پاسخ پزشکیان به پیام مهم رهبر انقلاب؛ «با سایر قوا متحد میمانیم» | هشدار صریح درباره برهم زدن انسجام اجتماعی
مسعود پزشکیان جمعهشب در حساب خود در شبکه اجتماعی ایکس به پیام رهبر جمهوری اسلامی واکنش نشان داد و آن را ادامه حمایت از دولت چهاردهم توصیف کرد.
رئیسجمهور نوشت که به مردم و رهبری اطمینان میدهد دولت «در کمال وحدت و انسجام با سایر قوا» در مسیر پیشرفت حرکت کرده و برای حفظ اقتدار و عزت کشور تلاش خواهد کرد.
این پاسخ از آن جهت اهمیت دارد که «انسجام» دقیقاً یکی از محوریترین واژههای پیام هفته دولت بود.
یک نکته مهم؛ «رهبر شهید» در پیام پزشکیان چه کسی است؟
در متن منتشرشده از پزشکیان جملهای وجود دارد که ممکن است بدون توجه به تحولات ماههای اخیر ابهام ایجاد کند. او پیام رهبر فعلی را «امتداد حمایت سازنده و بیمانند رهبر عظیمالشأن شهید انقلاب اسلامی» دانسته است.
منظور از «رهبر شهید» در این عبارت آیتالله سیدعلی حسینی خامنهای است.
پایگاه رسمی ریاستجمهوری گزارش کرده بود مراسم تشییع آیتالله سیدعلی خامنهای در ۱۵ تیر ۱۴۰۵ برگزار شد و پزشکیان نیز در این مراسم حضور داشت. در گزارش مراسم چهلم در ۲۷ مرداد نیز از او بهعنوان «رهبر شهید و والامقام انقلاب اسلامی» یاد شده است.
پیام تازه هفته دولت اما به نام آیتالله سیدمجتبی حسینی خامنهای صادر شده است. متن منتشرشده در ۶ شهریور نیز با همین نام امضا شده است.
از این رو نام «سیدمجتبی خامنهای» در خبر اولیه صحیح است.
مهمترین جمله پیام؛ هرچه به انسجام اجتماعی ضرر بزند «ممنوع» است
محور سیاسی پیام هفته دولت را میتوان در یک عبارت خلاصه کرد.
رهبر جمهوری اسلامی اعلام کرد که رعایت وحدت و مراقبت از انسجام اجتماعی باید در مرکز توجه دولت، مسئولان و سایر بخشهای حاکمیت باشد و هر اقدام بزرگ در حوزههای فرهنگی، اجتماعی، سیاسی، امنیتی و اقتصادی باید از منظر تأثیر آن بر انسجام جامعه نیز بررسی شود.
در ادامه نیز صریحاً آمده است که هر سخن ناامیدکننده، تضعیفکننده انگیزه عمومی و برخی دوگانهسازیهای سیاسی ممکن است به جامعه آسیب بزند.
نمونههایی که در خود پیام ذکر شده قابل توجهاند:
«جنگ یا مذاکره»، «وفاق یا تندروی» و «سازش یا جنگطلبی».
پس از همین بخش است که عبارت محوری پیام مطرح میشود: هرآنچه به ضرر انسجام اجتماعی باشد، ممنوع است.
این بخش میتواند در روزهای آینده بیش از سایر قسمتهای پیام موضوع بحث سیاسی قرار گیرد، زیرا مستقیماً به نحوه شکلگیری منازعات داخلی و ادبیات جناحهای سیاسی مربوط میشود.
چرا پاسخ پزشکیان روی «وحدت با سایر قوا» متمرکز شد؟
پزشکیان در پاسخ کوتاه خود وارد جزئیات اقتصادی یا سیاست خارجی نشد و مستقیماً بر «وحدت و انسجام با سایر قوا» تأکید کرد.
این انتخاب واژه تصادفی به نظر نمیرسد.
رئیسجمهور از زمان شروع دولت خود مفهوم «وفاق» را یکی از کلیدواژههای اصلی دولت چهاردهم قرار داده و در ماههای اخیر، بهخصوص پس از تحولات امنیتی و نظامی کشور، بارها بر حفظ همبستگی داخلی تأکید کرده است.
پایگاه رسمی ریاستجمهوری نیز سه ماه قبل از قول پزشکیان نوشته بود که او «حفظ انسجام ملی» و هماهنگی میان دستگاهها را برای عبور از بحرانها ضروری میداند.
پاسخ تازه او را بنابراین میتوان ادامه همان خط سیاسی دانست.
اما تفاوت اکنون این است که موضوع انسجام اجتماعی در بالاترین سطح حاکمیت نیز با ادبیاتی بسیار صریح مورد تأکید قرار گرفته است.
اقتصاد در قلب پیام هفته دولت؛ از تورم تا قیمت کالا
پیام هفته دولت فقط سیاسی نبود.
بخش قابل توجهی از آن به وضعیت اقتصادی و معیشتی اختصاص داشت و مجموعهای از مسائل بهعنوان چالشهای اصلی پیش روی دولت ذکر شد: تورم، بیکاری، مدیریت قیمتها و بازار کالا و خدمات، رشد اقتصادی، افزایش سرمایهگذاری، رونق تولید و سیاستهای اقتصاد مقاومتی.
در پیام همچنین بر تقویت تولید داخلی بهعنوان یکی از ابزارهای اصلی حل مسائل اقتصادی تأکید شده است.
در عین حال برخلاف یک رویکرد صرفاً محدودکننده نسبت به واردات، در متن تصریح شده که هرجا تولید داخلی پاسخگوی نیاز نیست، واردات باید «بهطور صحیح و حکیمانه» انجام شود.
