قیمت برنج ایرانی امروز ۸ شهریور ۱۴۰۵؛ طارم هاشمی ۱۰ کیلویی ۵.۷ میلیون شد | چرا برنج نو هنوز بازار را ارزان نکرد؟

بازار برنج ایرانی در آخرین روزهای تابستان ۱۴۰۵ با یکی از پیچیده‌ترین دوره‌های خود روبه‌رو شده است. از یک‌سو برداشت در شالیزارهای شمال کشور در جریان است و حجم بیشتری از محصول تازه به کارخانه‌ها و شبکه توزیع وارد می‌شود و از سوی دیگر، قیمت برخی ارقام ممتاز در خرده‌فروشی همچنان در سطوح بالایی قرار دارد.

تازه‌ترین فهرست منتشرشده از قیمت انواع برنج ایرانی در روز ۸ شهریور نیز همین اختلاف را نشان می‌دهد.

قیمت ۳ میلیون و ۹۰۰ هزار تومانی برنج عنبربو «مهمان نواز» پیش‌تر نیز در رصدهای بازار ثبت شده و نرخ ۴ میلیون تومانی صدری استخوانی گیلان خمام نیز در گزارش‌های امروز بازار دیده می‌شود.

چرا قیمت برنج با شروع برداشت هنوز پایین نیامده است؟

در نگاه نخست، افزایش عرضه محصول تازه باید به کاهش قیمت منجر شود؛ اما بازار برنج ایران تنها بر اساس حجم تولید حرکت نمی‌کند. هزینه تبدیل شلتوک به برنج سفید، سورتینگ، بسته‌بندی، انبارداری، حمل‌ونقل و حاشیه سود شبکه توزیع می‌تواند فاصله قابل توجهی میان قیمت محصول در مبدأ و نرخ پرداختی مصرف‌کننده ایجاد کند.

این اختلاف در ارقام ممتاز بیشتر دیده می‌شود. داده‌های بازار شهریور نشان می‌دهد قیمت هر کیلو برخی انواع ممتاز و دودی ایرانی تا حدود ۵۹۵ هزار تومان رسیده، در حالی که برای برخی ارقام اقتصادی‌تر نرخ‌هایی نزدیک به ۲۶۵ تا ۳۵۰ هزار تومان نیز ثبت شده است. به بیان دیگر، دیگر نمی‌توان از یک «قیمت واحد» برای برنج ایرانی سخن گفت. رقم، محل کشت، سال برداشت، درصد شکستگی، کیفیت فرآوری و نوع بسته‌بندی همگی در قیمت نهایی نقش دارند.

یک تناقض مهم در بازار؛ عمده‌فروشی آرام‌تر، خرده‌فروشی همچنان گران

نکته قابل توجه این است که گزارش‌های فعالان بازار عمده‌فروشی، تصویری متفاوت از برخی قفسه‌های فروشگاهی ارائه می‌کنند. رئیس اتحادیه بنکداران مواد غذایی در مردادماه از عرضه دو تا سه برابری کالا نسبت به تقاضا و نبود کمبود در بازار سخن گفته بود؛ گزارش‌های دیگری نیز از کاهش ۲۰ تا ۲۵ درصدی قیمت برنج ایرانی با شروع فصل برداشت خبر داده‌اند.

بنابراین بخشی از قیمت‌های بالای فعلی را باید در فاصله میان بازار عمده و خرده‌فروشی جست‌وجو کرد. برنجی که با نرخ پایین‌تر از کارخانه یا عمده‌فروش خارج می‌شود، الزاماً با همان درصد کاهش به دست مصرف‌کننده نمی‌رسد. موجودی خریداری‌شده با قیمت‌های قبلی، هزینه بسته‌بندی و توزیع و البته تفاوت برندها می‌تواند سرعت انتقال کاهش قیمت به بازار مصرف را محدود کند.

طارم هاشمی؛ همچنان در صدر انتخاب‌های گران بازار

برنج طارم هاشمی، به‌ویژه محصول مناطق شناخته‌شده مازندران و فریدونکنار، همچنان یکی از گران‌ترین انتخاب‌های بازار است. عطر بالا، قدکشیدن مناسب و حفظ کیفیت پس از پخت باعث شده تقاضا برای نمونه‌های ممتاز این رقم حتی در دوره افزایش قیمت نیز باقی بماند.

بررسی قیمت‌های جاری فروشندگان تخصصی نیز نشان می‌دهد طارم هاشمی و ارقام کشت دوم در سطوح بالای بازار قرار دارند؛ برای نمونه، در یکی از فهرست‌های تازه، طارم هاشمی کشت دوم ۱۰ کیلویی حدود ۵ میلیون و ۳۹۰ هزار تومان قیمت‌گذاری شده است.

