویت کند.

آیا دلار در قیمت فعلی «ارزان» است؟

این تحلیلگر معتقد است دلار حتی در قیمت‌های فعلی پایین‌تر از ارزش تعادلی خود معامله می‌شود. بااین‌حال، «ارزش واقعی دلار» عددی نیست که بتوان آن را مستقیماً در یک تابلو مشاهده کرد.

برآورد نرخ تعادلی می‌تواند براساس اختلاف تورم ایران و آمریکا، رشد نقدینگی، تراز تجاری، درآمد نفتی، نرخ بهره، خروج سرمایه یا قدرت خرید انجام شود. هر مدل نیز ممکن است عدد متفاوتی ارائه دهد.

همچنین ایران دارای نرخ‌های متعدد ارزی است. بانک مرکزی در روز ۲۹ تیر نرخ مرجع دلار را حدود یک میلیون و ۳۸۰ هزار ریال، معادل نزدیک به ۱۳۸ هزار تومان، اعلام کرده بود؛ درحالی‌که نرخ بازار آزاد نزدیک به ۱۹۰ هزار تومان قرار داشت. این شکاف نشان می‌دهد عرضه ارز رسمی، محدودیت دسترسی و ریسک سیاسی در شکل‌گیری قیمت بازار آزاد نقش مهمی دارد.

بنابراین، عبارت «دلار ارزان است» باید به‌عنوان نتیجه یک مدل یا دیدگاه تحلیلی مطرح شود، نه واقعیتی قطعی و مورد اجماع.

نقش بانک مرکزی در کاهش یا افزایش دلار

بانک مرکزی ابزارهایی مانند عرضه ارز در مرکز مبادله، مدیریت تقاضای تجاری، کنترل تراکنش‌های مشکوک و مداخله مستقیم یا غیرمستقیم در بازار را در اختیار دارد.

سیاست‌گذار پیش‌تر اعلام کرده بود تأمین ارز نیازهای واقعی اقتصاد ادامه دارد و اجازه نخواهد داد انتظارات هیجانی مسیر بازار را تعیین کند. بانک مرکزی همچنین خرید ارز در قیمت‌های بالا و در فضای ملتهب را پرریسک خوانده بود.

اثر مداخله بانک مرکزی به حجم و استمرار عرضه بستگی دارد. ارزپاشی محدود ممکن است قیمت را برای چند روز عقب براند، اما چنانچه تقاضای تجاری، خروج سرمایه و انتظارات تورمی همچنان بالا باشد، حفظ نرخ پایین‌تر به منابع بیشتری نیاز خواهد داشت.

از سوی دیگر، کاهش نرخ با استفاده گسترده از ذخایر ارزی نیز بدون هزینه نیست. بازار زمانی آرامش پایدارتری پیدا می‌کند که عرضه ارز از مسیر صادرات، بازگشت ارز تجاری و دسترسی به درآمدهای خارجی تقویت شود.

سه سناریو برای قیمت دلار

در سناریوی کاهشی، اخبار مثبت سیاسی و افزایش عرضه، دلار را از حمایت ۱۸۸ هزار تومان عبور می‌دهد و قیمت به محدوده ۱۸۳ تا ۱۸۴ هزار تومان نزدیک می‌شود. شکست این سطح می‌تواند حمایت‌های پایین‌تر را فعال کند، اما تحقق آن به کاهش واقعی ریسک‌های سیاسی نیاز دارد.

در سناریوی خنثی، بازار میان ۱۸۵ تا ۱۹۵ هزار تومان نوسان می‌کند. در این وضعیت، معامله‌گران منتظر روشن‌شدن نتیجه تحولات سیاسی و سیاست ارزی بانک مرکزی می‌مانند و هیچ‌یک از خریداران یا فروشندگان قدرت کامل را در اختیار نمی‌گیرند.

در سناریوی صعودی، افزایش دوباره تنش‌ها یا شکست مذاکرات، دلار را بالاتر از مقاومت ۱۹۵ هزار تومان می‌برد. تثبیت قیمت در این سطح می‌تواند تقاضای هیجانی را فعال کند و بازار را به سمت مرز ۲۰۰ هزار تومان و سپس محدوده ۲۰۳ تا ۲۰۵ هزار تومان هدایت کند.

پیش‌بینی دلار تا پایان تابستان؛ قطعیت وجود ندارد

عقب‌نشینی فعلی دلار نشان می‌دهد بازار به مقاومت ۱۹۵ هزار تومان واکنش نشان داده و بخش نخست سناریوی اصلاحی میلاد زمانی آغاز شده است. بااین‌حال، هنوز مشخص نیست این کاهش در محدوده ۱۸۸ تا ۱۹۰ هزار تومان متوقف می‌شود یا تا هدف ۱۸۳ هزار تومان ادامه پیدا می‌کند.

چشم‌انداز میان‌مدت بازار همچنان تحت تأثیر کسری بودجه، تورم، محدودیت‌های ارزی و تنش‌های سیاسی قرار دارد؛ اما همین بازار می‌تواند با یک خبر یا مداخله سیاست‌گذار در مدت کوتاهی چندین هزار تومان تغییر جهت دهد.

ازاین‌رو، اهداف ۱۸۳ یا ۲۰۵ هزار تومانی باید به‌عنوان سناریوهای احتمالی دیده شوند، نه توصیه خرید و فروش. معامله در نقاط تاریخی و پرنوسان، بدون توجه به احتمال تغییر ناگهانی اخبار، ریسک بالایی دارد.