قیمت گوشت قرمز امروز ۱ شهریور ۱۴۰۵؛ ماهیچه ۲ میلیون و ۱۶۰ هزار تومان شد، چرا بازار آرام اما خرید کمتر شده است؟

بر اساس نرخ‌های اعلام‌شده برای محصولات مورد بررسی، قیمت هر کیلو گوشت قرمز به شرح زیر است:

در این سبد، فاصله گران‌ترین محصول یعنی ماهیچه گوسفندی با ارزان‌ترین گزینه یعنی گوشت چرخ‌کرده مخلوط به ۷۷۵ هزار تومان در هر کیلو می‌رسد. به بیان دیگر، ماهیچه گوسفندی حدود ۵۶ درصد گران‌تر از چرخ‌کرده مخلوط است.

متوسط ساده قیمت این پنج قلم نیز حدود یک میلیون و ۹۲۷ هزار تومان برای هر کیلو است؛ عددی که نشان می‌دهد عبور قطعات ممتاز از مرز دو میلیون تومان دیگر اتفاقی استثنایی در بازار نیست.

آیا قیمت گوشت واقعاً ثابت مانده است؟

پاسخ کوتاه این است: در سطح کلی بازار، نشانه‌ای از یک جهش روزانه تازه دیده نمی‌شود، اما «ثبات کامل» هم تعبیر دقیقی برای تمام کانال‌های فروش نیست.

تجارت‌نیوز در گزارش صبح اول شهریور اعلام کرده قیمت گوشت گوسفندی و گوساله تاکنون بدون جهش محسوس مانده و اختلال یا کمبود خاصی در دسترسی به محصول گزارش نشده است. در مقابل، گزارش خبرنگار بازار در همین روز از «تغییرات کم» نسبت به روز قبل سخن گفته و برای نمونه سردست گوسفندی را کیلویی یک میلیون و ۸۹۰ هزار تومان ثبت کرده است؛ رقمی که تنها ۱۰ هزار تومان با نرخ یک میلیون و ۹۰۰ هزار تومانی فهرست مورد بررسی فاصله دارد.

همین تفاوت کوچک و در برخی قطعات تفاوت‌های بزرگ‌تر، یک نکته مهم درباره بازار گوشت را نشان می‌دهد: گوشت قرمز مانند ارز یا طلا یک نرخ واحد و متمرکز ندارد.

نوع برش، میزان پاک‌شدن گوشت، استخوان‌دار یا بدون استخوان بودن، کیفیت دام، نژاد، بسته‌بندی، برند، محل فروش و حتی منطقه جغرافیایی می‌تواند قیمت نهایی را تغییر دهد. بنابراین مقایسه دو نرخ زمانی معتبر است که مشخصات محصول نیز تقریباً یکسان باشد.

چرا گوشت چرخ‌کرده به گزینه خانوارها تبدیل شده است؟

گوشت چرخ‌کرده مخلوط با نرخ یک میلیون و ۳۸۵ هزار تومان همچنان پایین‌تر از قطعات ممتاز گوسفندی و گوساله قرار دارد.

یک خانوار اگر به جای یک کیلو ماهیچه گوسفندی، یک کیلو چرخ‌کرده مخلوط بخرد، در همین فهرست ۷۷۵ هزار تومان کمتر پرداخت می‌کند. برای دو کیلو خرید، این اختلاف به یک میلیون و ۵۵۰ هزار تومان می‌رسد.

همین فاصله قیمتی توضیح می‌دهد چرا با کاهش قدرت خرید، رفتار مصرف‌کنندگان تغییر می‌کند. گزارش تازه‌ای مبتنی بر داده‌های مرکز آمار نشان می‌دهد تورم نقطه‌به‌نقطه گروه «گوشت قرمز، سفید و فرآورده‌های آنها» در تیر ۱۴۰۵ به ۱۴۵.۲ درصد رسیده، در حالی که تورم عمومی ۸۷.۹ درصد بوده است. یعنی رشد قیمت این گروه حدود ۵۷ واحد درصد بیشتر از تورم عمومی ثبت شده است.

در چنین شرایطی، واکنش طبیعی خانوار کاهش مقدار خرید، فاصله انداختن بین دفعات خرید یا حرکت به سمت قطعات ارزان‌تر و منابع پروتئینی جایگزین است.

