بریتانیا فشار بر ایران را تشدید میکند؛ ۲۴۰ تحریم و همراهی لندن با طرح تازه ترامپ
دولت بریتانیا همزمان با آغاز دور تازه فشار اقتصادی آمریکا علیه ایران، اعلام کرده از زمان روی کار آمدن دولت کارگر بیش از ۲۴۰ مورد تحریمی علیه اشخاص و نهادهای مرتبط با ایران وضع کرده و قصد دارد این مسیر را در هماهنگی با واشنگتن ادامه دهد. جان هیلی، وزیر دارایی بریتانیا، در بیانیه رسمی ۲۵ اوت ضمن استقبال از عملیات آمریکایی «طرد اقتصادی» علیه ایران، از تلاش برای بازگشایی تنگه هرمز نیز سخن گفته است. این موضع درست در شرایطی اعلام میشود که آمریکا نزدیک به ۶۰ فرد، نهاد و شناور مرتبط با ایران را هدف گرفته و همزمان تهران و مسقط درباره ایجاد یک مسیر موقت کشتیرانی در هرمز گفتوگو میکنند؛ دو روند متضاد که نشان میدهد فشار اقتصادی و مذاکره دیپلماتیک فعلاً بهطور همزمان در جریان است.
۱۲:۵۸ - ۰۴ شهريور ۱۴۰۵
وانانیوز|
موضع تازه لندن یک روز پس از آن منتشر شد که دولت دونالد ترامپ از بزرگترین بستههای اخیر فشار اقتصادی بر ایران رونمایی کرد.
اما یک نکته در ابتدای ماجرا اهمیت دارد: بیانیه جان هیلی اعلام یک بسته تازه شامل ۲۴۰ تحریم جدید در روز سهشنبه نیست. وزارت خزانهداری بریتانیا میگوید مجموع اقداماتی که دولت از زمان آغاز فعالیت خود علیه ایران اعمال کرده، از ۲۴۰ مورد گذشته است و لندن قصد دارد در کنار آمریکا و دیگر شرکای خود فشار اقتصادی را ادامه دهد.
جان هیلی درباره ایران چه گفت؟
بیانیه رسمی وزارت خزانهداری بریتانیا در ۲۵ اوت با عنوان «بیانیه وزیر دارایی درباره تحریمهای ایران» منتشر شد.
جان هیلی اعلام کرد دولت بریتانیا از زمان آغاز به کار خود بیش از ۲۴۰ مورد تحریمی علیه ایران اعمال کرده و لندن در کنار آمریکا و سایر شرکای خود به استفاده از ابزارهای اقتصادی ادامه خواهد داد.
دولت بریتانیا میگوید هدف این سیاست جلوگیری از استفاده ایران از اقتصاد جهانی و نظام مالی بریتانیا برای فعالیتهایی است که لندن آنها را مرتبط با برنامه هستهای یا دیگر اقدامات «بیثباتکننده» میداند.
هیلی همچنین حمایت بریتانیا از تلاش آمریکا برای دستیابی به راهحل دیپلماتیک را تکرار و در عین حال از افزایش فشار بر ایران در قالب Operation Economic Outcast استقبال کرد.
نکته قابل توجه این است که هیلی از ۲۰ ژوئیه ۲۰۲۶ سمت Chancellor of the Exchequer یا وزیر دارایی بریتانیا را برعهده دارد. او پیش از این، از ژوئیه ۲۰۲۴ تا ژوئن ۲۰۲۶ وزیر دفاع بود و به همین دلیل نامش در ماههای گذشته بارها در تصمیمات نظامی مربوط به خاورمیانه و تنگه هرمز نیز دیده شده است.
بریتانیا تاکنون چند تحریم علیه ایران دارد؟
عدد ۲۴۰ تنها بخشی از تصویر است.
دولت بریتانیا در ۱۳ ژوئیه اعلام کرده بود مجموع designationهای تحریمی فعال علیه افراد و نهادهای ایرانی از ۵۵۰ مورد بیشتر است؛ از این تعداد بیش از ۲۴۰ مورد در دوره دولت فعلی اعمال شدهاند. لندن این تحریمها را به موضوعاتی مانند حقوق بشر، برنامه هستهای و فعالیتهای منطقهای ایران مرتبط میداند.
بنابراین عددی که جان هیلی این هفته تکرار کرده، تعداد کل تحریمهای بریتانیا علیه ایران نیست، بلکه تعداد موارد اضافهشده در دوره دولت فعلی است.
این تمایز از آن جهت اهمیت دارد که نشان میدهد سیاست تحریمی لندن علیه تهران مجموعهای انباشتهشده طی چند دولت مختلف است و تصمیم جدید بیش از آنکه یک تغییر کامل سیاست باشد، نشانه هماهنگی بیشتر با موج تازه فشار آمریکا محسوب میشود.
