پیش‌بینی بورس فردا دوشنبه ۹ شهریور ۱۴۰۵؛ عرضه اولیه تابان شاخص را زمین می‌زند یا صعود ادامه دارد؟

برای پیش‌بینی بورس دوشنبه باید ابتدا آخرین تصویر واقعی بازار را دید. به دلیل تعطیلی رسمی یکشنبه ۸ شهریور، آخرین جلسه معاملاتی بورس مربوط به شنبه ۷ شهریور بود. در این روز شاخص کل با رشد ۱۲۹ هزار و ۵۸۳ واحدی، معادل ۲.۰۳ درصد، به سطح ۶ میلیون و ۵۱۶ هزار و ۱۵۶ واحد رسید و برای نخستین بار کانال ۶.۵ میلیون واحد را فتح کرد. شاخص هم‌وزن نیز بیش از ۲۵ هزار واحد رشد کرد و به محدوده یک میلیون و ۸۲۸ هزار واحد رسید.

داده‌های جریان پول هم نشان می‌دهد این صعود فقط محصول چند نماد بزرگ نبود. در معاملات شنبه حدود ۹۵۸ میلیارد تومان پول حقیقی وارد سهام، حق‌تقدم‌ها و صندوق‌های سهامی شد و همزمان نزدیک به ۲.۹ همت پول از صندوق‌های درآمد ثابت خارج شد. سرانه خرید حقیقی نیز از سرانه فروش بالاتر بود.

همین اعداد باعث می‌شود نتوان انتظار داشت ورود یک عرضه اولیه، بدون تغییر سایر متغیرها، ناگهان جهت کلی بورس را عوض کند.

عرضه اولیه تابان چقدر پول از بورس خارج می‌کند؟

دوشنبه ۹ شهریور سهام گروه پتروشیمی تابان فردا با نماد «تابان» وارد بورس تهران می‌شود. طبق اطلاعیه عرضه، ۴ میلیارد و ۶۸۷ میلیون و ۵۰۰ هزار سهم، معادل ۱.۵۶۲۵ درصد کل سهام شرکت، به روش ثبت سفارش عرضه خواهد شد.

سقف قیمت هر سهم ۱۲ هزار و ۸۰۰ ریال، یعنی ۱۲۸۰ تومان است و هر کد معاملاتی می‌تواند حداکثر ۱۳ هزار و ۲۸۰ سهم سفارش دهد. بنابراین حداکثر نقدینگی مورد نیاز برای ثبت سفارش کامل حدود ۱۷ میلیون تومان خواهد بود.

اما این رقم نباید با پولی که در نهایت از حساب هر سرمایه‌گذار خارج می‌شود اشتباه گرفته شود. میزان تخصیص به تعداد شرکت‌کنندگان بستگی دارد.

اگر فرض کنیم حدود ۷۵۰ هزار کد در عرضه شرکت کنند، به طور متوسط حدود ۶۲۵۰ سهم و نزدیک به ۸ میلیون تومان به هر کد می‌رسد. اگر مشارکت به یک میلیون کد برسد، متوسط تخصیص به حدود ۴۶۸۷ سهم و ارزش آن به نزدیک ۶ میلیون تومان کاهش پیدا می‌کند.

بنابراین ۱۷ میلیون تومان فقط سقف سفارش است، نه لزوماً مبلغ نهایی خرید.

بزرگ‌ترین عرضه اولیه تاریخ بورس واقعاً چقدر ارزش دارد؟

از «تابان» به عنوان بزرگ‌ترین عرضه اولیه تاریخ بازار سرمایه یاد شده و ایرنا نیز این عنوان را در گزارش مربوط به ورود شرکت به بورس تأیید کرده است.

با این حال یک نکته برای پیش‌بینی معاملات دوشنبه اهمیت بیشتری دارد: ارزش کل سهام عرضه‌شده در سقف قیمت تقریباً ۶ هزار میلیارد تومان یا ۶ همت است.