مصرف گوشت قرمز چقدر کاهش یافته است؟

یکی از مهم‌ترین نشانه‌های فشار قیمت را می‌توان در آمار مصرف مشاهده کرد.

ایانا به نقل از داده‌های انجمن صنایع خوراک دام، طیور و آبزیان گزارش کرده سرانه مصرف گوشت قرمز طی هفت سال حدود ۳۵ درصد کاهش یافته و از ۹.۳ کیلوگرم در سال ۱۳۹۷ به حدود ۶ کیلوگرم رسیده است. در همین دوره، قیمت گوشت چندین برابر شده و کاهش مصرف از اوایل دهه ۱۴۰۰ شدت گرفته است.

گزارش دیگری که امروز منتشر شده نیز با استناد به داده‌های آماری از ادامه فشار بر دسترسی خانوار به پروتئین خبر می‌دهد و کاهش مصرف را یکی از پیامدهای رشد سریع‌تر قیمت گوشت نسبت به درآمد خانوار معرفی می‌کند.

به همین دلیل، وقتی بازار امروز «آرام» توصیف می‌شود باید پرسید این آرامش از کجا آمده است. بخشی از پاسخ می‌تواند ضعف تقاضای مؤثر باشد؛ یعنی مصرف‌کننده میل به خرید دارد، اما بودجه لازم برای خرید مقدار سابق را ندارد.

قیمت دام زنده کاهش یافته؛ چرا گوشت ارزان نشده است؟

این یکی از پرسش‌های مهم بازار است.

افشین صدردادرس، مدیرعامل اتحادیه دام سبک، در اواخر مرداد اعلام کرده بود قیمت بره نر ۵۰ کیلویی در نیمه جنوبی کشور به حدود ۶۲۰ هزار تومان و در نیمه شمالی به ۶۴۰ تا ۶۵۰ هزار تومان رسیده و نسبت به یک ماه قبل حدود ۳۰ تا ۴۰ هزار تومان کاهش داشته است. او دلیل این وضعیت را فراوانی عرضه و رکود بازار عنوان کرد.

داده‌های تخصصی بازار دام نیز در ۲۸ مرداد میانگین قیمت گوسفند زنده در تهران را حدود ۷۰۵ هزار تومان و گوساله زنده را حدود ۶۲۰ هزار تومان ثبت کرده‌اند. قیمت کشتار گوسفند در تهران در ۲۷ مرداد حدود یک میلیون و ۴۰۰ هزار تومان و گوساله کشتار در ۲۸ مرداد حدود یک میلیون و ۳۰۰ هزار تومان گزارش شده است.

این اعداد با قیمت دو میلیون تومانی برخی قطعات خرده‌فروشی تضاد ظاهری دارند، اما تمام این فاصله را نمی‌توان «سود فروشنده» دانست. لاشه بعد از کشتار شامل استخوان، چربی و قطعاتی با ارزش‌های متفاوت است؛ ضمن اینکه هزینه کشتار، حمل، افت وزن، سردخانه، بسته‌بندی، مالیات و حاشیه فروش نیز به قیمت اضافه می‌شود.

با این حال اتحادیه دام سبک صراحتاً معتقد است فاصله قیمت از تولید تا توزیع بالاست و اصلاح شبکه واسطه‌گری و فروش مستقیم می‌تواند به کاهش قیمت مصرف‌کننده کمک کند.

آیا کمبود گوشت داریم؟

داده‌های موجود در حال حاضر نشانه‌ای از کمبود جدی دام داخلی نشان نمی‌دهد.

مرکز آمار گزارش کرده در خرداد ۱۴۰۵ حدود ۴۱ هزار و ۲۰۸ تن گوشت قرمز در کشتارگاه‌های رسمی کشور عرضه شده است. از این مقدار، ۲۳ هزار و ۶۳۹ تن معادل ۵۷.۳ درصد مربوط به گاو و گوساله و ۱۳ هزار و ۷۹۰ تن مربوط به گوسفند و بره بوده است. عرضه خرداد نسبت به اردیبهشت رشد داشته، هرچند در مقایسه با خرداد سال قبل حدود سه درصد کمتر بوده است.

