هشدار درباره آینده قیمت مرغ؛ زیان مرغداران امروز، کمبود و گرانی فردا؟
بازار مرغ ایران با یک تناقض مهم روبهرو شده است؛ در حالی که حجم تولید از نیاز مصرفکنندگان بیشتر برآورد میشود، مرغداران محصول خود را پایینتر از هزینه تمامشده میفروشند. جوجهریزی ۱۳۵ میلیون قطعهای در تیرماه و وجود ۱۵ تا ۲۰ میلیون قطعه مازاد، قیمت مرغ زنده را تحت فشار قرار داده است. فعالان صنعت هشدار میدهند ادامه این زیان میتواند مرغداران را به کاهش جوجهریزی و حذف گلههای مولد وادار کند؛ اتفاقی که احتمال کمبود و افزایش قیمت مرغ در ماههای آینده را بالا میبرد.
۲۱:۴۶ - ۰۲ مرداد ۱۴۰۵
وانانیوز|
رضا مبصری، دبیر انجمن تولیدکنندگان زنجیرهای گوشت مرغ، اعلام کرده است که در شرایط فعلی، میزان تولید مرغ از تقاضای بازار بیشتر است. به گفته او، خرید حمایتی شرکت پشتیبانی امور دام توانسته بخشی از مازاد بازار را جمعآوری کند، اما این اقدام هنوز برای رساندن قیمت به سطح هزینههای تولید کافی نبوده است.
برآورد این انجمن نشان میدهد قیمت تمامشده تولید هر کیلوگرم مرغ زنده بین ۲۷۰ تا ۲۸۰ هزار تومان است؛ در حالی که مرغداران محصول خود را حداکثر با قیمت حدود ۲۳۰ هزار تومان میفروشند. بر این اساس، تولیدکننده بابت فروش هر کیلوگرم مرغ زنده بین ۴۰ تا ۵۰ هزار تومان زیان متحمل میشود.
دادههای روزانه پایگاه اطلاعرسانی صنعت مرغداری نیز این ادعا را تا حد زیادی تأیید میکند. متوسط قیمت مرغ زنده در بازار کشور در پنجشنبه اول مرداد حدود ۲۲۶ هزار و ۹۴۶ تومان ثبت شده است. قیمتها در استانهای مختلف از حدود ۲۱۰ هزار تومان تا ۲۵۰ هزار تومان متغیر بوده و میانگین تهران به حدود ۲۱۷ هزار و ۵۰۰ تومان رسیده است.
این ارقام نشان میدهد حتی قیمت ۲۳۰ هزار تومانی اعلامشده از سوی انجمن، نرخ حداکثری بازار است و در بعضی استانها مرغداران ناچارند محصول خود را با قیمت پایینتری عرضه کنند.
قیمت مرغ گرم امروز چقدر است؟
مبصری گفته است مرغ گرم در برخی میادین با قیمت ۲۵۰ تا ۲۷۰ هزار تومان توزیع میشود. بااینحال، دادههای زنده بازار عمدهفروشی تصویر متفاوتی ارائه میکنند. متوسط قیمت هر کیلوگرم مرغ کامل کشتار در روز جمعه دوم مرداد ۱۴۰۵ حدود ۳۲۲ هزار و ۶۶۰ تومان ثبت شده است؛ نرخی که با توجه به محل عرضه، نوع بستهبندی و هزینه توزیع ممکن است در فروشگاههای خردهفروشی بیشتر باشد.
اختلاف میان قیمت اعلامشده برای میادین و نرخ بازار عمدهفروشی احتمالا به تفاوت شبکههای توزیع مربوط است. مرغ عرضهشده در میادین یا طرحهای تنظیم بازار ممکن است با قیمت حمایتی و پایینتر توزیع شود، در حالی که نرخهای عمدهفروشی هزینه کشتار، حملونقل، بستهبندی و حاشیه شبکه توزیع را نیز در بر میگیرند.
همین فاصله قیمتی یکی از چالشهای همیشگی صنعت مرغ است. تولیدکننده محصول را پایینتر از هزینه تمامشده تحویل میدهد، اما مصرفکننده الزاماً کاهش قیمت مشابهی را در فروشگاه احساس نمیکند. بخشی از اختلاف طبیعی و مربوط به تبدیل مرغ زنده به لاشه قابلمصرف است، اما تعدد واسطهها و نبود شفافیت کامل در زنجیره توزیع نیز میتواند فاصله قیمت تولید تا مصرف را افزایش دهد.
