قیمت دلار امروز ۴ شهریور ۱۴۰۵؛ سقوط از ۲۰۵ به ۱۹۸ هزار تومان | ریزش ادامه دارد یا دلار دوباره برمی‌گردد؟

قیمت دلار پس از چند روز رکوردشکنی، بالاخره وارد یک اصلاح جدی شده است.

معاملات روز سه‌شنبه با نگرانی‌های سیاسی آغاز شد و دلار که پیش‌تر به بالای ۲۰۰ هزار تومان رسیده بود، در برخی معاملات تا محدوده ۲۰۵ هزار تومان افزایش یافت. اما این رشد دوام نداشت. در نیمه دوم بازار، افزایش عرضه ارز و تغییر انتظارات سیاسی باعث شد فروشندگان فعال شوند و دلار چند هزار تومان از سقف روزانه عقب بنشیند.

این مسیر چهارشنبه نیز ادامه پیدا کرد و در برخی رصدهای بازار، دلار تا محدوده ۱۹۸ تا ۱۹۹ هزار تومان پایین آمد. البته به دلیل ماهیت غیرمتمرکز بازار آزاد، منابع مختلف در ساعات ظهر نرخ‌هایی بین حدود ۱۹۹ هزار و ۵۰۰ تا ۲۰۰ هزار و ۵۰۰ تومان نیز ثبت کرده‌اند؛ بنابراین ۱۹۸ هزار تومان را بهتر است کف یا یکی از نرخ‌های لحظه‌ای معاملات امروز دانست، نه یک قیمت واحد و رسمی برای تمام بازار.

دلار چگونه در چند ساعت ۷ هزار تومان ارزان شد؟

برای فهم این کاهش باید به اتفاقات سه‌شنبه نگاه کرد.

بازار ارز در شروع روز تحت تأثیر افزایش فشار اقتصادی آمریکا بر ایران و نگرانی درباره روابط تجاری تهران با کشورهای همسایه قرار داشت. واشنگتن اعلام کرده فشار بر شرکای تجاری ایران را افزایش خواهد داد و عراق نیز به دلیل وابستگی نظام مالی خود به دلار یکی از کشورهایی است که می‌تواند بیش از دیگران در معرض این فشار قرار گیرد. رویترز گزارش داده تجارت ایران و عراق در سال ۲۰۲۵ بیش از ۱۰ میلیارد دلار بوده و واشنگتن از اهرم دسترسی بغداد به نظام مالی دلاری برای افزایش فشار استفاده می‌کند.

در بازار تهران، هم‌زمان شایعات و نگرانی‌هایی درباره احتمال اختلال در مرزهای تجاری ایران و عراق نیز شکل گرفت و تقاضای احتیاطی را بالا برد. با این حال، این سناریو را نباید با «بسته شدن قطعی مرز ایران و عراق» اشتباه گرفت؛ گزارش‌های منتشرشده بیشتر از نگرانی و احتمال محدودیت صحبت می‌کردند و رویترز نیز از اختلالات تجاری و افزایش هزینه حمل در نتیجه جنگ و ناامنی نوشته است.

بازار در ساعات ابتدایی به بدترین سناریو واکنش نشان داد، اما دو خبر مهم بعداً ورق را برگرداند.

بانک مرکزی ۵۰۰ میلیون دلار وارد شبکه بانکی کرد

اولین عامل، مداخله مستقیم‌تر بانک مرکزی در سمت عرضه بود.

بانک مرکزی از سوم شهریور نخستین مرحله عرضه گسترده اسکناس ارز به شبکه بانکی را آغاز کرد و ۵۰۰ میلیون دلار اسکناس در اختیار بانک‌های متقاضی قرار داد. این نهاد همچنین اعلام کرده اگر میزان سفارش بانک‌ها افزایش یابد، آمادگی دارد حجم عرضه را بیشتر کند.

هم‌زمان دسترسی مستقیم مردم به ارز بانکی نیز افزایش یافت.

طبق دستورالعمل جدید، اشخاص حقیقی می‌توانند با مراجعه به شعب منتخب بانک‌های ملت، تجارت و صادرات تا سقف هزار دلار اسکناس ارز خریداری کنند. سقف خرید برای اشخاص حقوقی نیز پنج هزار دلار تعیین شده است. هدف اعلام‌شده، تقویت عرضه رسمی، پاسخ به نیاز واقعی و کاهش تقاضای هیجانی در بازار آزاد است.

تأثیر روانی این سیاست را نمی‌توان نادیده گرفت.

