معمای مرضیه جعفری روی نیمکت تیم ملی زنان؛ سرمربی بدون تمدید رسمی، اردو خارج از فیفادی و بازگشت به خاتون
طبق اعلام منتشرشده از سوی فدراسیون فوتبال، نخستین اردوی تیم ملی زنان پس از جام ملتهای آسیا ۲۰۲۶ از ۱۱ تا ۱۷ شهریور در مرکز ملی فوتبال برگزار میشود و مرضیه جعفری ۲۵ بازیکن را برای حضور در این اردو فراخوانده است.
تا اینجا همهچیز شبیه یک برنامه معمول آمادهسازی است، اما مسئله از جایی آغاز میشود که وضعیت قراردادی سرمربی مشخص نیست.
گزارشهای منتشرشده در روز ۹ شهریور تأکید دارند قرارداد جعفری با فدراسیون فوتبال تا پایان اسفند ۱۴۰۴ اعتبار داشته و پس از آن، تمدید رسمی قرارداد او اعلام نشده است. با وجود این، فدراسیون همچنان از او با عنوان سرمربی تیم ملی یاد میکند و فهرست بازیکنان اردوی جدید نیز با تصمیم او منتشر شده است.
بنابراین مسئله را باید دقیق مطرح کرد: مشکل این نیست که جعفری صلاحیت فنی هدایت تیم ملی را دارد یا نه؛ مسئله، شفاف نبودن وضعیت اداری و قراردادی مهمترین نیمکت فوتبال زنان ایران است.
اگر قرارداد جدیدی امضا شده، چرا اعلام نشده است؟ اگر هنوز قراردادی وجود ندارد، ادامه فعالیت رسمی سرمربی تیم ملی، دعوت بازیکن و برنامهریزی اردو بر چه مبنایی انجام میشود؟
تناقض بزرگتر؛ فدراسیون یک سال قبل چه گفته بود؟
ماجرای همزمانی تیم ملی و خاتون حتی از قرارداد جعفری نیز سؤالبرانگیزتر است.
مرداد ۱۴۰۴، فریده شجاعی، نایبرئیس زنان فدراسیون فوتبال، پس از صعود تیم ملی به جام ملتهای آسیا رسماً اعلام کرد جعفری دیگر در خاتون فعالیت نخواهد کرد. استدلال فدراسیون روشن بود: سرمربی تیم ملی باید تماموقت باشد و تمرکزش را روی تیم ملی قرار دهد.
شجاعی در آن مقطع گفته بود بر اساس سیاستگذاری فدراسیون، جعفری «تنها در تیم ملی فعالیت» خواهد کرد و با هیچ باشگاهی قرارداد نخواهد داشت.
حالا تنها یک سال بعد، شرایط کاملاً تغییر کرده است.
مرضیه جعفری دوباره سرمربی خاتون است و همین چند روز قبل این تیم را در مرحله مقدماتی لیگ قهرمانان زنان آسیا هدایت کرد. خاتون با پیروزی ۳ بر یک مقابل الاتحاد اردن و کسب هفت امتیاز بهعنوان صدرنشین گروه E به مرحله گروهی مسابقات صعود کرد و رسانههای رسمی نیز جعفری را بهعنوان سرمربی این تیم معرفی کردهاند.
پس فدراسیون باید توضیح دهد: سیاست «سرمربی تماموقت تیم ملی» تغییر کرده یا برای مرضیه جعفری استثنا در نظر گرفته شده است؟
آیا حضور همزمان در تیم ملی و خاتون قانونشکنی است؟
اینجا باید میان «ممنوعیت قانونی» و «تناقض مدیریتی» تفاوت قائل شد.
در بررسی منابع عمومی و اطلاعیههای در دسترس، متن روشن و تازهای از آییننامه فدراسیون که بهصراحت و با ذکر ماده قانونی، فعالیت همزمان سرمربی تیم ملی زنان در یک باشگاه را ممنوع کند در دسترس نیست. برخی گزارشهای قبلی چنین ممنوعیتی را مطرح کردهاند، اما مهمترین سند قابل اتکا همان موضع رسمی نایبرئیس فدراسیون در سال گذشته درباره تماموقت بودن سرمربی تیم ملی است.
بنابراین تا زمانی که فدراسیون متن مقررات را منتشر نکند، تعبیر قطعی «قانونشکنی» با احتیاط همراه است؛ اما تغییر رویه بدون توضیح کاملاً قابل نقد است.
اگر فعالیت همزمان مجاز شده، باید شرایط آن برای همه مربیان مشخص باشد. اگر همچنان سیاست فدراسیون بر تماموقت بودن سرمربی تیم ملی است، حضور فعلی جعفری در خاتون با تصمیم سال گذشته خود فدراسیون سازگار نیست.
مسئله در نهایت به یک اصل ساده برمیگردد: قواعد نباید با نام افراد تغییر کنند.
اردوی ۱۱ شهریور خارج از فیفادی است
ابهام دیگر به زمان اردو مربوط میشود.
تقویم جدید فوتبال زنان فیفا برای سالهای ۲۰۲۶ تا ۲۰۲۹ با هدف کاهش اختلال در مسابقات باشگاهی طراحی شده و تعداد پنجرههای ملی نیز کاهش یافته است. فیفا صراحتاً اعلام کرده که یکی از اهداف تقویم جدید، کاهش تداخل تیمهای ملی با باشگاهها و افزایش فرصت استراحت بازیکنان است.