این عدد را باید در کنار ارزش معاملات خرد بازار قرار داد. در آخرین جلسه معاملاتی، ارزش معاملات خرد از ۳۰ همت عبور کرده بود.

به بیان ساده، حتی اگر تمام ۶ همت مورد نیاز عرضه اولیه از محل فروش سایر سهام تأمین شود، باز هم نسبت آن به گردش نقدینگی روزانه بازار آن‌قدر بزرگ نیست که به تنهایی بتواند یک موج نزولی فراگیر ایجاد کند.

البته اثر روانی موضوع را نباید نادیده گرفت. بخشی از معامله‌گران ممکن است پیش از عرضه برای آزاد کردن وجه خرید دست به فروش بزنند و همین اتفاق می‌تواند در برخی نمادهای کوچک‌تر فشار عرضه ایجاد کند؛ اما این فشار با «تغییر روند بورس» یکسان نیست.

یک ویژگی مهم تابان؛ اختیار فروش تبعی برای خریداران

عرضه تابان ویژگی دیگری نیز دارد که می‌تواند جذابیت مشارکت را افزایش دهد. برای خریداران عرضه اولیه، اختیار فروش تبعی با نماد «هتابان۶۶» در نظر گرفته شده است.

قیمت اعمال این اختیار ۱۷ هزار و ۹۲۰ ریال و سررسید آن ۷ شهریور ۱۴۰۶ تعیین شده است. البته سرمایه‌گذار برای استفاده از این پوشش باید شرایط اعلامی را رعایت کند و در صورت فروش سهام تابان پیش از سررسید، اختیار مربوط به تعداد سهام فروخته‌شده نیز اعتبار خود را از دست می‌دهد.

همین سازوکار می‌تواند تقاضا برای عرضه اولیه را بالا ببرد، اما از طرف دیگر به دلیل تخصیص احتمالی کمتر از سقف سفارش، الزاماً به معنای بلوکه شدن ۱۷ میلیون تومان برای تمام شرکت‌کنندگان نیست.

تورم ۸۹ درصدی چه پیامی برای بورس دارد؟

یکی از مهم‌ترین موتورهای رشد اسمی دارایی‌ها در اقتصاد ایران همچنان تورم است. براساس گزارش مرکز آمار، تورم نقطه‌به‌نقطه مرداد ۱۴۰۵ به ۸۹ درصد رسیده و تورم سالانه نیز ۶۹.۹ درصد اعلام شده است؛ قیمت سبد مصرفی خانوارها فقط در مرداد نسبت به تیر ۳.۴ درصد افزایش داشته است.

در چنین محیطی، افزایش نرخ فروش شرکت‌ها، رشد ارزش جایگزینی دارایی‌ها و تغییر نرخ ارز می‌تواند به مرور در درآمد و ارزش اسمی شرکت‌های بورسی منعکس شود. به همین دلیل بخشی از سرمایه‌گذاران همچنان بورس را بازاری می‌بینند که نسبت به جهش سایر بازارهای دارایی فضای جبران دارد.

اما یک اشتباه تحلیلی باید کنار گذاشته شود: تورم بالا به تنهایی تضمین‌کننده رشد بورس نیست. هزینه انرژی، نرخ بهره، محدودیت‌های تولید، سیاست ارزی، قیمت‌گذاری دستوری و حاشیه سود شرکت‌ها تعیین می‌کنند چه مقدار از رشد قیمت‌ها واقعاً به سود بنگاه تبدیل شود.

گزارش‌های مرداد؛ سوخت بنیادی برای شاخص‌سازها

یکی دیگر از نکات مثبت بازار، انتشار بخشی از گزارش‌های ماهانه مرداد است. برای نمونه، گزارش فعالیت ملی صنایع مس ایران از رشد قابل توجه فروش مرداد نسبت به ماه مشابه سال گذشته و افزایش درآمد تجمیعی حکایت دارد. در برخی شرکت‌های پتروشیمی، فلزی و صنعتی نیز گزارش‌های تازه نشانه‌هایی از رشد اسمی درآمد نشان می‌دهد.

