قمار بزرگ مس رفسنجان؛ تحریم پلی‌آف و شکایت به CAS، لیگ برتر در دادگاه تعیین می‌شود؟

بحران پلی‌آف لیگ برتر ایران به حساس‌ترین نقطه خود رسیده است. امیرفرشاد تفکری، مدیرعامل باشگاه مس رفسنجان، در محل تمرین نارنجی‌پوشان حاضر شد و به کادر فنی و بازیکنان اعلام کرد تصمیم باشگاه برای شرکت‌نکردن در مسابقه مقابل صنعت نفت آبادان قطعی است.

براساس برنامه اعلام‌شده، مس رفسنجان و صنعت نفت باید ساعت ۱۸:۴۵ چهارشنبه ۳۱ تیر در ورزشگاه شهدای شهر قدس مقابل یکدیگر قرار بگیرند. صنعت نفت با کسب رتبه سوم لیگ دسته اول و ۶۰ امتیاز به این مسابقه رسیده و قرار است برنده پلی‌آف در لیگ برتر فصل آینده حضور داشته باشد.

اما مس رفسنجان از ابتدا اصل برگزاری این مسابقه را نپذیرفته است. مدیران باشگاه می‌گویند تغییر مقررات صعود و سقوط پس از پایان مسابقات، خلاف اصول رقابت عادلانه است و تیمی که فصل را با یک مقررات آغاز کرده، نباید پس از آخرین هفته با قاعده‌ای تازه روبه‌رو شود.

ماجرای پلی‌آف مس رفسنجان از کجا آغاز شد؟

هیئت‌رئیسه فدراسیون فوتبال در خرداد ۱۴۰۵ تصویب کرد لیگ برتر فصل آینده با ۱۸ تیم برگزار شود. در چارچوب همین تصمیم مقرر شد مس رفسنجان، تیم انتهای جدول لیگ برتر، به‌جای سقوط مستقیم در یک بازی پلی‌آف برابر تیم سوم لیگ دسته اول قرار بگیرد. جزئیات مسابقه نیز پس از پایان رقابت‌های دو لیگ از سوی سازمان لیگ اعلام شد.

از نگاه صنعت نفت آبادان، این تصمیم نه مجازات مس، بلکه فرصتی اضافه برای بقاست؛ زیرا تیم قعرنشین در شرایط عادی باید مستقیم سقوط می‌کرد. مدیران باشگاه آبادانی بر همین اساس گفته‌اند پلی‌آف در حقیقت «لطف فدراسیون» به مس رفسنجان بوده و نارنجی‌پوشان باید به‌جای اعتراض، برای حفظ سهمیه خود در زمین مسابقه تلاش کنند.

استدلال مس اما بر نتیجه جدول متمرکز نیست. این باشگاه می‌گوید مسئله اصلی، زمان و شیوه تغییر مقررات است. به اعتقاد مدیران مس، حتی تصمیمی که ظاهراً یک فرصت اضافه ایجاد می‌کند، اگر پس از آغاز یا پایان مسابقات اتخاذ شده باشد، می‌تواند اصل ثبات مقررات و پیش‌بینی‌پذیری رقابت را نقض کند.

مس پیش‌تر در نامه‌ای رسمی خطاب به مهدی تاج خواستار ابطال مصوبه هیئت‌رئیسه و توقف اجرای آن تا زمان صدور رأی قطعی شده بود. باشگاه همچنین هشدار داده بود در صورت رد اعتراض، موضوع را در دادگاه داوری ورزش پیگیری خواهد کرد.

شکایت مس رفسنجان به CAS ثبت شده است؟

باشگاه مس رفسنجان اعلام کرده پس از مشورت با یک تیم حقوقی، اعتراض خود را به دادگاه داوری ورزش ارائه کرده است. خبر طرح شکایت نیز از سوی چند رسانه به نقل از روابط عمومی باشگاه منتشر شده است. با این حال، تا زمان تنظیم این گزارش، رأی، دستور موقت یا تأیید عمومی مستقلی از سوی CAS درباره توقف مسابقه منتشر نشده است.

این تفاوت بسیار مهم است. ارسال دادخواست یا ثبت اعتراض، به‌تنهایی مصوبه فدراسیون را متوقف نمی‌کند. باشگاه برای جلوگیری از برگزاری مسابقه باید درخواست تعلیق اجرای تصمیم یا دستور موقت ارائه کند و CAS نیز باید با آن موافقت کند.

