تهران گران‌ترین دام زنده را دارد؛ قیمت گوسفند به کیلویی ۶۶۷ هزار تومان رسید

بازار دام سبک و سنگین در آخرین روز تیرماه از نظر قیمت‌های اعلامی آرام بود. براساس گزارش منتشرشده به نقل از اتحادیه سراسری صنعت دامپروران، بالاترین نرخ گوسفند زنده به تهران و پایین‌ترین قیمت به چهارمحال و بختیاری اختصاص دارد.

در بازار گوساله نیز تهران و مرکزی در بالاترین سطح قیمت قرار گرفته‌اند و خراسان رضوی ارزان‌ترین نرخ اعلام‌شده را دارد. فاصله محدود قیمت میان استان‌ها نشان می‌دهد بازار در حال حاضر با شکاف منطقه‌ای شدیدی مواجه نیست، هرچند نوع دام، وزن، نژاد، جنسیت و کیفیت پرواربندی می‌تواند نرخ معامله واقعی را تغییر دهد.

جدول قیمت دام زنده امروز ۳۱ تیر ۱۴۰۵

اختلاف قیمت گوسفند میان بالاترین و پایین‌ترین استان فقط ۱۷ هزار و ۷۵۰ تومان در هر کیلو، معادل حدود ۲.۷ درصد است. فاصله نرخ گوساله نیز به ۹ هزار تومان یا نزدیک ۱.۷ درصد می‌رسد. این دامنه محدود با گزارش ثبات قیمت در بازار دام سازگار است.

یک نکته مهم درباره ارقام اتحادیه

نرخ‌های ۶۶۷ هزار و ۷۵۰ و ۵۳۵ هزار تومانی به‌صورت یک عدد واحد در گزارش‌های رسانه‌ای منتشر شده‌اند؛ اما جدول تفصیلی اتحادیه سراسری صنعت دامپروران، قیمت‌ها را به شکل بازه حداقل و حداکثر نمایش می‌دهد.

در جدول رسمی، قیمت گوسفند زنده در تهران بین ۶۵۰ تا ۶۸۵ هزار تومان و در چهارمحال و بختیاری بین ۶۳۰ تا ۶۷۰ هزار تومان درج شده است. قیمت گوساله نیز در تهران و مرکزی بین ۵۲۰ تا ۵۵۰ هزار تومان و در خراسان رضوی بین ۵۱۵ تا ۵۳۸ هزار تومان قرار دارد.

بنابراین، ارقام رسانه‌ای را می‌توان نرخ میانگین یا عدد شاخص بازار هر استان دانست؛ نه کف و سقف قطعی تمام معاملات. به‌عنوان مثال، هر گوسفند عرضه‌شده در تهران الزاماً با نرخ دقیق ۶۶۷ هزار و ۷۵۰ تومان فروخته نمی‌شود و قیمت آن می‌تواند در بازه رسمی اعلام‌شده تغییر کند.

این تمایز برای خریداران اهمیت دارد؛ زیرا قیمت دام زنده به سن، نژاد، میزان چربی، سلامت، وزن، نر یا ماده‌بودن و حتی تعداد دام خریداری‌شده وابسته است. معاملات عمده نیز معمولاً با نرخ متفاوتی از فروش تکی انجام می‌شوند.

خرید یک گوسفند چقدر تمام می‌شود؟

با نرخ شاخص تهران، یک گوسفند ۴۰ کیلوگرمی حدود ۲۶ میلیون و ۷۱۰ هزار تومان قیمت دارد. ارزش یک دام ۵۰ کیلوگرمی نیز به حدود ۳۳ میلیون و ۳۸۷ هزار تومان می‌رسد.

این ارقام فقط حاصل ضرب وزن زنده در قیمت هر کیلوگرم هستند. هزینه حمل دام، خدمات جایگاه عرضه، معاینه دامپزشکی، کشتار، پوست‌کنی و قطعه‌بندی ممکن است جداگانه محاسبه شود.

