قیمت نفت امروز ۳ شهریور ۱۴۰۵؛ بازگشت کوتاه برنت شکست خورد | چرا بازار تحریم‌های تازه ایران را جدی نگرفت؟

قیمت نفت روز سه‌شنبه معاملات پرنوسانی را پشت سر گذاشت. در ساعت‌های ابتدایی بازار آسیا، نفت برنت با ۲۷ سنت افزایش به ۹۲ دلار و ۴۴ سنت رسید و وست‌تگزاس اینترمدیت آمریکا نیز با ۳۷ سنت رشد در ۸۵ دلار و ۳۸ سنت معامله شد. این حرکت در ابتدا به عنوان تلاش بازار برای جبران سقوط بیش از دو درصدی دوشنبه تفسیر شد.

اما تنها چند ساعت بعد ورق برگشت. تا ساعت ۰۶:۳۰ به وقت گرینویچ، برنت ۹۰ سنت پایین آمد و به ۹۱ دلار و ۲۷ سنت رسید؛ نفت خام آمریکا نیز با افت ۷۶ سنتی در محدوده ۸۴ دلار و ۲۵ سنت قرار گرفت. بنابراین اعداد اولیه صعودی بودند، اما تازه‌ترین تصویر بازار نشان می‌دهد فشار فروش بار دیگر دست بالا را گرفته است.

چرا قیمت نفت دوباره پایین آمد؟

بخشی از پاسخ را باید در اتفاقات روز دوشنبه جست‌وجو کرد.

برنت معاملات دوشنبه را با کاهش ۲ دلار و ۲۲ سنتی، معادل ۲.۳۵ درصد، در ۹۲ دلار و ۱۷ سنت به پایان رساند. نفت WTI نیز ۲ دلار و ۵ سنت افت کرد و در ۸۵ دلار و یک سنت بسته شد. این کاهش پس از دو هفته رشد متوالی و افزایش بیش از ۵ درصدی قیمت‌ها در هفته گذشته رخ داد و شناسایی سود معامله‌گران یکی از دلایل اصلی آن بود.

اما ادامه افت روز سه‌شنبه فقط به سودگیری ارتباط ندارد. بازار حالا در حال بازنگری در این فرض است که آیا بسته جدید تحریمی آمریکا واقعاً در کوتاه‌مدت نفت بیشتری را از بازار جهانی حذف خواهد کرد یا خیر.

پاسخ فعلی معامله‌گران ظاهراً چندان مثبت نیست.

تحلیلگران کالایی ING اعلام کرده‌اند بازار تا حد زیادی از فشار اقتصادی تازه واشنگتن علیه ایران متأثر نشده و اقدامات آمریکا برای دور کردن شرکای تجاری از ایران فعلاً بیشتر «حاشیه‌ای» دیده می‌شود تا عاملی که بتواند بلافاصله بازار نفت را تغییر دهد.

آمریکا چه تحریم‌هایی علیه ایران اعلام کرد؟

اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، روز دوشنبه از گسترش کارزار تحریمی علیه ایران خبر داد و کشورهای طرف معامله با تهران را تهدید کرد که در صورت ادامه همکاری اقتصادی ممکن است دسترسی آنها به نظام مالی مبتنی بر دلار محدود شود.

وزارت خزانه‌داری هم‌زمان ۶۰ فرد، نهاد و شناور را هدف تحریم‌های تازه قرار داد و دامنه فعالیت‌هایی را که می‌توانند مشمول تحریم ثانویه شوند به بخش‌هایی از جمله دارایی‌های دیجیتال، طلا، فناوری، هوانوردی و کشتیرانی گسترش داد.

اما نکته‌ای که بازار نفت روی آن تمرکز کرده، چیزی است که واشنگتن فعلاً انجام نداده است.

