انتقاد تند حسین راغفر از عملکرد تیم ملی؛ «سه تساوی موفقیت بزرگ نبود»

بحث درباره عملکرد تیم ملی ایران در جام جهانی ۲۰۲۶ همچنان ادامه دارد. ایران مسابقات را بدون شکست به پایان رساند، اما در هیچ‌یک از سه دیدار مرحله گروهی پیروز نشد و نتوانست به جمع ۳۲ تیم مرحله حذفی راه پیدا کند. همین کارنامه دو روایت متفاوت ایجاد کرده است: گروهی شکست‌ناپذیری ایران را نشانه مقاومت و عملکرد قابل‌قبول تیم می‌دانند و منتقدان معتقدند حذف شدن در جام جهانی ۴۸ تیمی، حتی بدون شکست، نمی‌تواند موفقیت محسوب شود.

انتقاد راغفر از «بزرگ‌نمایی» سه تساوی تیم ملی

حسین راغفر در ارزیابی عملکرد ایران گفت افرادی که در آماده‌سازی و ناکامی تیم نقش داشته‌اند، تلاش می‌کنند نتیجه مسابقات را بزرگ‌تر از واقعیت نشان دهند. از نگاه او، باید میان تلاش بازیکنان و عملکرد ساختار مدیریتی فوتبال تفاوت گذاشت؛ بازیکنان برای صعود جنگیدند، اما فدراسیون نتوانست شرایط متناسب با حضور در بزرگ‌ترین رویداد فوتبال جهان را فراهم کند.

رئیس پیشین فدراسیون فوتبال تأکید کرد انتقاد اصلی نباید متوجه بازیکنان باشد. او گفت تیم ملی با وجود آماده‌سازی نامطلوب، برای کسب نتیجه تلاش کرد و حتی می‌توانست با استفاده بهتر از فرصت‌ها به مرحله بعد برسد. بااین‌حال، از نظر راغفر، نتیجه نهایی را نمی‌توان به موفقیتی بزرگ تبدیل کرد؛ زیرا هدف اصلی ایران عبور از مرحله گروهی بود و این هدف محقق نشد.

کارنامه ایران در جام جهانی ۲۰۲۶ چه بود؟

تیم ملی ایران در گروه G جام جهانی با بلژیک، مصر و نیوزیلند هم‌گروه بود. شاگردان امیر قلعه‌نویی در مسابقه نخست مقابل نیوزیلند دو بار عقب افتادند و در نهایت به تساوی ۲ بر ۲ رسیدند. ایران در دیدار دوم برابر بلژیک به نتیجه بدون گل دست یافت و در آخرین مسابقه نیز با مصر یک بر یک مساوی کرد.

ایران با سه امتیاز، سه گل زده، سه گل خورده و تفاضل صفر در جایگاه سوم گروه قرار گرفت. بلژیک و مصر هرکدام پنج امتیاز کسب کردند و به مرحله حذفی رسیدند؛ نیوزیلند نیز با یک امتیاز آخر شد. تیم ملی باوجود سوم شدن نتوانست در میان تیم‌های سوم برتر قرار بگیرد و از مسابقات کنار رفت.

کارنامه بدون شکست ایران از نظر آماری کم‌سابقه بود. فیفا در مرور عملکرد نمایندگان آسیا نوشت ایران در کنار اسپانیای قهرمان، یکی از دو تیمی بود که در کل مسابقات شکست نخورد. تفاوت اساسی این بود که اسپانیا با کسب پیروزی‌های لازم تا قهرمانی پیش رفت، اما سه تساوی ایران برای عبور از مرحله گروهی کافی نبود.

بدون شکست بودن؛ دستاورد یا ناکامی؟

پاسخ به این پرسش به معیار ارزیابی بستگی دارد. اگر عملکرد ایران فقط با دوره‌های قبلی جام جهانی مقایسه شود، به پایان رساندن مسابقات بدون باخت می‌تواند نکته مثبتی باشد. تیم ملی برابر بلژیک و مصر شکست نخورد و پس از عقب افتادن مقابل نیوزیلند نیز توانست به بازی برگردد.

اما اگر معیار، هدف اعلام‌شده برای صعود باشد، کارنامه ایران موفق ارزیابی نمی‌شود. فرمت ۴۸ تیمی جام جهانی به تیم‌های بیشتری اجازه حضور در مرحله حذفی می‌داد و علاوه بر دو تیم نخست هر گروه، هشت تیم برتر از میان تیم‌های سوم نیز صعود می‌کردند. ایران برای استفاده از این فرصت به حداقل یک پیروزی نیاز داشت، اما هر سه مسابقه را با تساوی به پایان رساند.

به همین دلیل، شکست‌ناپذیری را می‌توان یک نکته مثبت در دل یک نتیجه نامطلوب دانست؛ نه جایگزینی برای صعود. تحلیل راغفر نیز بر همین تفکیک استوار است: تلاش بازیکنان قابل احترام است، ولی مدیران نمی‌توانند حذف تیم را صرفاً با تأکید بر نباختن، به موفقیت تبدیل کنند.

فرصت از دست‌رفته مقابل نیوزیلند

راغفر دیدار نخست مقابل نیوزیلند را نقطه تعیین‌کننده مسیر ایران دانست. نیوزیلند روی کاغذ کم‌تجربه‌ترین رقیب ایران در گروه بود و پیروزی در آن مسابقه می‌توانست شرایط جدول را کاملاً تغییر دهد. با سه امتیاز بازی نخست، ایران احتمالاً با فشار ذهنی کمتر به دیدارهای بلژیک و مصر می‌رسید.