این موضوع برای شاخص کل اهمیت زیادی دارد، زیرا اگر رشد بازار با بهبود درآمد شرکت‌های بزرگ همراه باشد، پایه صعود نسبت به شرایطی که قیمت‌ها صرفاً با هیجان افزایش پیدا می‌کنند محکم‌تر خواهد بود.

در واقع دوشنبه بازار فقط به «تابان» نگاه نمی‌کند؛ سرمایه‌گذاران گزارش‌های کدال، قیمت ارز، وضعیت کامودیتی‌ها و قدرت تقاضا در نمادهای بزرگ را همزمان رصد خواهند کرد.

یک اصلاح مهم؛ ریسک سیاسی بورس صفر نیست

اینکه گفته شود «در حال حاضر ریسک سیاسی وجود ندارد» ارزیابی دقیقی از شرایط فعلی نیست. اخبار روزهای اخیر همچنان از فشار تحریمی آمریکا بر روابط اقتصادی ایران و شرکای تجاری آن حکایت دارد و تحولات منطقه‌ای نیز می‌تواند بر ارز، صادرات، نفت و انتظارات سرمایه‌گذاران اثرگذار باشد. رویترز در روزهای اخیر از تشدید فشار واشنگتن بر شرکای تجاری ایران و تهدید محدودیت‌های مالی بیشتر گزارش داده است.

بنابراین بازار ممکن است از منظر داخلی در شرایط مناسب‌تری قرار گرفته باشد، اما ریسک بیرونی همچنان باید در سناریوهای معاملاتی لحاظ شود.

این مسئله خصوصاً برای بورس ایران مهم است؛ بازاری که گاهی یک خبر سیاسی می‌تواند ظرف چند ساعت محاسبات مربوط به سودآوری، نرخ ارز و جریان نقدینگی را تغییر دهد.

پیش‌بینی بورس فردا؛ تابان ترمز صعود می‌شود؟

با کنار هم قرار دادن داده‌های موجود، محتمل‌ترین سناریو برای معاملات دوشنبه ۹ شهریور ۱۴۰۵ افزایش عرضه‌ها نسبت به شنبه است؛ عرضه‌ای که بخشی از آن می‌تواند به تأمین نقدینگی برای خرید «تابان» مربوط باشد.

با این حال، ارزش حدود ۶ همتی کل عرضه اولیه در برابر ارزش معاملات خرد بالای ۳۰ همت، ورود پول حقیقی، قدرت خرید مناسب و حضور تقاضا در بخش بزرگی از بازار باعث می‌شود فعلاً احتمال ریزش سنگین صرفاً به دلیل عرضه اولیه پایین باشد.

بنابراین سناریوی پایه، ادامه معاملات متعادل تا مثبت با افزایش عرضه در بخشی از بازار است. شاخص کل حتی می‌تواند مسیر صعودی خود را ادامه دهد، به‌خصوص اگر نمادهای بزرگ و گزارش‌محور مورد حمایت خریداران باقی بمانند.

اما معامله‌گران نباید عرضه اولیه تابان را تنها متغیر دوشنبه بدانند. اخبار سیاسی، نرخ ارز، رفتار پول حقیقی و وضعیت صف‌های خرید در ساعت ابتدایی معاملات می‌تواند این سناریو را تغییر دهد.

در نتیجه بزرگ‌ترین عرضه اولیه تاریخ بورس احتمالاً می‌تواند برای چند ساعت نقدینگی بازار را به چالش بکشد، اما با داده‌های فعلی هنوز شواهد کافی برای تبدیل تابان به ماشه ریزش بورس وجود ندارد. آزمون واقعی دوشنبه این است که آیا تقاضای موجود آن‌قدر قدرتمند هست که هم ۶ همت نقدینگی برای «تابان» فراهم کند و هم شاخص را بالای قله ۶.۵ میلیون واحد نگه دارد یا خیر.

این گزارش تحلیلی است و به معنای توصیه به خرید یا فروش سهام نیست.