تمدید قرارداد امیر قلعهنویی تا جام ملتهای آسیا ۲۰۲۷؛ شرط فدراسیون «فینال یا قهرمانی» شد
تمدید همکاری امیر قلعهنویی دیگر یک گمانهزنی نیست. ممبینی در برنامه تلویزیونی امشب اعلام کرد قرارداد سرمربی تیم ملی تا پایان جام ملتهای آسیا ادامه خواهد داشت و گزارشهای منتشرشده بلافاصله پس از صحبتهای او نیز همین موضوع را تأیید کردند.
این خبر از یک جهت مهم است: بحثهایی که طی هفتههای گذشته درباره قرارداد بلندمدت و حتی حضور قلعهنویی تا جام جهانی ۲۰۳۰ مطرح شده بود، فعلاً کنار گذاشته شده است. پیشتر گزارش شده بود بخشی از هیئترئیسه با قرارداد بلندمدت بدون شرط مخالف است و ادامه همکاری طولانیتر را به نتیجه تیم ملی در جام ملتهای ۲۰۲۷ گره میزند.
قرارداد چهار ساله قلعهنویی منتفی شد؟
در مقطع فعلی، بله.
آنچه ممبینی اعلام کرده، همکاری تا پایان جام ملتهای آسیا ۲۰۲۷ است، نه قرارداد تا جام جهانی بعدی. این تفاوت از نظر مدیریتی بسیار مهم است؛ زیرا فدراسیون عملاً یک ایستگاه ارزیابی قطعی در پایان مسابقات عربستان تعیین کرده است.
به بیان دیگر، قلعهنویی برای چهار سال آینده چک سفید امضا دریافت نکرده است. نتیجه جام ملتها تعیین خواهد کرد که آیا پروژه او پس از فوریه ۲۰۲۷ نیز ادامه پیدا میکند یا فدراسیون به سراغ گزینه دیگری میرود.
البته جلسه صبح چهارشنبه ۴ شهریور همچنان اهمیت دارد. پیش از صحبتهای امشب ممبینی، اعلام شده بود هیئترئیسه در این نشست ادامه فعالیت قلعهنویی، اتفاقات دو ماه گذشته و عملکرد تیم ملی در جام جهانی را بررسی خواهد کرد و خود سرمربی نیز برای ارائه گزارش دعوت شده است. مقررات داخلی فدراسیون نیز تصویب مربیان تیمهای ملی توسط هیئترئیسه را پیشبینی میکند.
بنابراین صحبت امشب دبیرکل را میتوان اعلام تصمیم اجرایی فدراسیون دانست، اما جلسه فردا همچنان محل ارائه گزارش، جمعبندی عملکرد و رسمیتر شدن مأموریت جام ملتها خواهد بود.
شرط فدراسیون چیست؛ فینال یا قهرمانی؟
ممبینی گفته اعضای هیئترئیسه انتظار دارند ایران در جام ملتهای آسیا به فینال برسد یا قهرمان شود.
از نظر منطقی، قهرمانی خود مستلزم رسیدن به فینال است؛ بنابراین میتوان این هدفگذاری را اینطور ترجمه کرد:
کف نتیجه مورد انتظار فدراسیون، حضور در فینال است و هدف ایدهآل، قهرمانی آسیا.
این استاندارد بسیار بالاتری نسبت به صرفاً «عملکرد قابل قبول» یا رسیدن به نیمهنهایی است. در واقع اگر همین معیار در پایان رقابتها ملاک ارزیابی باقی بماند، حتی تکرار نتیجه دوره قبل یعنی حضور در جمع چهار تیم پایانی نیز برای تحقق هدف اعلامی کافی نخواهد بود.
چرا عملکرد جام جهانی همچنان روی میز است؟
قلعهنویی فردا باید درباره جام جهانی ۲۰۲۶ نیز توضیح بدهد.
ایران در جام جهانی سه مسابقه خود را بدون شکست تمام کرد: تساوی ۲ بر ۲ مقابل نیوزیلند، تساوی بدون گل برابر بلژیک و تساوی یک بر یک با مصر. سه امتیاز حاصل از این مسابقات برای عبور از مرحله گروهی کافی نبود. فیفا در ردهبندی نهایی ایران را در جایگاه ۳۳ مسابقات قرار داد و اعلام کرد تیم ملی در میان تیمهای سوم گروهها رتبه نهم را به دست آورد و با اختلافی اندک از صعود به مرحله ۳۲ تیمی بازماند.
همین وضعیت ارزیابی کار قلعهنویی را پیچیده میکند.
از یک طرف ایران در جام جهانی شکست نخورد و مقابل بلژیک نیز دروازهاش را بسته نگه داشت؛ از طرف دیگر در قالب جدید ۴۸ تیمی، حتی سه امتیاز هم برای صعود کافی نشد و تیم ملی نتوانست یکی از ۳۲ سهمیه دور بعد را بگیرد.
بنابراین جلسه فردا فقط درباره نتیجه نهایی نیست؛ احتمالاً فدراسیون میخواهد بداند چرا سه تساوی به یک پیروزی تبدیل نشد و چه تغییراتی قرار است پیش از جام ملتها انجام شود.
یک اصلاح زمانی؛ مأموریت قلعهنویی دقیقاً «شش ماهه» نیست
در برخی گزارشهای امشب از عبارت «مأموریت ششماهه» استفاده شده است. این تعبیر تقریبی است.