ایران در آن مسابقه دو بار از حریف عقب افتاد و برای جبران نتیجه انرژی زیادی مصرف کرد. تساوی ۲ بر ۲ اگرچه نشان‌دهنده واکنش مناسب تیم بود، اما از دست رفتن دو امتیاز در نهایت به قیمت حذف تمام شد. نیوزیلند در ادامه مقابل مصر و بلژیک شکست خورد و تنها امتیاز خود در مسابقات را برابر ایران به دست آورد.

این نتیجه اهمیت آماده‌سازی روانی و تاکتیکی برای نخستین بازی تورنمنت را نشان می‌دهد. تیم‌هایی که با هدف صعود وارد جام جهانی می‌شوند، معمولاً باید از مسابقه مقابل ضعیف‌ترین رقیب گروه بیشترین امتیاز را بگیرند. ایران چنین فرصتی داشت، اما شروع پرخطا باعث شد از همان روز نخست در موقعیتی دشوار قرار گیرد.

مسئولیت آماده‌سازی با چه نهادی بود؟

راغفر مسئولیت اصلی تدارکات تیم ملی را متوجه فدراسیون فوتبال دانست. برنامه‌ریزی مسابقات دوستانه، انتخاب محل اردو، هماهنگی سفر، تأمین امکانات پزشکی و ایجاد آرامش پیرامون تیم از وظایفی است که مستقیماً یا با نظارت فدراسیون انجام می‌شود.

او همچنین به ابهام‌های مربوط به صدور ویزا و فضای سیاسی پیش از مسابقات اشاره کرد و معتقد بود این مسائل روی تمرکز و آمادگی بازیکنان اثر گذاشتند. بااین‌حال، راغفر تأکید کرد وجود مشکلات خارجی، مسئولیت مدیران داخلی برای آماده‌سازی بهتر و مدیریت بحران را از بین نمی‌برد. این بخش از سخنان او یک ارزیابی شخصی از عوامل مؤثر بر تیم ملی است و تمام جزئیات مطرح‌شده به‌طور مستقل از سوی فیفا تأیید نشده‌اند.

حسین راغفر خود سابقه حضور در ساختار فوتبال ایران را دارد. او که در دوران بازی دروازه‌بان بود، از اسفند ۱۳۶۰ تا شهریور ۱۳۶۱ ریاست فدراسیون فوتبال را بر عهده داشت و از جوان‌ترین مدیران تاریخ این نهاد محسوب می‌شود. به همین دلیل، انتقاد او فقط از زاویه یک هوادار یا تحلیلگر مطرح نشده و بخشی از آن مبتنی بر تجربه مدیریتی پیشین است.

فدراسیون باید گزارش فنی منتشر کند

پس از هر تورنمنت بزرگ، ارزیابی عملکرد نباید به دوگانه «حمایت کامل» یا «تخریب تیم» محدود شود. انتشار گزارشی فنی درباره برنامه آماده‌سازی، کیفیت اردوها، علت انتخاب حریفان تدارکاتی، هزینه‌ها و تصمیم‌های کادر فنی می‌تواند بحث را از فضای احساسی خارج کند.

در چنین گزارشی باید مشخص شود تیم ملی برای سه سناریوی متفاوت مسابقات چه برنامه‌ای داشت، چرا مقابل نیوزیلند شروع ضعیفی داشت و چرا با وجود سه گل زده، هیچ پیروزی به دست نیامد. همچنین لازم است عملکرد تیم با اهدافی که فدراسیون پیش از جام جهانی اعلام کرده بود مقایسه شود.

تأکید بر تلاش بازیکنان با مطالبه پاسخ‌گویی از مدیران تناقضی ندارد. بازیکنان می‌توانند در زمین تمام توان خود را به کار گرفته باشند و هم‌زمان ساختار مدیریتی در فراهم کردن شرایط مناسب کوتاهی کرده باشد. این همان خط تمایزی است که راغفر در اظهارات خود برجسته کرده است.

تیم ملی به تغییر روایت یا اصلاح ساختار نیاز دارد؟

بحث اصلی پس از جام جهانی نباید تنها بر انتخاب یک واژه متمرکز شود؛ اینکه عملکرد ایران «موفقیت»، «ناکامی» یا نتیجه‌ای متوسط بوده است. مسئله مهم‌تر این است که فوتبال ایران از این تجربه چه درسی می‌گیرد.

ایران مسابقات را بدون شکست ترک کرد، اما برای نخستین بار در جام جهانی ۴۸ تیمی نیز نتوانست از گروه صعود کند. سه تساوی نشان داد تیم ملی توان مقاومت مقابل رقبا را دارد، ولی برای تبدیل مسابقات نزدیک به پیروزی با مشکل روبه‌روست. این مسئله به کیفیت فنی، جسارت تاکتیکی، آمادگی جسمانی، مدیریت مسابقه و برنامه‌ریزی بلندمدت ارتباط دارد.

انتقاد حسین راغفر در نهایت متوجه روایتی است که نتیجه را بدون توجه به هدف اصلی ارزیابی می‌کند. نباختن می‌تواند قابل احترام باشد، اما در تورنمنتی که صعود معیار پیشرفت بود، سه امتیاز و حذف از مرحله گروهی موفقیت بزرگ محسوب نمی‌شود. فدراسیون فوتبال برای پاسخ به این انتقاد باید به‌جای تأکید صرف بر آمار شکست‌ناپذیری، توضیح دهد چرا تیم ملی نتوانست حداقل یکی از سه مسابقه خود را با پیروزی به پایان برساند.