عملیات «طرد اقتصادی» ترامپ چیست؟
دولت آمریکا روز ۲۴ اوت عملیات Operation Economic Outcast را آغاز کرد؛ طرحی که اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، آن را یک کارزار مداوم برای محدود کردن ارتباطات مالی و تجاری ایران با اقتصاد جهانی توصیف کرده است.
وزارت خزانهداری آمریکا در نخستین مرحله اعلام کرد نزدیک به ۶۰ فرد، شرکت و شناور را در چند کشور تحریم کرده است. اهداف این بسته شامل شبکههایی است که واشنگتن آنها را مرتبط با فروش نفت ایران، برنامه موشکی و هستهای، عملیات سایبری و انتقال منابع مالی میداند.
آمریکا همچنین دامنه ریسک تحریمهای ثانویه را در پنج بخش گسترش داده است:
داراییهای دیجیتال، فناوری، طلا، هوانوردی و کشتیرانی.
مفهوم عملی این سیاست آن است که حتی شرکتهای غیرآمریکایی در صورت ادامه برخی معاملات با ایران ممکن است با محدودیت دسترسی به نظام مالی آمریکا روبهرو شوند. واشنگتن همچنین اعلام کرده برای کشورهای مختلف جدول زمانی مشخصی جهت توقف برخی فعالیتهای شناساییشده تعیین خواهد کرد.
بریتانیا اکنون رسماً از این کارزار حمایت کرده است.
لندن و واشنگتن در فشار بر ایران هممسیر شدند
بیانیه هیلی از نظر سیاسی یک پیام مشخص دارد: بریتانیا نمیخواهد در دور تازه تحریمهای آمریکا در حاشیه بماند.
رویترز گزارش کرده فشار آمریکا اکنون تنها روی خود ایران متمرکز نیست و شرکای تجاری تهران نیز بیشتر مورد توجه قرار گرفتهاند. عراق به دلیل حجم روابط تجاری و مالی با ایران یکی از مهمترین نمونههاست و واشنگتن پیشتر تعدادی از بانکهای عراقی را به دلیل ارتباط مالی با تهران هدف قرار داده بود.
همین موضوع میتواند اثرگذاری فشار جدید را از تحریم مستقیم یک شرکت یا فرد فراتر ببرد.
اگر بانکها، شرکتهای کشتیرانی، معاملهگران طلا، شرکتهای فناوری یا مؤسسات مالی کشورهای ثالث در برابر انتخاب میان بازار آمریکا و همکاری با ایران قرار بگیرند، دامنه عملی تحریمها به شدت افزایش خواهد یافت.
البته میزان موفقیت چنین سیاستی به رفتار شرکای اصلی اقتصادی ایران، بهخصوص چین و کشورهای منطقه، بستگی دارد.
تنگه هرمز وارد مرکز سیاست بریتانیا شد
بخش دیگری از بیانیه لندن مستقیماً به تنگه هرمز مربوط است.
هیلی گفته بریتانیا به همراه شرکای خود برای حفاظت از منافعش و برداشتن گامهای لازم برای بازگشایی تنگه هرمز فعالیت خواهد کرد. دولت بریتانیا همچنین از ایران خواسته در ارتباط با این آبراه وارد مذاکرات دیپلماتیک شود.
هرمز اکنون صرفاً یک پرونده امنیتی نیست؛ به یکی از اصلیترین نقاط اتصال سیاست انرژی، تجارت جهانی و تقابل ایران با غرب تبدیل شده است.
تازهترین دادههای کشتیرانی نشان میدهد روز سهشنبه تنها پنج کشتی کالایی از تنگه عبور کردهاند؛ در حالی که متوسط ۱۰ روزه حدود ۱۵ کشتی بوده است. رویترز تأکید میکند دادههای ردیابی ممکن است تمام کشتیها را پوشش ندهند، زیرا برخی شناورها هنگام عبور فرستنده موقعیتیاب خود را خاموش میکنند.
پیش از آغاز جنگ در فوریه، حدود یکپنجم انتقال جهانی نفت خام و LNG از این مسیر انجام میشد. به همین دلیل هر تغییر در وضعیت هرمز مستقیماً روی قیمت انرژی در اروپا و بریتانیا اثر بالقوه دارد.
انگلیس برای هرمز فقط تحریم در نظر نگرفته است
لندن ماههاست همزمان با ابزارهای اقتصادی، برای یک گزینه نظامی دفاعی نیز برنامهریزی کرده است.
در ماه آوریل، برنامهریزان نظامی بیش از ۳۰ کشور در لندن گرد هم آمدند تا درباره مأموریت چندملیتی احتمالی برای بازگشایی و امنسازی تنگه هرمز گفتوگو کنند. این طرح با محوریت بریتانیا و فرانسه طراحی شده است.
یک ماه بعد، دولت بریتانیا جزئیات سهم خود را اعلام کرد: تجهیزات خودکار مینروبی، سامانههای مقابله با پهپاد، جنگندههای Typhoon و ناوشکن پدافند هوایی HMS Dragon.