کنفدراسیون فوتبال آسیا رسماً اعلام کرده جام ملتهای ۲۰۲۷ از ۷ ژانویه تا ۵ فوریه ۲۰۲۷ در ریاض، جده و الخبر برگزار خواهد شد.
از ۳ شهریور تا آغاز مسابقات حدود چهار ماه و نیم و تا روز فینال تقریباً پنج ماه و نیم باقی مانده است. بنابراین قلعهنویی زمان زیادی برای یک بازسازی بنیادی ندارد.
این مسئله یکی از دلایل قابلفهم ماندن او روی نیمکت است: تغییر سرمربی در این فاصله کوتاه میتوانست به معنای آغاز پروژهای جدید درست چند ماه پیش از مهمترین تورنمنت قاره باشد.
گروه ایران در جام ملتهای آسیا آسان است؟
ایران در گروه C با سوریه، قرقیزستان و چین همگروه شده است. قرعه رسمی مسابقات در ماه مه انجام شد و ایران بهعنوان یکی از تیمهای سید اول وارد این گروه شد.
طبق برنامه منتشرشده، ایران ۱۹ دی مقابل چین، ۲۳ دی برابر قرقیزستان و ۲۸ دی با سوریه بازی خواهد کرد.
روی کاغذ، ایران شانس بالایی برای صدرنشینی دارد. اما مأموریت قلعهنویی اساساً در مرحله گروهی تعریف نمیشود. آزمون واقعی از مرحله حذفی آغاز خواهد شد؛ جایی که احتمال برخورد با قدرتهایی مثل ژاپن، کره جنوبی، استرالیا، عربستان یا قطر وجود دارد.
بنابراین صدرنشینی در گروه باید حداقل انتظار باشد، نه معیار موفقیت.
سومین جام ملتهای قلعهنویی؛ این بار فرصت جبران دو ناکامی قبلی
جام ملتهای ۲۰۲۷ سومین حضور امیر قلعهنویی بهعنوان سرمربی ایران در این تورنمنت خواهد بود.
او در جام ملتهای ۲۰۰۷ ایران را تا یکچهارم نهایی برد، اما تیم ملی برابر کره جنوبی در ضربات پنالتی حذف شد. کنفدراسیون فوتبال آسیا نیز این دوره را بهعنوان نخستین حضور قلعهنویی روی نیمکت ایران ثبت کرده است.
در جام ملتهای قطر ۲۰۲۳ که اوایل ۲۰۲۴ برگزار شد، ایران با پیروزی مهم ۲ بر یک مقابل ژاپن به نیمهنهایی رسید، اما در آن مرحله ۳ بر ۲ مقابل قطر شکست خورد و از رسیدن به فینال بازماند.
حالا فدراسیون دقیقاً از او میخواهد یک قدم بیشتر از دوره قبلی بردارد.
قهرمانی چه معنایی برای فوتبال ایران دارد؟
آخرین قهرمانی ایران در جام ملتهای آسیا به ۱۹۷۶ بازمیگردد. تیم ملی در سالهای ۱۹۶۸، ۱۹۷۲ و ۱۹۷۶ سه قهرمانی متوالی کسب کرد؛ رکوردی که هنوز هیچ تیم دیگری موفق به تکرار آن نشده است.
اگر ایران در فوریه ۲۰۲۷ قهرمان شود، طلسمی بیش از ۵۰ ساله شکسته خواهد شد.
همین سابقه تاریخی توضیح میدهد چرا هیئترئیسه دیگر حضور در نیمهنهایی را بهتنهایی موفقیت کافی نمیداند. نسل فعلی فوتبال ایران نیز همچنان بازیکنان باتجربهای در اختیار دارد و فدراسیون ظاهراً معتقد است فرصت قهرمانی نباید دوباره از دست برود.
جلسه فردا چه چیزی را مشخص میکند؟
مهمترین پرسش دیگر این نیست که «قلعهنویی میماند یا نه»؛ طبق اعلام ممبینی، پاسخ این سؤال روشن شده است.
موضوع اصلی جلسه چهارشنبه این خواهد بود که قلعهنویی با چه برنامهای میخواهد فاصله تیمی که در جام جهانی سه تساوی گرفت تا تیمی که باید فینالیست آسیا شود را طی کند.
انتخاب بازیکنان، جوانسازی یا حفظ هسته باتجربه، اردوها و بازیهای تدارکاتی، مدیریت خط حمله و برنامه تیم برای مسابقات حذفی احتمالاً بخشهای مهم این مسیر خواهند بود.
تصمیم فدراسیون در واقع یک قرارداد مشروط ایجاد کرده است: قلعهنویی تا جام ملتهای آسیا امنیت شغلی دارد، اما پس از آن نتیجه تعیینکننده خواهد بود.
برای سرمربی تیم ملی، عربستان ۲۰۲۷ دیگر فقط یک تورنمنت دیگر نیست؛ احتمالاً مهمترین آزمون دوران مربیگری ملی اوست. نیمهنهایی این بار کافی نیست، قرارداد چهار سالهای هم در کار نیست و خط پایان از سوی فدراسیون مشخص شده است: حداقل فینال، و در بهترین سناریو نخستین قهرمانی ایران در آسیا از سال ۱۹۷۶.