این بخش برای دولت پزشکیان از اهمیت عملی بیشتری برخوردار است؛ زیرا دولت اکنون همزمان با فشار تورمی، مسائل مربوط به معیشت خانوار، کالابرگ، محدودیت منابع بودجهای و مشکلات تجارت خارجی روبهروست.
در نتیجه، احتمالاً سنجش عملکرد دولت در ماههای آینده نیز بیش از هر موضوع دیگری روی همین شاخصهای ملموس اقتصادی متمرکز خواهد بود.
«اسقاط تدریجی دلار» هم وارد فهرست اولویتها شد
یکی دیگر از نکات قابل توجه پیام، تأکید بر کاهش تدریجی نقش دلار در اقتصاد بود.
در متن از «اسقاط تدریجی دلار از تراز نقشآفرینی مهم» در کنار رشد، سرمایهگذاری، تولید و اقتصاد مقاومتی نام برده شده است.
این عبارت در شرایطی مطرح میشود که مسئله محدودیتهای ارزی، تحریمهای مالی و دسترسی به شبکه بانکی بینالمللی همچنان از مهمترین چالشهای اقتصاد ایران است.
البته تبدیل چنین هدفی به سیاست اجرایی نیازمند جزئیات بسیار بیشتری است؛ از توسعه تجارت با ارزهای محلی گرفته تا نحوه مدیریت ذخایر ارزی و روابط بانکی خارجی.
بنابراین آنچه در پیام وجود دارد فعلاً یک جهتگیری کلان است، نه یک برنامه اجرایی با زمانبندی مشخص.
هشدار درباره روایت «ضعف»؛ دولت چگونه باید اطلاعرسانی کند؟
یکی از بخشهای سیاسیتر پیام، مسئله نحوه بیان مشکلات کشور است.
در متن گفته شده ضعفها و کمبودها باید برطرف شوند، اما برجسته کردن آنها در شرایطی که دشمن به دنبال تضعیف روحیه عمومی است میتواند پیامدهای منفی داشته باشد. در مقابل بر روایت نقاط قوت و ظرفیتهای ایران تأکید شده است.
این نگاه میتواند یک چالش ارتباطی برای دولت ایجاد کند.
دولت از یک طرف باید درباره تورم، کمبودها، بودجه، انرژی و سایر مشکلات با مردم شفاف باشد و از طرف دیگر بر اساس توصیه مطرحشده نباید نوع اطلاعرسانی به ایجاد ناامیدی یا تضعیف انگیزه عمومی منجر شود.
پزشکیان پیشتر نیز درباره «روایت صادقانه واقعیتها» در کنار امیدآفرینی سخن گفته بود.
از این منظر، یکی از آزمونهای دولت چهاردهم پیدا کردن مرز میان شفافیت درباره مشکلات و پرهیز از تشدید ناامیدی اجتماعی خواهد بود.
از فناوری تا فرهنگ؛ پیام فقط اقتصادی نبود
در پیام هفته دولت بر استفاده از فناوریها و پیشنهادهای نخبگان جوان نیز تأکید شده است.
این نگاه شامل کشاورزی، صنعت، ارتباطات، فرهنگ و حوزههای اجتماعی شده و از دولت خواسته شده در صورت لزوم از روشهای مرسوم فاصله بگیرد و از نوآوری برای ایجاد جهش استفاده کند.
فرهنگ و آموزش نیز در پیام جایگاه ویژهای دارد و از معلمان، دانشگاهیان، حوزویان، پزشکان، پرستاران و زنان خانهدار بهعنوان گروههایی با نقش مؤثر در شکلدهی فرهنگ جامعه نام برده شده است.
بنابراین پیام ۶ شهریور را نمیتوان صرفاً یک حمایت تشریفاتی از دولت در هفته دولت دانست؛ مجموعهای از مطالبات و خطوط کلی مدیریتی در آن مطرح شده است.
پاسخ پزشکیان؛ حمایت سیاسی در برابر مسئولیت سنگینتر
برای دولت چهاردهم، بخش مثبت پیام روشن است: در متن رسمی از پزشکیان بهعنوان رئیسجمهوری «صادق و دلسوز» یاد شده و از عملکرد دولت در شرایط دشوار ماههای گذشته قدردانی شده است.
اما حمایت سیاسی همزمان مسئولیت دولت را سنگینتر میکند.
اکنون از پزشکیان انتظار میرود وعدهای را که در پاسخ خود داده—هماهنگی با سایر قوا، حرکت به سمت پیشرفت و حفظ اقتدار کشور—در حوزههای ملموسی مانند تورم، اشتغال، قیمت کالا، تولید و خدمات عمومی به نتیجه تبدیل کند.
پیام رئیسجمهور کوتاه بود، اما از نظر سیاسی یک پاسخ روشن داشت: دولت چهاردهم میخواهد بر مسیر «وفاق و انسجام» باقی بماند. پیام رهبر جمهوری اسلامی نیز محدوده این مسیر را گستردهتر کرده است؛ نه فقط همکاری قوا، بلکه پرهیز از هر رفتار و ادبیاتی که بتواند شکاف اجتماعی را افزایش دهد.
از این پس مسئله اصلی نحوه اجرای این توصیه است؛ اینکه تعریف «آسیب به انسجام اجتماعی» در عمل چگونه خواهد بود و دولت چگونه میتواند همزمان اختلافنظر سیاسی، شفافیت درباره مشکلات و حفظ همبستگی عمومی را مدیریت کند.