اردوی ۱۱ تا ۱۷ شهریور ایران در این پنجره قرار ندارد. پنجره بعدی رسمی فوتبال زنان در سال ۲۰۲۶ از ۵ تا ۱۳ اکتبر است؛ بنابراین اردوی شهریور تیم ملی ایران عملاً خارج از فیفادی برگزار میشود.
برگزاری اردو خارج از فیفادی بهخودیخود غیرممکن نیست، اما زمانی حساس میشود که بازیکنان در آستانه آغاز فصل باشگاهی قرار داشته باشند و خود سرمربی تیم ملی نیز هدایت مدافع عنوان قهرمانی لیگ را برعهده داشته باشد.
لیگ زنان از ۲۰ شهریور به ۲۷ شهریور رسید
تقویم لیگ نیز در هفتههای اخیر تغییر کرده است.
اوایل مرداد اعلام شده بود فصل جدید لیگ برتر فوتبال زنان از ۲۰ شهریور آغاز خواهد شد، اما در قرعهکشی رسمی سوم شهریور، تاریخ شروع مسابقات ۲۷ شهریور تعیین شد.
این فاصله باعث میشود اردوی تیم ملی در ۱۷ شهریور تمام شود و بازیکنان ۱۰ روز بعد وارد مسابقات لیگ شوند.
با این حال یک نکته در راستیآزمایی این ادعا اهمیت دارد: در منابع رسمی در دسترس، توضیح صریحی پیدا نمیشود که تغییر تاریخ ۲۰ به ۲۷ شهریور صرفاً به دلیل اردوی تیم ملی انجام شده باشد. بنابراین همزمانی این دو اتفاق روشن است، اما نسبت دادن قطعی تغییر برنامه لیگ به اردوی جعفری بدون اعلام رسمی سازمان لیگ، نیازمند احتیاط است.
همین نکته نیز بر ضرورت شفافیت فدراسیون تأکید میکند؛ چرا که وقتی تقویم ملی و باشگاهی در فاصلهای چنین کوتاه تغییر میکند، باشگاهها حق دارند بدانند مبنای تصمیمگیری چه بوده است.
تیم ملی واقعاً سه سال رویداد مهم ندارد؟
این بخش از ماجرا نیز نیاز به یک اصلاح دارد.
ایران پس از حذف از جام ملتهای زنان آسیا ۲۰۲۶، طبق گزارشهای منتشرشده قرار نیست در فوتبال زنان بازیهای آسیایی ناگویا ۲۰۲۶ شرکت کند؛ تصمیمی که عملاً یک رویداد بزرگ نزدیک را از تقویم تیم ملی حذف کرده است.
اما تعبیر «سه سال بدون هیچ رویداد مهم» دقیق نیست. تقویم رسمی AFC نشان میدهد مسابقات انتخابی جام ملتهای زنان آسیا ۲۰۲۹ از اواخر سال ۲۰۲۸ وارد مراحل رقابتی خواهد شد و در سال ۲۰۲۹ نیز مراحل انتخابی جام جهانی زنان در برنامه کنفدراسیون قرار دارد.
پس تیم ملی فوریت مسابقاتی ماههای منتهی به جام ملتهای ۲۰۲۶ را ندارد، اما زمان نامحدودی هم برای بلاتکلیفی در اختیار فدراسیون نیست.
اتفاقاً همین فاصله زمانی باید بهترین فرصت برای ساخت یک برنامه چندساله باشد: تعیین تکلیف سرمربی، مشخص کردن تقویم اردوهای فیفادی، جوانگرایی و هماهنگی با باشگاهها.
مسئله مرضیه جعفری نیست؛ مسئله تصمیم فدراسیون است
نقد وضعیت فعلی نباید به نقد کارنامه فنی مرضیه جعفری تبدیل شود. جعفری یکی از موفقترین مربیان تاریخ فوتبال زنان ایران است؛ با خاتون قهرمانیهای متعدد به دست آورده، تیم ملی را به جام ملتهای آسیا رسانده و در سال ۲۰۲۵ نیز عنوان مربی سال فوتبال زنان آسیا را کسب کرده است.
اتفاقاً همین اعتبار، ضرورت یک قرارداد و چارچوب روشن را بیشتر میکند.
اگر فدراسیون او را بهترین گزینه برای ادامه پروژه تیم ملی میداند، باید قراردادش را رسمی کند و درباره نحوه همزمانی فعالیت او در خاتون توضیح بدهد. اگر سیاست تماموقت بودن سرمربی کنار گذاشته شده، باید این تغییر نیز شفاف اعلام شود.
تیم ملی زنان نمیتواند با وضعیتی اداره شود که در اطلاعیه رسمی، سرمربی دارد؛ در زمین تمرین، برنامه دارد؛ بازیکن دعوت میکند؛ اما درباره بنیادیترین موضوع یعنی قرارداد و حدود مسئولیت سرمربی پاسخ روشنی وجود ندارد.
اردوی شهریور شاید تنها هفت روز طول بکشد، اما پرسشی که ایجاد کرده بسیار بزرگتر است: فدراسیون فوتبال برای آینده تیم ملی زنان برنامه دارد یا همچنان تصمیمها را موردی و بر اساس شرایط روز اتخاذ میکند؟