در بازار گوساله، یک دام ۳۵۰ کیلوگرمی با نرخ ۵۳۵ هزار تومان حدود ۱۸۷ میلیون و ۲۵۰ هزار تومان ارزش دارد. بهای گوساله ۴۰۰ کیلوگرمی نیز به ۲۱۴ میلیون تومان می‌رسد. وزن بالاتر همیشه به معنای قیمت بالاتر برای هر کیلو نیست؛ زیرا دام‌های بسیار سنگین ممکن است بازده یا کیفیت متفاوتی داشته باشند.

چرا تهران گران‌ترین قیمت را دارد؟

بالاتربودن نرخ تهران الزاماً به معنای سود بیشتر دامدار تهرانی نیست. بخش بزرگی از دام مصرفی پایتخت از استان‌های دیگر وارد می‌شود و هزینه حمل، نگهداری، تلفات احتمالی، جایگاه عرضه و خدمات شهری به قیمت اضافه می‌شود.

حجم بالای مصرف و حضور خریداران عمده، کشتارگاه‌ها، رستوران‌ها و شبکه‌های توزیع نیز می‌تواند تقاضای تهران را نسبت به استان‌های تولیدکننده بیشتر کند. در مقابل، مناطقی مانند چهارمحال و بختیاری به مراکز پرورش دام نزدیک‌ترند و ممکن است هزینه انتقال کمتری داشته باشند.

بااین‌حال، فاصله ۲.۷ درصدی قیمت گوسفند تهران و چهارمحال و بختیاری آن‌قدر بزرگ نیست که انتقال دام میان دو استان را به‌تنهایی بسیار سودآور کند. هزینه حمل‌ونقل و ریسک جابه‌جایی می‌تواند بخش مهمی از این اختلاف را از بین ببرد.

چرا قیمت گوشت چند برابر دام زنده است؟

قیمت هر کیلو دام زنده با قیمت یک کیلو گوشت قابل‌عرضه در فروشگاه یکسان نیست. تمام وزن دام پس از کشتار به گوشت مصرفی تبدیل نمی‌شود. پوست، سر، پا، استخوان، احشا و بخشی از چربی از وزن اولیه جدا می‌شوند.

در جدول اتحادیه، قیمت لاشه گوسفندی در تهران بین یک میلیون و ۲۸۵ هزار تا یک میلیون و ۳۴۰ هزار تومان و قیمت لاشه گوساله بین یک میلیون و ۱۸۰ هزار تا یک میلیون و ۲۰۰ هزار تومان اعلام شده است. همین مقایسه نشان می‌دهد قیمت پس از کشتار تقریباً به دو برابر نرخ وزن زنده نزدیک می‌شود.

پس از این مرحله، هزینه سردخانه، حمل به واحد صنفی، قطعه‌بندی، افت وزن، مالیات و سود شبکه فروش نیز به قیمت اضافه می‌شود. همچنین تمام قسمت‌های لاشه ارزش یکسانی ندارند؛ فیله، راسته و ماهیچه معمولاً گران‌تر از گوشت‌های استخوان‌دار یا بخش‌های پرچربی عرضه می‌شوند.

با وجود این توضیحات، هر فاصله‌ای میان نرخ دام و گوشت را نمی‌توان صرفاً طبیعی دانست. وقتی قیمت فروشگاه بسیار سریع‌تر از دام زنده افزایش می‌یابد، بررسی سهم کشتارگاه، عمده‌فروش، شرکت پخش و خرده‌فروش ضروری است.

دلیل ثبات بازار دام چیست؟

فعالان بازار، مناسب‌بودن عرضه داخلی و ورود محموله‌های وارداتی را از عوامل آرامش نسبی قیمت می‌دانند. رئیس شورای تأمین‌کنندگان دام اعلام کرده واردات دام زنده از استان‌های مرزی از سر گرفته شده و ورود گوشت منجمد و گرم نیز می‌تواند رقابت در بازار را افزایش دهد. او دام سبک نر را در بازه ۶۲۰ تا ۶۹۰ هزار تومان و دام سنگین را بین ۵۲۰ تا ۵۶۰ هزار تومان ارزیابی کرده است؛ محدوده‌ای که با جدول امروز اتحادیه همخوانی دارد.