جوجهریزی ۱۳۵ میلیون قطعهای؛ عرضه بیشتر از تقاضا
برآورد انجمن تولیدکنندگان زنجیرهای گوشت مرغ نشان میدهد در تیرماه حدود ۱۳۵ میلیون قطعه جوجهریزی انجام شده است. از این میزان، حدود ۱۵ تا ۲۰ میلیون قطعه بیشتر از نیاز مصرفی بازار ارزیابی میشود. فعالان صنعت انتظار دارند این تولید اضافی یا صادر شود یا شرکت پشتیبانی امور دام آن را در قالب خرید حمایتی جذب کند.
جوجهریزی گسترده معمولا با هدف اطمینان از تأمین بازار و جلوگیری از جهش قیمت انجام میشود. بااینحال، هنگامی که میزان تولید با قدرت خرید و تقاضای واقعی هماهنگ نباشد، فشار عرضه مستقیماً به مرغدار منتقل میشود.
گوشت مرغ قابلیت نگهداری طولانی در واحد تولیدی را ندارد. مرغدار نمیتواند مانند تولیدکننده بعضی محصولات صنعتی، فروش کالای خود را برای چند ماه به تعویق بیندازد؛ زیرا ادامه نگهداری مرغ زنده، مصرف خوراک، تلفات احتمالی و هزینههای پرورش را افزایش میدهد. در نتیجه، بسیاری از تولیدکنندگان حتی با وجود زیان مجبور به فروش میشوند.
چرا مازاد تولید میتواند به کمبود تبدیل شود؟
مازاد تولید در ظاهر باید خبری مثبت برای مصرفکننده باشد، اما ادامه فروش زیانده ممکن است نتیجهای معکوس ایجاد کند. زمانی که مرغدار برای چند دوره متوالی نتواند هزینههای خوراک، جوجه یکروزه، دارو، واکسن، انرژی و نیروی انسانی را پوشش دهد، انگیزه و توان مالی او برای آغاز دوره جدید تولید کاهش مییابد.
مبصری هشدار داده است استمرار شرایط فعلی میتواند به کاهش جوجهریزی و حذف گلههای مولد منجر شود. چنین تصمیمی عرضه بازار را بلافاصله کاهش نمیدهد، اما اثر آن با فاصله زمانی در میزان مرغ آماده کشتار ظاهر خواهد شد.
به بیان ساده، ممکن است بازار امروز با فراوانی محصول و قیمت پایین در مرغداری روبهرو باشد، اما اگر تولیدکنندگان زیاندیده از دوره بعد جوجهریزی نکنند، چند هفته بعد عرضه کاهش مییابد. در آن شرایط، دولت ناچار خواهد شد از ذخایر منجمد استفاده کند، تولید را دوباره تحریک کند یا حتی مجوز واردات بدهد.
این نوسان میان مازاد و کمبود، نتیجه نبود برنامهای پایدار برای هماهنگی جوجهریزی با مصرف، ذخیرهسازی و صادرات است. تولیدکننده برای تصمیمگیری به چشماندازی قابلاعتماد نیاز دارد؛ نه اینکه یک دوره با دستور افزایش تولید روبهرو شود و دوره بعد محصول خود را زیر قیمت تمامشده بفروشد.
خرید حمایتی مرغ چه تأثیری دارد؟
شرکت پشتیبانی امور دام در دورههای مازاد عرضه، بخشی از مرغ تولیدی را خریداری و منجمد میکند. این محصول معمولا برای ذخایر راهبردی یا عرضه در دورههای افزایش تقاضا مورد استفاده قرار میگیرد.
خرید حمایتی دو هدف دارد؛ نخست جلوگیری از سقوط بیشتر قیمت در مرغداری و دوم تأمین ذخایر موردنیاز دولت برای مدیریت بازار. مبصری نیز تأیید کرده است که ورود شرکت پشتیبانی امور دام تا حدی به بازار کمک کرده، اما قیمت مرغ زنده همچنان پایینتر از هزینه تولید قرار دارد.
کارایی این سیاست به قیمت خرید، سرعت پرداخت مطالبات و حجم مرغ جذبشده بستگی دارد. اگر نرخ خرید حمایتی فاصله زیادی با قیمت تمامشده داشته باشد، تنها بخشی از زیان مرغدار جبران میشود. همچنین اگر خرید پس از اشباع بازار آغاز شود، ممکن است بسیاری از تولیدکنندگان پیشتر مجبور شده باشند محصول خود را با زیان بفروشند.
خرید دولتی میتواند یک ابزار موقت برای کنترل بحران باشد، اما جایگزین بازار صادراتی پایدار و برنامهریزی دقیق تولید نیست.