بسنت نه نام کشورهایی را که مستقیماً با مجازات تازه روبه‌رو خواهند شد اعلام کرد و نه زمان مشخصی برای اجرای تحریم‌های ثانویه تعیین کرد. او حتی گفت به طرف‌های تجاری فرصت داده خواهد شد تا خود را با سیاست جدید آمریکا تطبیق دهند. مهم‌تر اینکه در فهرست تازه، خبری از تحریم بانک‌های بزرگ چینی مرتبط با تجارت نفت ایران نبود.

همین احتیاط، بخشی از دلیل واکنش منفی نفت است.

چین؛ مهم‌ترین حلقه مفقوده تحریم‌های نفتی

اثر واقعی تحریم‌های تازه بیش از هر چیز به رفتار چین بستگی دارد.

چین طی سال‌های گذشته اصلی‌ترین خریدار نفت ایران بوده است. طبق داده‌های شرکت رهگیری کشتی Kpler که رویترز منتشر کرده، متوسط خرید نفت ایران توسط چین در سال گذشته حدود ۱.۴ میلیون بشکه در روز بوده است. این جریان در ماه‌های اخیر تحت فشار جنگ و محدودیت‌های کشتیرانی کاهش یافته و برآورد اولیه واردات چین در اوت به حدود ۵۳۴ هزار بشکه در روز رسیده است.

واشنگتن پیش از این برخی پالایشگاه‌های مستقل و شرکت‌های چینی را هدف قرار داده، اما تاکنون از تحریم مستقیم بانک‌های بزرگ چین خودداری کرده است. همین موضوع برای معامله‌گران اهمیت زیادی دارد.

تا زمانی که شبکه مالی اصلی تجارت نفت ایران با چین به شکل مؤثری مختل نشود، بازار احتمالاً با احتیاط درباره تأثیر بسته‌های تحریمی جدید قضاوت خواهد کرد.

به بیان ساده، برای بالا رفتن پایدار قیمت نفت کافی نیست واشنگتن تحریم تازه اعلام کند؛ بازار باید نشانه‌ای ببیند که بشکه‌های واقعی نفت از عرضه جهانی حذف می‌شوند.

تنگه هرمز همچنان بزرگ‌ترین ریسک نفت است

در حالی که بازار فعلاً واکنش شدیدی به تحریم‌ها نشان نداده، داستان تنگه هرمز کاملاً متفاوت است.

فعالیت کشتیرانی در این آبراه همچنان بسیار پایین‌تر از سطح پیش از جنگ قرار دارد. پیش از آغاز درگیری در ۲۸ فوریه، محموله‌ای معادل تقریباً ۲۰ درصد مصرف جهانی نفت از این مسیر عبور می‌کرد. ایران نیز همچنان بر کنترل و اعمال مقررات خود در این تنگه تأکید دارد.

تهران روز دوشنبه نام ۴۵ نفتکش را که به گفته مقام‌های ایرانی مقررات عبور از تنگه را نقض کرده‌اند اعلام کرد و درباره اقدام علیه آنها هشدار داد.

در تازه‌ترین نشانه از ادامه ریسک کشتیرانی نیز یک نفتکش روز سه‌شنبه حدود ۹ مایل دریایی در شمال‌شرق منطقه «اش شیشاه» عمان با یک پرتابه ناشناس هدف قرار گرفت و از حرکت بازماند. مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا این حادثه را گزارش کرده است.

این اتفاق توضیح می‌دهد چرا حتی با افت قیمت‌ها، بخش قابل توجهی از «حق بیمه ریسک ژئوپلیتیکی» همچنان در نفت باقی مانده است.

چرا تغییر تاکتیک آمریکا فعلاً نفت را پایین آورده است؟

یکی از نکات جالب معاملات اخیر این است که تشدید فشار آمریکا الزاماً نفت را گران نکرد.

علت آن به نوع فشار بازمی‌گردد.

تحلیلگران معتقدند حرکت واشنگتن به سمت فشار اقتصادی به جای تشدید فوری عملیات نظامی، در کوتاه‌مدت نگرانی بازار درباره نابودی تأسیسات نفتی یا توقف ناگهانی عرضه را کاهش می‌دهد.

