قیمت برنج پاکستانی به ۴ میلیون و ۲۵۰ هزار تومان رسید؛ فاصله برنج خارجی و ایرانی از بین رفت؟

برنج پاکستانی سال‌ها یکی از انتخاب‌های اصلی خانواده‌هایی بود که می‌خواستند با پرداخت هزینه‌ای کمتر از برنج ایرانی، محصولی دانه‌بلند، خوش‌پخت و مناسب مصرف روزانه تهیه کنند. با این حال، قیمت‌های جدید بازار نشان می‌دهد فاصله قیمتی برنج پاکستانی با برخی ارقام ایرانی به شکل محسوسی کاهش یافته است.

بر اساس نرخ‌های ثبت‌شده در بازار، «برنج پاکستانی سوپر باسماتی آورین» در بسته‌بندی ۱۰ کیلوگرمی با قیمت چهار میلیون و ۲۵۰ هزار تومان عرضه می‌شود. قیمت «برنج پاکستانی سوپر باسماتی نفیس» نیز برای یک کیسه ۱۰ کیلویی حدود چهار میلیون تومان اعلام شده است.

همچنین، برنج پاکستانی سوپر باسماتی طبیعت ۱۰ کیلویی با قیمت سه میلیون و ۸۷۵ هزار تومان به فروش می‌رسد. بررسی فروشگاه‌های آنلاین نیز عرضه همین محصول با نرخ سه میلیون و ۸۷۵ هزار تومان را تأیید می‌کند. «برنج پاکستانی ۳۸۶ گلخان» نیز در برخی نرخ‌نامه‌های بازار با قیمت دو میلیون و ۹۰۰ هزار تومان برای هر ۱۰ کیلوگرم دیده می‌شود.

جدول قیمت برنج پاکستانی در ۹ مرداد ۱۴۰۵

این قیمت‌ها نشان می‌دهد هر کیلوگرم برنج پاکستانی ممتاز، بسته به برند و نوع محصول، بین ۲۹۰ هزار تا ۴۲۵ هزار تومان برای مصرف‌کننده تمام می‌شود. البته قیمت نهایی می‌تواند تحت تأثیر فروشنده، تخفیف، هزینه ارسال، تاریخ تولید و موجودی فروشگاه متفاوت باشد. برای نمونه، برخی فروشگاه‌های مقایسه قیمت، برنج نفیس را با تخفیف حدود سه میلیون و ۸۵۰ هزار تومان نیز عرضه کرده‌اند.

قیمت برنج پاکستانی با کدام برنج ایرانی برابر شده است؟

مقایسه قیمت‌ها نشان می‌دهد بعضی برندهای پاکستانی اکنون در محدوده قیمتی ارقام میان‌رده و حتی برخی برنج‌های پرمحصول ایرانی قرار گرفته‌اند. در هفته‌های اخیر، قیمت یک کیسه ۱۰ کیلویی برنج شیرودی ایرانی در برخی برندها بین سه میلیون و ۹۸۰ هزار تا چهار میلیون و ۲۰۰ هزار تومان اعلام شده است. برنج عنبربو نیز در بعضی بسته‌بندی‌ها حدود سه میلیون و ۹۸۰ هزار تومان قیمت دارد.

به این ترتیب، برنج پاکستانی آورین با قیمت چهار میلیون و ۲۵۰ هزار تومان حتی از برخی بسته‌های برنج شیرودی و عنبربو گران‌تر است. قیمت برنج پاکستانی نفیس و طبیعت نیز تقریباً با این گروه از برنج‌های ایرانی برابری می‌کند.

البته این مقایسه به معنای برابری کامل کیفیت همه محصولات نیست. نوع کشت، میزان خلوص، اندازه و یکدستی دانه، عطر، درصد شکستگی، سال برداشت، کیفیت بسته‌بندی و اعتبار برند از جمله عواملی هستند که می‌توانند قیمت دو محصول هم‌وزن را متفاوت کنند.

چرا قیمت برنج پاکستانی افزایش پیدا کرد؟

افزایش قیمت برنج پاکستانی را نمی‌توان تنها به یک عامل نسبت داد. واردات این محصول به نرخ ارز، هزینه خرید در کشور مبدأ، شیوه تسویه با صادرکنندگان، هزینه حمل‌ونقل، بیمه، تعرفه‌ها، انبارداری و هزینه شبکه توزیع وابسته است.

دبیر انجمن واردکنندگان برنج ایران پیش‌تر اعلام کرده بود که صادرکنندگان پاکستانی، برخلاف برخی تجار هندی، معمولاً تمایل بیشتری به فروش نقدی دارند. در نتیجه، تأخیر در تأمین یا پرداخت ارز می‌تواند توان واردکنندگان ایرانی برای ثبت سفارش و خرید محموله‌های جدید از پاکستان را کاهش دهد. فعالان این حوزه همچنین از مطالبات ارزی حدود یک میلیارد یورویی و تأخیر طولانی در تسویه ارز واردات سخن گفته‌اند.