وقتی دلار ظرف چند روز با سرعت زیاد صعود می‌کند، بخشی از خریداران نه برای مصرف واقعی، بلکه با انتظار گران‌تر شدن وارد بازار می‌شوند. اعلام عرضه ۵۰۰ میلیون دلاری و امکان خرید مستقیم از بانک این تصور را ایجاد کرد که بازارساز فعلاً قصد ندارد رشد بدون مانع دلار را تحمل کند.

همین تغییر انتظارات کافی بود تا بخشی از تقاضای احتیاطی عقب‌نشینی و عرضه در بازار بیشتر شود.

خبر ایران و عمان چگونه دلار را پایین آورد؟

دومین محرک مهم کاهش قیمت، خبرهای مربوط به تنگه هرمز بود.

ایران و عمان روز سه‌شنبه درباره چارچوب مرحله‌ای برای ازسرگیری کشتیرانی ایمن در تنگه هرمز گفت‌وگو کردند. طرح مطرح‌شده شامل ایجاد یک کریدور موقت مشترک کشتیرانی و اجرای پروژه مشترک مین‌زدایی است و مذاکرات فنی برای رسیدن به مسیر دائمی و نحوه مدیریت تردد ادامه خواهد داشت.

این خبر در بازار ایران به عنوان یک سیگنال کاهش تنش تعبیر شد.

اما یک نکته مهم باید روشن شود: برخلاف برخی تیترها، هنوز نمی‌توان از یک توافق نهایی و کامل برای بازگشایی دائمی هرمز سخن گفت. بیانیه و گزارش‌های معتبر از بررسی یک چارچوب مرحله‌ای و ادامه مذاکرات فنی خبر می‌دهند. وزیر خارجه عمان نیز گفته امیدوار است کریدور موقت به‌زودی عملیاتی شود.

همین تفاوت برای بازار دلار مهم است. فعلاً یک سیگنال مثبت ایجاد شده، اما اگر مذاکرات متوقف شود یا دوباره تنش دریایی افزایش یابد، بخشی از اثر روانی نزولی می‌تواند به سرعت از بین برود.

قیمت دلار توافقی برخلاف بازار آزاد بالا رفت

در حالی که دلار آزاد مسیر نزولی پیدا کرده، نرخ رسمی‌تر در مرکز مبادله همچنان آرام و پلکانی بالا می‌رود.

بر اساس نرخ‌های اعلام‌شده چهارشنبه، قیمت فروش حواله دلار به ۱۵۷ هزار و ۷۱۶ تومان و نرخ خرید آن به ۱۵۶ هزار و ۲۹۷ تومان رسیده است. منابع بازار از افزایش ۲۳۵ تومانی نرخ فروش نسبت به روز قبل خبر داده‌اند.

بنابراین بازار ارز امروز با یک وضعیت دوگانه روبه‌روست:

دلار آزاد از سقف ۲۰۵ هزار تومان عقب‌نشینی کرده، اما نرخ مرکز مبادله همچنان آرام بالا می‌رود.

حتی اگر دلار آزاد را ۱۹۸ هزار تومان در نظر بگیریم، هنوز بیش از ۴۰ هزار تومان میان این نرخ و حواله مرکز مبادله فاصله وجود دارد. این شکاف نشان می‌دهد کاهش دو روز اخیر بازار آزاد هنوز به معنای از بین رفتن فشارهای بنیادی ارز نیست.

یورو هم ۵ هزار تومان عقب نشست

افت قیمت فقط محدود به دلار نبوده است.

طبق نرخ‌های رصدشده در بازار آزاد، یورو نیز حدود پنج هزار تومان کاهش پیدا کرده و در برخی معاملات به محدوده ۲۳۲ هزار تومان رسیده است.

این حرکت هم‌جهت ارزهای اصلی نشان می‌دهد کاهش امروز بیش از آنکه به تغییر ارزش جهانی دلار مرتبط باشد، از فضای داخلی بازار ارز ایران و کاهش تقاضای احتیاطی ناشی می‌شود.

هم‌زمان بازارهای طلا و سکه نیز به کاهش دلار واکنش نشان داده‌اند؛ همان بازاری که روز گذشته با عقب‌نشینی دلار از سقف، افت چندمیلیون‌تومانی قطعات سکه را تجربه کرده بود.

آیا دلار به ۱۹۵ هزار تومان می‌رسد؟

از منظر کوتاه‌مدت، محدوده ۱۹۸ تا ۲۰۰ هزار تومان مهم‌ترین حمایت بازار است.