رئیس سازمان دامپزشکی نیز پیش‌تر گفته بود بیش از ۹۵ درصد نیاز کشور به گوشت قرمز از تولید داخلی تأمین می‌شود.

پس در شرایط فعلی، مسئله اصلی بازار بیش از «نبود کالا»، ترکیبی از قیمت تمام‌شده، شبکه توزیع و قدرت خرید مصرف‌کننده است.

واردات گوشت چه اثری روی قیمت دارد؟

واردات همچنان یکی از ابزارهای تنظیم بازار است، هرچند درباره میزان اثرگذاری آن میان فعالان تولید و واردکنندگان اختلاف نظر وجود دارد.

رئیس انجمن صنفی واردکنندگان فرآورده‌های خام دامی در ۲۷ مرداد گفته بود طی پنج ماه اخیر حدود ۱۲ تا ۱۴ هزار تن گوشت قرمز وارد کشور شده است.

از طرف دیگر، فعالان صنعت دام داخلی معتقدند واردات گسترده می‌تواند در شرایط فراوانی دام به تولیدکننده آسیب بزند و مشکل اصلی را باید در هزینه تولید و فاصله زیاد میان دامداری و خرده‌فروشی جست‌وجو کرد.

بنابراین واردات ممکن است برای برخی گروه‌های مصرف‌کننده و در مقاطع خاص فشار قیمت را کاهش دهد، اما به تنهایی تضمینی برای ارزان شدن تمام قطعات گوشت داخلی نیست.

پیش‌بینی قیمت گوشت در شهریور ۱۴۰۵

برای هفته‌های نخست شهریور، سه عامل اصلی باید زیر نظر باشد: قیمت دام زنده، هزینه نهاده و مقدار تقاضای خانوار.

در سمت عرضه، اتحادیه دام سبک از فراوانی دام و کاهش قیمت دام زنده در هفته‌های اخیر خبر داده و حتی پیش‌بینی کرده با توجه به ذخایر دام، در نیمه دوم سال نوسان شدید در بازار گوشت رخ ندهد. البته این یک پیش‌بینی صنفی است و تحقق آن به ثبات هزینه خوراک دام و سایر نهاده‌ها بستگی دارد.

از سمت تقاضا نیز قیمت‌های بالای فعلی مانعی برای جهش سریع هستند. وقتی ماهیچه و راسته بیش از دو میلیون تومان قیمت دارند، افزایش بیشتر نرخ می‌تواند مصرف را بیش از پیش کاهش دهد.

در مقابل، افزایش هزینه خوراک دام، حمل‌ونقل، دستمزد یا ایجاد اختلال در عرضه می‌تواند دوباره فشار صعودی ایجاد کند. بنابراین ثبات کوتاه‌مدت محتمل است، اما ارزان‌شدن محسوس هنوز از داده‌های امروز قابل نتیجه‌گیری نیست.

بازار آرام است، اما گوشت ارزان نیست

مهم‌ترین پیام بازار گوشت قرمز در اول شهریور همین تناقض است.

قیمت‌ها در مقایسه با روزهای قبل جهش تازه‌ای نکرده‌اند، دام زنده نیز در بخش‌هایی از کشور کاهش قیمت داشته و مشکل جدی عرضه گزارش نمی‌شود؛ اما خانوار همچنان برای یک کیلو قطعه ممتاز باید بیش از دو میلیون تومان پرداخت کند.

ماهیچه گوسفندی ۲ میلیون و ۱۶۰ هزار تومان، راسته گوساله ۲ میلیون و ۱۱۰ هزار تومان و ران گوساله ۲ میلیون و ۸۰ هزار تومان است؛ در چنین سطحی، «ثبات قیمت» خبر خوبی از جنس کاهش هزینه زندگی نیست. مهم‌ترین متغیری که فعلاً بازار را آرام نگه داشته، می‌تواند همان عاملی باشد که برای خانوار نگران‌کننده است: کاهش توان خرید. اگر عرضه دام مناسب بماند، شهریور ممکن است بدون جهش بزرگ آغاز شود؛ اما برای بازگشت گوشت به سبد منظم خانوار، صرفاً ثابت ماندن قیمت کافی نیست.