کشت دوم نیز به دلیل زمان تولید، حجم محدودتر و ویژگی‌های کیفی، معمولاً در بخش ممتاز بازار معامله می‌شود؛ بنابراین ورود برنج کشت اول تازه لزوماً به معنای افت سریع قیمت تمام انواع طارم نیست.

شیرودی؛ انتخاب اقتصادی‌تر برای مصرف روزانه

در سوی دیگر بازار، شیرودی قرار دارد؛ رقمی پرمحصول که به دلیل ظاهر کشیده، پخت قابل قبول و قیمت پایین‌تر از بسیاری از انواع ممتاز طارم و هاشمی، سهم قابل توجهی از بازار خانوارهای پرمصرف، رستوران‌ها و مجموعه‌های تهیه غذا را در اختیار دارد.

قیمت ۴ میلیون و ۴۰۰ هزار تومانی بسته ۱۰ کیلویی شیرودی مشعوف البته نشان می‌دهد حتی ارقام اقتصادی‌تر نیز از موج افزایش هزینه‌ها در امان نمانده‌اند. این نرخ پیش‌تر نیز در فهرست‌های فروش تابستان امسال ثبت شده بود.

صدری و عنبربو؛ دو بازار با دو سلیقه متفاوت

صدری استخوانی بیشتر برای مصرف‌کنندگانی جذاب است که به دانه بلند، ظاهر مجلسی و پخت دانه‌دانه اهمیت می‌دهند. در مقابل، عنبربوی جنوب با دانه کوتاه‌تر و رایحه خاص خود بازار متفاوتی دارد و به‌ویژه در استان‌های جنوبی از محبوبیت بالایی برخوردار است.

اختلاف قیمت این دو رقم با طارم هاشمی نشان می‌دهد بخشی از خانوارها می‌توانند با تغییر نوع برنج مصرفی، هزینه خرید ماهانه خود را کاهش دهند. برای مثال، فاصله میان طارم هاشمی ۵ میلیون و ۷۰۰ هزار تومانی و عنبربوی ۳ میلیون و ۹۰۰ هزار تومانی در یک کیسه ۱۰ کیلویی به یک میلیون و ۸۰۰ هزار تومان می‌رسد.

ورود برنج نو می‌تواند قیمت‌ها را پایین‌تر بیاورد؟

شواهد بخش تولید نشان می‌دهد عرضه محصول تازه هنوز ادامه دارد. در گیلان، تا اواخر مرداد برداشت حدود ۴۰ درصد از ۲۳۸ هزار هکتار شالیزار گزارش شده بود و پیش‌بینی برداشت بیش از یک میلیون تن شلتوک مطرح شد؛ گزارش‌های بعدی نیز از شتاب گرفتن برداشت حکایت داشتند. بنابراین در هفته‌های پیش‌رو امکان افزایش بیشتر عرضه برنج تازه وجود دارد.

یک عامل مهم دیگر، سیاست واردات است. دولت در سال ۱۴۰۵ ممنوعیت معمول واردات و ترخیص برنج در فصل برداشت، یعنی از ابتدای مرداد تا پایان آبان، را لغو کرده است. از نظر اقتصادی، هم‌زمانی عرضه برنج داخلی تازه با امکان ورود برنج خارجی می‌تواند فشار بیشتری بر قیمت‌ها وارد کند؛ هرچند میزان اثرگذاری آن به حجم واقعی واردات، نرخ ارز و نحوه توزیع بستگی خواهد داشت.

پیش‌بینی قیمت برنج در شهریور ۱۴۰۵

در کوتاه‌مدت، بازار برنج بیش از آنکه مستعد یک سقوط شدید قیمت باشد، احتمالاً با نوسان و تعدیل تدریجی روبه‌رو خواهد شد. افزایش برداشت و عرضه محصول تازه از یک طرف به سود مصرف‌کننده است، اما هزینه‌های بالای تولید، فرآوری و توزیع از طرف دیگر مانع بازگشت سریع قیمت‌ها به سطوح سال‌های قبل می‌شود.

احتمال کاهش قیمت در ارقام پرمحصول و خریدهای عمده بیشتر است؛ اما برای برنج‌های ممتاز، برندهای شناخته‌شده و محصولاتی مانند طارم هاشمی و کشت دوم، مقاومت قیمتی می‌تواند ادامه داشته باشد.

برای خانوارهایی که قصد خرید حجم بالا دارند، مقایسه قیمت کیلویی، توجه به سال برداشت و خرید از مراکز معتبر اهمیت بیشتری از نام برند پیدا کرده است. بازار شهریور ۱۴۰۵ نشان می‌دهد فاصله قیمت میان دو کیسه ۱۰ کیلویی برنج ایرانی می‌تواند به چند میلیون تومان برسد؛ فاصله‌ای که انتخاب آگاهانه را به یکی از مهم‌ترین راه‌های مدیریت هزینه سبد غذایی تبدیل کرده است.