چرا صادرات مرغ هنوز آغاز نشده است؟
با وجود صدور مجوز صادرات بخشی از تولید، فعالان صنعت میگویند تاکنون صادرات مؤثری انجام نشده است. مبصری معتقد است برخی بازارهای اطراف ایران به خودکفایی رسیده یا با مازاد عرضه روبهرو شدهاند. همزمان، تولیدکنندگان قدرتمند منطقهای با قیمتهای رقابتیتر در بازار حضور دارند.
افزایش هزینه تولید پس از تغییر سیاست ارز ترجیحی نیز قدرت رقابت مرغ ایرانی را کاهش داده است. صادرکننده باید علاوه بر قیمت خرید، هزینه کشتار استاندارد، بستهبندی، انجماد، حملونقل سردخانهای، بیمه و بازاریابی را پرداخت کند. اگر قیمت نهایی از نرخ رقبای خارجی بیشتر باشد، صرف صدور مجوز به انجام صادرات منجر نخواهد شد.
مشکل دیگر، ناپیوستگی صادرات ایران است. بازارهای خارجی به تأمینکنندهای نیاز دارند که بتواند در تمام طول سال، محصولی با کیفیت و حجم مشخص تحویل دهد. توقف ناگهانی صادرات برای تنظیم بازار داخلی، خریدار خارجی را به سمت تأمینکنندگان باثباتتر هدایت میکند.
امکان صادرات ماهانه ۱۵ هزار تن مرغ
دبیر انجمن تولیدکنندگان زنجیرهای گوشت مرغ برآورد کرده است ایران توان صادرات ماهانه ۱۰ تا ۱۵ هزار تن مرغ به کشورهایی مانند عراق، افغانستان، ازبکستان و قزاقستان را دارد. تحقق این هدف میتواند بخشی از مازاد تولید را از بازار داخلی خارج کند، قیمت مرغ زنده را متعادل نگه دارد و برای کشور درآمد ارزی ایجاد کند.
بااینحال، صادرات پایدار تنها با مجوز مقطعی شکل نمیگیرد. تولیدکنندگان باید درباره استمرار سیاست صادراتی اطمینان داشته باشند و زنجیرههای یکپارچهای ایجاد شود که از تأمین جوجه و خوراک تا کشتار، بستهبندی و تحویل به خریدار خارجی را پوشش دهد.
بررسیهای پیشین صنعت نیز نشان داده است تولید زنجیرهای میتواند بهرهوری را افزایش دهد و هزینهها را کاهش دهد. رضا مبصری پیشتر تأکید کرده بود که برنامهریزی قابلاتکا و توسعه واقعی زنجیرههای تولید برای جلوگیری از غافلگیری بازار ضروری است.
آینده قیمت مرغ؛ ارزانی فعلی پایدار میماند؟
در کوتاهمدت، جوجهریزی بالا و مازاد تولید مانع جهش قیمت مرغ زنده خواهد شد. تا زمانی که حجم عرضه بیشتر از تقاضا باشد، قدرت چانهزنی مرغداران پایین میماند و احتمال افزایش شدید قیمت در مبدأ محدود است.
اما چشمانداز ماههای آینده به سه عامل بستگی دارد: میزان جوجهریزی دورههای بعد، حجم خرید حمایتی دولت و آغاز واقعی صادرات. اگر هیچیک از این ابزارها نتواند زیان تولیدکننده را کاهش دهد، احتمال خروج واحدهای کوچکتر از چرخه تولید افزایش خواهد یافت.
در چنین سناریویی، تعادل بازار ممکن است نه از مسیر صادرات و افزایش مصرف، بلکه با کاهش اجباری تولید برقرار شود. این نوع تعادل برای مصرفکننده خطرناک است؛ زیرا کاهش ناگهانی عرضه میتواند قیمت مرغ را در دورههای بعد بهشدت بالا ببرد.
بازار مرغ امروز با کمبود محصول مواجه نیست، بلکه مشکل اصلی توزیع زیان در زنجیره تولید است. مصرفکننده همچنان مرغ را با نرخ قابلتوجهی میخرد، در حالی که مرغدار میگوید محصول خود را پایینتر از هزینه تولید میفروشد. حل این تناقض به خرید حمایتی هدفمند، شفافیت شبکه توزیع، ثبات مقررات صادرات و تنظیم جوجهریزی بر اساس تقاضای واقعی نیاز دارد.
اگر سیاستگذار تنها از کاهش قیمت امروز استقبال کند و نسبت به زیان تولیدکننده بیتفاوت بماند، ارزانی فعلی ممکن است مقدمه کمبود و گرانی در آینده باشد.
پرونده ویژه
لینک کپی شد
ارسال نظر
جدیدترین اخبار
روی خط