تیم واترر، تحلیلگر ارشد KCM، گفته است بازار فشار اقتصادی را نسبت به اقدام نظامی مسیر کم‌خطرتری برای عرضه فیزیکی نفت ارزیابی می‌کند؛ بنابراین واکنش اولیه قیمت‌ها نزولی بوده است. با این حال، او هشدار داده توانایی ایران برای ایجاد اختلال در کشتیرانی همچنان یک ریسک باقی می‌ماند.

این دقیقاً دو نیروی متضادی است که اکنون قیمت نفت را هدایت می‌کنند: فشار اقتصادی آمریکا قیمت را پایین می‌کشد، اما خطر اختلال در هرمز اجازه سقوط آزاد را نمی‌دهد.

ذخایر نفت استراتژیک آمریکا به کف ۴۴ ساله رسید

در همین حال، یک داده مهم از آمریکا نشان می‌دهد ماه‌ها اختلال در عرضه جهانی چه هزینه‌ای برای ذخایر اضطراری ایجاد کرده است.

وزارت انرژی آمریکا اعلام کرد ذخایر نفت خام موجود در ذخیره استراتژیک نفت آمریکا (SPR) در هفته گذشته حدود ۳.۷ میلیون بشکه کاهش یافته و به ۲۸۹.۷ میلیون بشکه رسیده است؛ کمترین سطح از نوامبر ۱۹۸۲.

این کاهش بخشی از برنامه آمریکا برای آزادسازی مجموعاً ۱۷۲ میلیون بشکه از ذخایر استراتژیک در واکنش به اختلال عرضه جهانی است.

رسیدن ذخایر اضطراری بزرگ‌ترین مصرف‌کننده نفت جهان به پایین‌ترین سطح در بیش از چهار دهه از یک جهت برای بازار مهم است: هرچه ذخایر استراتژیک کمتر شود، ظرفیت دولت آمریکا برای مقابله با شوک‌های بعدی عرضه نیز محدودتر خواهد شد.

بنابراین حتی اگر تحریم‌های جدید در کوتاه‌مدت نتوانند نفت را صعودی کنند، ادامه بحران هرمز می‌تواند به مرور حاشیه امنیت بازار را کاهش دهد.

قیمت نفت در روزهای آینده چه می‌شود؟

در شرایط فعلی سه متغیر بیشتر از همه اهمیت دارند.

نخست، چین؛ اگر آمریکا در مرحله بعد بانک‌ها یا مؤسسات مالی بزرگ چینی را هدف قرار دهد و خرید نفت ایران واقعاً کاهش محسوسی پیدا کند، بازار ممکن است بسیار متفاوت از واکنش امروز رفتار کند.

دوم، تنگه هرمز؛ هر افزایش قابل توجه در عبور امن نفتکش‌ها می‌تواند فشار نزولی ایجاد کند، در حالی که حمله به شناورها یا محدودیت بیشتر عبور احتمالاً نفت را به سرعت بالا خواهد برد.

و سوم، ذخایر جهانی؛ ادامه برداشت از ذخایر تجاری و استراتژیک به معنای کاهش ضربه‌گیر بازار در برابر شوک بعدی است.

به همین دلیل افت امروز نفت را نباید به معنای پایان ریسک خاورمیانه تعبیر کرد.

بازار فعلاً به این نتیجه رسیده که بسته تحریمی اعلام‌شده در ۲۴ اوت هنوز آن‌قدر قدرتمند نیست که فوراً حجم قابل توجهی از نفت ایران را از بازار خارج کند. اما اگر واشنگتن از تهدید به تحریم ثانویه به اجرای آن علیه شبکه مالی چین برسد، یا تردد در هرمز دوباره محدودتر شود، این محاسبه می‌تواند بسیار سریع تغییر کند.

پیام معاملات سه‌شنبه روشن است: نفت دیگر فقط به تیتر «تحریم ایران» واکنش نشان نمی‌دهد؛ معامله‌گران منتظر اثر واقعی تحریم بر بشکه‌های نفت، بانک‌های چینی و نفتکش‌های عبوری از هرمز هستند.