در مقررات دادگاه عالی ورزش تصریح شده است که درخواست‌کننده دستور موقت باید احتمال ورود خسارت جبران‌ناپذیر، شانس موفقیت اصل دعوا و برتری منافع خود نسبت به طرف مقابل را نشان دهد. دادگاه همچنین پیش از ورود به موضوع، صلاحیت اولیه خود برای رسیدگی را بررسی می‌کند.

بنابراین جمله «منتظر رأی CAS می‌مانیم» به معنای مصونیت فوری مس رفسنجان از آثار تصمیم فدراسیون نیست. تا وقتی دستور توقفی صادر نشده، برنامه سازمان لیگ از نظر اجرایی برقرار است.

نخستین مانع مس در CAS؛ آیا راه‌های داخلی طی شده‌اند؟

مهم‌ترین چالش حقوقی مس رفسنجان ممکن است پیش از بررسی عادلانه یا ناعادلانه‌بودن پلی‌آف شکل بگیرد. ماده R47 مقررات CAS می‌گوید اعتراض به تصمیم یک فدراسیون زمانی قابل رسیدگی است که مقررات آن نهاد اجازه مراجعه به CAS را داده باشد و معترض، راه‌های حقوقی داخلی موجود را طی کرده باشد.

در یکی از آرای قبلی CAS درباره فوتبال ایران نیز به ماده ۶۴ اساسنامه فدراسیون اشاره شده که براساس آن، تصمیم‌های کمیته استیناف قابلیت اعتراض در دادگاه عالی ورزش دارند. این سابقه نشان می‌دهد CAS در پرونده‌های فوتبال ایران صلاحیت بالقوه دارد، اما معمولاً وجود یک تصمیم نهایی داخلی و طی‌شدن مراحل اعتراضی اهمیت اساسی دارد.

در نتیجه، تیم حقوقی مس باید روشن کند تصمیم هیئت‌رئیسه مستقیماً قابل اعتراض بوده یا ابتدا باید در یکی از ارکان داخلی فدراسیون بررسی می‌شده است. همچنین مشخص نیست نامه اعتراضی باشگاه به رئیس فدراسیون، از نظر حقوقی برای اثبات «طی‌شدن تمام راه‌های داخلی» کافی خواهد بود یا خیر.

این موضوع به معنای شکست قطعی مس در CAS نیست، اما می‌تواند پیش از رسیدگی به اصل پرونده، بحث صلاحیت و پذیرش شکایت را به وجود آورد.

آیا مس رفسنجان از نظر حقوقی حق دارد؟

استدلال اصلی باشگاه قابل توجه است: مقررات صعود و سقوط باید پیش از شروع فصل مشخص باشند و نباید پس از روشن‌شدن نتایج، ساختار مسابقات تغییر کند. این اصل برای حفظ رقابت منصفانه اهمیت دارد؛ زیرا باشگاه‌ها بودجه، قرارداد بازیکنان و برنامه فنی خود را براساس قوانین اعلام‌شده تنظیم می‌کنند.

اگر در آیین‌نامه فصل، سقوط مستقیم تیم آخر و صعود مستقیم تعداد معینی از تیم‌های لیگ یک نوشته شده باشد، اضافه‌کردن پلی‌آف پس از پایان مسابقات می‌تواند محل ایراد باشد. در مقابل، فدراسیون ممکن است استدلال کند تغییر تعداد تیم‌های فصل بعد در حوزه اختیار هیئت‌رئیسه قرار دارد و پلی‌آف نیز به تیم قعرنشین فرصتی فراتر از حق اولیه‌اش می‌دهد.

نکته تعیین‌کننده، متن دقیق آیین‌نامه مسابقات، اختیارات هیئت‌رئیسه، زمان تصویب مصوبه و نحوه ابلاغ آن است. بدون انتشار این اسناد، نمی‌توان ادعای «کاملاً غیرقانونی‌بودن» یا «کاملاً قانونی‌بودن» مسابقه را قطعی دانست.

باشگاه مس همچنین به نحوه ابلاغ اعتراض داشته و گفته تصمیم برگزاری پلی‌آف ابتدا به شکل رسمی و با رعایت تشریفات لازم به باشگاه اعلام نشده است. این مسئله در نامه ارسالی به فدراسیون نیز مورد تأکید قرار گرفته بود.