هزینه حمل‌ونقل نیز در قیمت نهایی نقش دارد. بر اساس توضیحات انجمن واردکنندگان، حدود ۶۵ تا ۷۰ درصد برنج وارداتی ایران معمولاً از هند تأمین می‌شود، اما اختلال در مسیرهای دریایی و افزایش هزینه حمل و بیمه، اهمیت واردات از پاکستان را بیشتر کرده است. بخشی از برنج پاکستانی از مسیرهای زمینی و مرزهای استان سیستان‌وبلوچستان وارد کشور می‌شود.

عامل دیگر، افزایش تقاضا برای برنج پاکستانی پس از گران‌شدن برنج ایرانی است. هنگامی که بخشی از مصرف‌کنندگان از ارقام ممتاز ایرانی به سمت برنج خارجی حرکت می‌کنند، در صورت ثابت‌ماندن یا کاهش عرضه، قیمت برنج وارداتی نیز بالا می‌رود. این اتفاق باعث شده مزیت قیمتی برنج پاکستانی، به‌ویژه در برندهای شناخته‌شده، کاهش پیدا کند.

برند چگونه قیمت برنج را بالا می‌برد؟

اختلاف بیش از یک میلیون و ۳۰۰ هزار تومانی میان گران‌ترین و ارزان‌ترین محصول موجود در جدول نشان می‌دهد همه برنج‌های پاکستانی در یک سطح قیمتی قرار ندارند.

برندهای شناخته‌شده معمولاً هزینه بیشتری برای کنترل کیفیت، سورت‌کردن دانه‌ها، بسته‌بندی، تبلیغات، توزیع سراسری و حضور در فروشگاه‌های بزرگ پرداخت می‌کنند. مصرف‌کنندگان نیز برای اطمینان از خلوص محصول و کیفیت نسبتاً ثابت، حاضرند مبلغ بیشتری به برندهای معتبر بپردازند.

در مقابل، محصولات کمتر شناخته‌شده یا انواعی مانند برنج ۳۸۶ ممکن است قیمت پایین‌تری داشته باشند، اما خریدار باید به مجوز بهداشتی، تاریخ تولید، مشخصات واردکننده، درصد دانه شکسته و اعتبار فروشنده توجه بیشتری نشان دهد.

گرانی برنج چه تغییری در سبد خانوار ایجاد می‌کند؟

رسیدن قیمت یک کیسه برنج پاکستانی به محدوده چهار میلیون تومان، قدرت مانور خانواده‌ها را کاهش می‌دهد. خانواری که ماهانه ۱۰ کیلوگرم برنج مصرف می‌کند، تنها برای خرید یکی از برندهای ممتاز پاکستانی باید بین سه میلیون و ۸۷۵ هزار تا چهار میلیون و ۲۵۰ هزار تومان هزینه کند.

در چنین شرایطی احتمال دارد تقاضا به سمت بسته‌بندی‌های کوچک‌تر، برندهای کمتر شناخته‌شده، برنج‌های مخلوط، نیم‌دانه یا خرید مستقیم از عمده‌فروشان حرکت کند. رستوران‌ها، کترینگ‌ها و مراکز تهیه غذا نیز ممکن است برای کنترل هزینه تمام‌شده، ترکیب برنج مصرفی خود را تغییر دهند.

بااین‌حال، ارزان‌ترین محصول همیشه اقتصادی‌ترین انتخاب نیست. میزان ری‌کردن برنج هنگام پخت، ضایعات، درصد شکستگی و کیفیت نگهداری می‌تواند هزینه واقعی مصرف را تغییر دهد. محصولی که کمی گران‌تر است اما پس از پخت حجم بیشتری پیدا می‌کند، ممکن است در مصرف نهایی به‌صرفه‌تر باشد.

آیا قیمت برنج پاکستانی کاهش پیدا می‌کند؟

شورای قیمت‌گذاری محصولات اساسی کشاورزی در تیرماه ۱۴۰۵ ممنوعیت فصلی ترخیص برنج را لغو کرد؛ بنابراین محدودیت واردات از ابتدای مرداد تا پایان آبان امسال اجرا نمی‌شود. این تصمیم می‌تواند در صورت افزایش ثبت سفارش، تأمین ارز و ورود منظم محموله‌ها، به تقویت عرضه کمک کند.

با این حال، اثر تصمیم‌های وارداتی معمولاً فوری نیست. ثبت سفارش، خرید خارجی، حمل، ترخیص و توزیع کالا زمان‌بر است. به همین دلیل، کاهش پایدار قیمت زمانی محتمل خواهد بود که عرضه واقعی در بازار افزایش یابد و مشکلات ارزی واردکنندگان نیز برطرف شود.

وضعیت فعلی بازار یک پیام روشن دارد: برنج پاکستانی دیگر لزوماً جایگزین ارزان برنج ایرانی نیست. مصرف‌کنندگان پیش از خرید باید قیمت هر کیلوگرم، کیفیت دانه، میزان خلوص و اعتبار فروشنده را هم‌زمان مقایسه کنند؛ زیرا اختلاف قیمت میان برندها اکنون به اندازه‌ای رسیده که انتخاب یک بسته ۱۰ کیلویی می‌تواند بیش از یک میلیون تومان در هزینه خانوار تفاوت ایجاد کند.