در گزارش دیگری نیز عرضه دام و گوشت تا اواخر تابستان مناسب ارزیابی شده و بر نقش اصلی تولید داخلی در تأمین بازار تأکید شده است. واردات گوشت از برخی کشورهای همسایه و حوزه آسیای میانه نیز در کنار عرضه داخلی ادامه دارد.

ثبات قیمت البته به معنای ارزان‌شدن دام نیست. نرخ گوسفند در محدوده ۶۵۰ تا ۶۸۰ هزار تومان برای هر کیلو قرار دارد و خرید یک رأس متوسط به سرمایه‌ای بالاتر از ۲۵ تا ۳۰ میلیون تومان نیاز دارد. بازار فقط نسبت به روزهای گذشته نوسان نکرده و سطح پایه قیمت همچنان بالاست.

آیا ثبات دام به کاهش قیمت گوشت منجر می‌شود؟

ثبات دام زنده شرط لازم برای آرام‌شدن بازار گوشت است، اما به‌تنهایی کافی نیست. اگر هزینه حمل، کشتار، انرژی، دستمزد و توزیع افزایش پیدا کند، قیمت مصرف‌کننده ممکن است حتی با ثابت‌ماندن دام کاهش نیابد.

اثر ورود گوشت و دام وارداتی نیز به حجم، زمان توزیع و قیمت عرضه آن بستگی دارد. واردات محدود ممکن است فقط بخشی از بازار را پوشش دهد، اما ورود مستمر و رقابتی می‌تواند مانع افزایش نرخ محصولات داخلی شود.

در کوتاه‌مدت، نبود نوسان در قیمت دام احتمال یک جهش ناگهانی در گوشت را کمتر می‌کند. بااین‌حال، کاهش محسوس قیمت پشت ویترین زمانی رخ می‌دهد که نرخ لاشه، هزینه توزیع و حاشیه فروش نیز پایین بیاید.

چه عواملی می‌توانند قیمت را دوباره بالا ببرند؟

هزینه نهاده‌های دامی مهم‌ترین ریسک بازار است. رشد قیمت ذرت، جو، کنجاله، علوفه و مکمل‌های خوراکی مستقیماً هزینه پرورش دام را افزایش می‌دهد. دامدار نمی‌تواند برای مدت طولانی دام را با زیان عرضه کند و افزایش هزینه خوراک سرانجام به قیمت فروش منتقل می‌شود.

گرمای هوا، کمبود آب، هزینه حمل‌ونقل، بیماری‌های دامی و تغییر نرخ ارز نیز می‌توانند بر عرضه اثر بگذارند. در بخش واردات، هر اختلال در ثبت سفارش، تأمین ارز یا حمل مرزی می‌تواند نقش تعدیل‌کننده محموله‌های خارجی را کاهش دهد.

در مقابل، فراوانی دام آماده کشتار، کاهش تقاضای فصلی و ادامه واردات می‌تواند قیمت را در محدوده فعلی نگه دارد یا فشار محدودی برای کاهش ایجاد کند.

هنگام خرید دام زنده به چه نکاتی توجه کنیم؟

خرید باید از مراکز مجاز و زیر نظر دامپزشکی انجام شود. سلامت ظاهری، هوشیاری دام، نبود ترشحات غیرعادی و وضعیت تنفسی باید بررسی شود. وزن نیز باید با باسکول سالم و در حضور خریدار ثبت شود.

صرفاً پایین‌بودن قیمت یک دام نشانه خرید مناسب نیست. دام بیمار، بسیار پیر یا کم‌کیفیت ممکن است بازده گوشت پایین‌تری داشته باشد. دریافت رسید شامل وزن، نرخ هر کیلو و مبلغ کل، احتمال اختلاف پس از معامله را کاهش می‌دهد.

در جمع‌بندی، تهران در گزارش امروز بالاترین نرخ گوسفند و گوساله را دارد، اما تفاوت قیمت استان‌ها محدود است. بازار دام از نظر عرضه فعلاً باثبات توصیف می‌شود؛ بااین‌حال، تبدیل این ثبات به کاهش قیمت گوشت نیازمند اصلاح هزینه‌ها و حاشیه‌های مراحل پس از دامداری است.