بازی‌نکردن چه پیامدی برای مس دارد؟

اگر مس در زمان مقرر در ورزشگاه حاضر نشود، ناظر مسابقه گزارش عدم حضور را ثبت خواهد کرد و پرونده برای تعیین نتیجه و مجازات احتمالی به ارکان قضایی فدراسیون می‌رود. در هفته پایانی لیگ یک نیز مسابقه شناورسازی قشم و هوادار به دلیل غیبت هوادار برگزار نشد و پرونده به کمیته انضباطی ارجاع شد.

در چنین پرونده‌هایی احتمال بازنده اعلام‌شدن تیم غایب بسیار بالاست، اما نتیجه رسمی، جریمه مالی یا مجازات‌های تکمیلی باید از سوی کمیته انضباطی اعلام شود. بنابراین نمی‌توان پیشاپیش نتیجه سه بر صفر یا نوع دقیق محرومیت را قطعی دانست.

ریسک بزرگ‌تر این است که CAS در آینده اعتراض مس را به دلایل شکلی رد کند یا اصل تصمیم فدراسیون را قانونی بداند. در آن صورت، باشگاه نه‌تنها بازی را از دست داده، بلکه امکان دفاع از سهمیه خود در زمین را نیز داوطلبانه کنار گذاشته است.

از طرف دیگر، اگر مس در مسابقه شرکت می‌کرد و هم‌زمان پیگیری حقوقی را ادامه می‌داد، ممکن بود فدراسیون بعداً استدلال کند باشگاه با حضور در بازی، مصوبه را پذیرفته است. مدیران مس ظاهراً برای جلوگیری از چنین برداشتی، تحریم کامل مسابقه را انتخاب کرده‌اند؛ تصمیمی حقوقی اما بسیار پرخطر.

حمایت مجتبی جباری از تصمیم باشگاه

مجتبی جباری، سرمربی مس رفسنجان، از تصمیم مدیران برای بازی‌نکردن حمایت کرده و گفته است باشگاه از ابتدا به مصوبه هیئت‌رئیسه معترض بوده است. او همچنین تصمیمات این‌چنینی را برای فوتبال آسیب‌زا دانسته است.

حمایت سرمربی می‌تواند از ایجاد شکاف میان تیم و مدیریت جلوگیری کند، اما بازیکنان مس در وضعیت دشواری قرار گرفته‌اند. آنها برای مسابقه‌ای تمرین کرده‌اند که ممکن است بدون یک دقیقه بازی، سرنوشت فصل و آینده حرفه‌ای‌شان را تغییر دهد.

از سوی دیگر، صنعت نفت آبادان خود را برای مسابقه آماده کرده و انتظار دارد حقوق ورزشی این باشگاه محفوظ بماند. مسئولان استان خوزستان نیز خواستار برگزاری عادلانه مسابقه و حفظ حق نماینده آبادان شده‌اند.

اعتراض شجاعانه یا اشتباه تاریخی؟

تصمیم مس رفسنجان را می‌توان از دو زاویه کاملاً متفاوت دید. از نگاه هواداران این باشگاه، مدیران در برابر تغییر ناگهانی مقررات ایستاده‌اند و حاضر نیستند برای حفظ سهمیه، تصمیمی را که ناعادلانه می‌دانند مشروعیت ببخشند.

اما منتقدان می‌پرسند چرا باشگاه نباید ابتدا در زمین بازی کند و سپس پرونده حقوقی را ادامه دهد. در فوتبال حرفه‌ای، دفاع از حقوق قانونی اهمیت دارد؛ اما باشگاهی که مسابقه را تحریم می‌کند باید برای بدترین سناریو نیز آماده باشد.

مس رفسنجان اکنون عملاً آینده خود را از زمین فوتبال به میز داوران حقوقی منتقل کرده است. اگر CAS صلاحیت رسیدگی را بپذیرد و مصوبه فدراسیون را لغو کند، این اقدام می‌تواند به یکی از مهم‌ترین پیروزی‌های حقوقی یک باشگاه ایرانی تبدیل شود. اگر شکایت رد شود، تحریم مسابقه ممکن است در تاریخ باشگاه به‌عنوان قماری ثبت شود که سهمیه لیگ برتر را بدون رقابت از بین برد.

نارنجی‌پوشان می‌گویند حتی سقوط به لیگ یک را به حضور در یک مسابقه غیرقانونی ترجیح می‌دهند؛ حالا باید دید دادگاه عالی ورزش این تصمیم را دفاع از عدالت می‌داند یا فدراسیون فوتبال، آن را صرفاً غیبت از یک مسابقه رسمی ثبت خواهد کرد.