تحلیلگران تکنیکال بازار ارز معتقدند اگر دلار بتواند به شکل پایدار زیر مرز ۲۰۰ هزار تومان معامله شود و فشار عرضه ادامه داشته باشد، محدوده ۱۹۵ هزار تومان می‌تواند مقصد بعدی اصلاح باشد.

در مقابل، بازگشت قیمت به بالای ۲۰۲ هزار تومان می‌تواند نشانه کاهش قدرت فروشندگان باشد و دوباره مسیر حرکت به مقاومت ۲۰۳ هزار و ۵۰۰ تا ۲۰۵ هزار تومان را باز کند.

بنابراین رفتار قیمت در محدوده فعلی بسیار مهم‌تر از یک عدد لحظه‌ای است.

اگر دلار چند ساعت تا چند روز زیر ۲۰۰ هزار تومان تثبیت شود، انتظارات نزولی تقویت خواهد شد. اما اگر دوباره این مرز پس گرفته شود، بخشی از معامله‌گرانی که امروز فروشنده شده‌اند ممکن است به سمت خرید برگردند.

آیا روند صعودی دلار تمام شده است؟

هنوز برای چنین نتیجه‌ای زود است.

افزایش عرضه بانک مرکزی می‌تواند در کوتاه‌مدت تقاضای هیجانی را کنترل کند، اما آینده نرخ ارز فقط به اسکناس موجود در شعب بانک‌ها وابسته نیست. درآمدهای ارزی، صادرات نفت، تجارت منطقه‌ای، شدت تحریم‌های ثانویه، وضعیت تنگه هرمز و انتظارات تورمی همگی در تعیین مسیر میان‌مدت دلار نقش دارند.

دولت آمریکا فشار اقتصادی علیه ایران را افزایش داده و تهدید کرده کشورهایی که به همکاری تجاری با تهران ادامه دهند، ممکن است با محدودیت دسترسی به نظام مالی مبتنی بر دلار مواجه شوند. با این حال، واشنگتن تاکنون از هدف قرار دادن فوری برخی شرکای اصلی ایران با شدیدترین ابزارها خودداری کرده است؛ زیرا چنین اقدامی می‌تواند برای نظام مالی جهانی نیز هزینه ایجاد کند.

به همین دلیل پیش‌بینی قطعی اینکه دلار «حتماً دوباره صعود می‌کند» یا «وارد روند نزولی پایدار شده» پشتوانه کافی ندارد.

هر دو سناریو هنوز روی میز هستند.

پیش‌بینی قیمت دلار در روزهای آینده

در سناریوی نزولی، ادامه عرضه پرحجم بانک مرکزی، عملیاتی شدن مسیر موقت هرمز و نبود خبر منفی تازه می‌تواند دلار را زیر ۲۰۰ هزار تومان نگه دارد و حتی فشار فروش را تا محدوده ۱۹۵ تا ۱۹۸ هزار تومان ادامه دهد.

اما در سناریوی صعودی، هر خبر تازه درباره تشدید تحریم شرکای تجاری ایران، محدودیت تجارت با عراق، شکست مذاکرات مربوط به هرمز یا کاهش عرضه بازارساز می‌تواند تقاضای احتیاطی را دوباره فعال کند. در این وضعیت، ۲۰۲ هزار تومان نخستین مرز بازگشت و محدوده ۲۰۵ هزار تومان مقاومت مهم بعدی خواهد بود.

آنچه در دو روز اخیر رخ داده یک درس مهم برای معامله‌گران دارد: دلار در محدوده ۲۰۰ هزار تومان به شدت خبرمحور شده است.

روز سه‌شنبه چند خبر منفی کافی بود تا قیمت به ۲۰۵ هزار تومان برسد و چند ساعت بعد، عرضه بانک مرکزی و خبر مذاکرات ایران و عمان همان بازار را تا حوالی ۲۰۰ هزار تومان و پایین‌تر عقب راند.

بنابراین کاهش امروز را می‌توان یک اصلاح جدی پس از جهش سریع دانست، اما هنوز نمی‌توان آن را پایان روند صعودی دلار اعلام کرد. مرز ۲۰۰ هزار تومان حالا خط مقدم بازار ارز است؛ تثبیت پایین آن می‌تواند دلار را به سمت ۱۹۵ هزار تومان ببرد و بازگشت بالای ۲۰۲ هزار تومان بار دیگر احتمال حمله به سقف ۲۰۵ هزار تومانی را زنده خواهد کرد.