برای توسعه تجهیزات مینروبی و ضدپهپادی نیز ۱۱۵ میلیون پوند بودجه جدید در نظر گرفته شد. دولت بریتانیا تأکید کرده این مأموریت ماهیت دفاعی دارد و زمانی عملیاتی خواهد شد که شرایط اجازه دهد.
در نتیجه جمله اخیر هیلی درباره «برداشتن اقدامات لازم برای بازگشایی تنگه» پشتوانه برنامهریزی چندماهه نظامی نیز دارد.
در همان زمان ایران و عمان مسیر دیپلماتیک را دنبال میکنند
اما درست همزمان با افزایش فشار لندن و واشنگتن، مسیر دیگری نیز در منطقه باز شده است.
ایران و عمان روز سهشنبه درباره ایجاد یک کریدور موقت مشترک برای عبور کشتیها از تنگه هرمز و عملیات پاکسازی مین گفتوگو کردند. این مذاکرات پس از سفر بدر البوسعیدی، وزیر خارجه عمان، به تهران انجام شده است.
بازار جهانی نفت به این خبر واکنش نشان داد و قیمت نفت روز چهارشنبه بیش از دو دلار کاهش پیدا کرد؛ زیرا معاملهگران احتمال دادند ایجاد مسیر کشتیرانی بتواند بخشی از محدودیت عرضه را کاهش دهد.
این وضعیت تناقض ظاهری مهمی دارد: از یک طرف آمریکا و بریتانیا فشار اقتصادی را تشدید میکنند و از طرف دیگر مذاکرات برای بازگرداندن جریان کشتیرانی ادامه دارد.
در واقع این دو روند الزاماً یکدیگر را حذف نمیکنند. واشنگتن و لندن ظاهراً تلاش میکنند فشار اقتصادی را به اهرمی برای مذاکره تبدیل کنند، در حالی که ایران نیز از موقعیت هرمز بهعنوان یکی از مهمترین اهرمهای خود استفاده میکند.
آیا تحریمهای جدید میتواند اقتصاد ایران را منزوی کند؟
پاسخ قطعی هنوز ممکن نیست.
عملیات جدید آمریکا از نظر گستردگی بخشهای هدف و تهدید به تحریم ثانویه قابل توجه است، اما رویترز گزارش داده واکنش بازار نفت به نخستین مرحله آن نسبتاً محدود بوده و معاملهگران اقدامات اقتصادی را در کوتاهمدت کمتر از تشدید دوباره درگیری نظامی برای عرضه نفت تهدیدآمیز ارزیابی کردهاند. قیمت برنت روز سهشنبه بیش از سه درصد پایین آمد و در ۸۸.۵۸ دلار بسته شد.
این واکنش نشان میدهد بازار فعلاً میان دو سناریو قرار گرفته است: تشدید فشار مالی و تحریمی از یک طرف، و افزایش احتمال مذاکره و بازگشایی تدریجی هرمز از طرف دیگر.
برای ایران نیز مهمترین مسئله میزان همکاری کشورهایی است که همچنان تجارت قابل توجهی با تهران دارند.
پیام اصلی لندن؛ فشار و مذاکره بهطور همزمان
بیانیه تازه جان هیلی را نمیتوان صرفاً خبری درباره «۲۴۰ تحریم» دانست.
پیام اصلی این است که بریتانیا در دوره جدید فشار آمریکا قصد دارد هم در جبهه اقتصادی و هم در پرونده امنیت تنگه هرمز نقش فعالتری داشته باشد.
لندن اکنون بیش از ۵۵۰ مورد تحریمی علیه اشخاص و نهادهای مرتبط با ایران دارد که بیش از ۲۴۰ مورد آن در دوره دولت فعلی وضع شده است. دولت بریتانیا از Operation Economic Outcast آمریکا حمایت کرده و در عین حال ناوشکن، جنگنده و تجهیزات مینروبی برای مأموریت احتمالی هرمز در نظر گرفته است.
اما در سوی دیگر، مذاکرات ایران و عمان نشان میدهد درهای دیپلماسی کاملاً بسته نشدهاند.
بنابراین تحولات روزهای آینده بیش از تعداد تحریمها به یک سؤال وابسته است: آیا فشار اقتصادی آمریکا و بریتانیا تهران را به سمت یک توافق درباره هرمز و مذاکرات گستردهتر سوق میدهد، یا همین فشارها به افزایش تقابل و محدودیت بیشتر تجارت منطقهای منجر خواهد شد؟
فعلاً لندن پاسخ خود را روشن کرده است؛ ادامه فشار اقتصادی در کنار حمایت از مذاکره، و آمادگی برای مشارکت در بازگشایی تنگه هرمز.
پرونده ویژه
لینک کپی شد
ارسال نظر
جدیدترین اخبار
روی خط
