واردات خودرو برای ایرانیان مقیم خارج باز شد؛ اما یک شرط مهم بسیاری را از فهرست حذف میکند
سامانه جامع تجارت در تازهترین اطلاعیه خود بار دیگر شرایط واردات خودروی سواری توسط ایرانیان مقیم خارج از کشور را اعلام کرده است. بر این اساس، هر فرد واجد شرایط میتواند صرفاً یک دستگاه خودروی سواری را از این رویه ثبت سفارش کند.
اصل این سازوکار به بند «ر» تبصره یک قانون بودجه سال ۱۴۰۴ و مصوبه هیأت وزیران بازمیگردد، اما اجرای آن برای سال ۱۴۰۵ نیز تمدید شده است. پیشتر نیز سازمان توسعه تجارت اعلام کرده بود فرآیند ثبت سفارش خودروهای شخصی ایرانیان خارج از کشور در سال جاری ادامه خواهد داشت و مهلت استفاده از این امکان تا ۲۹ اسفند ۱۴۰۵ برقرار است.
نکته کلیدی این است که تمدید مهلت به معنای حذف شرایط قبلی نیست. اطلاعیه تازه سامانه جامع تجارت در ۹ شهریور ۱۴۰۵ صراحتاً تأکید میکند که «در حال حاضر شرایط اعلامی فوق تغییری نداشته است».
به بیان ساده، پنجره ثبت سفارش همچنان باز است، اما دایره افرادی که واقعاً میتوانند از آن استفاده کنند محدودتر از چیزی است که عنوان کلی خبر نشان میدهد.
چه کسانی اجازه واردات خودرو دارند؟
نخستین شرط، تابعیت ایرانی است. متقاضی همچنین باید حداقل ۱۸ سال تمام داشته باشد و اقامت او در خارج از کشور به تأیید وزارت امور خارجه برسد.
اما مهمترین محدودیت زمانی به تاریخ شروع اقامت مربوط میشود. فرد باید از ۲۱ خرداد ۱۴۰۴ یا پیش از آن در خارج از کشور اقامت داشته باشد. همین شرط در دستورالعملهای منتشرشده و اطلاعیه اخیر سامانه جامع تجارت نیز تکرار شده است.
در نتیجه، فردی که پس از این تاریخ از ایران مهاجرت کرده یا اقامت خارجی گرفته است، صرف داشتن تابعیت ایرانی نمیتواند از این مسیر برای واردات خودرو استفاده کند.
ماده ۹۲ ضوابط اجرایی قانون بودجه ۱۴۰۵ نیز اصل امکان واردات یک خودرو برای هر ایرانی مقیم خارج را با استفاده از ارز در اختیار و بدون انتقال ارز به رسمیت شناخته است.
شرط ۱۲ آذر؛ مهمترین نکتهای که نباید نادیده گرفت
مهمترین بخش اطلاعیه جدید شاید همین یک جمله باشد: ایرانیان مقیم خارج در این مرحله فقط میتوانند خودرویی را وارد کنند که پیش از ۱۲ آذر ۱۴۰۴ مالک آن بودهاند.
این شرط عملاً جلوی یک تصور اشتباه را میگیرد.
یعنی فرد واجد شرایط نمیتواند امروز در اروپا، امارات، کانادا یا کشور محل اقامتش یک خودرو خریداری کند و صرفاً به استناد باز بودن ثبت سفارش تا پایان سال ۱۴۰۵، آن را وارد ایران کند. سند مالکیت خودرو باید نشان دهد وسیله نقلیه پیش از تاریخ تعیینشده در اختیار متقاضی بوده است.
بنابراین تمدید تا پایان سال ۱۴۰۵ بیشتر به افرادی فرصت میدهد که قبلاً خودرو را در اختیار داشتهاند اما فرآیند ثبت سفارش و وارداتشان تکمیل نشده است؛ نه اینکه مجوزی نامحدود برای خرید جدید ایجاد کند.
همین تفاوت میتواند مهمترین نکته عملی برای متقاضیان باشد؛ بهخصوص کسانی که قصد دارند اکنون برای خرید خودرو در خارج از کشور هزینه کنند.
خودرو کارکرده هم میتوان وارد کرد
بر اساس اعلام سامانه جامع تجارت، محدودیتی برای نو بودن خودرو وجود ندارد و هر دو گروه خودروهای نو و کارکرده قابل ثبت سفارش هستند، مشروط بر اینکه سن ساخت آنها از پنج سال بیشتر نباشد.
در دستورالعملهای منتشرشده برای سال ۱۴۰۵، این شرط به خودروهای مدل ۲۰۲۱ به بعد تعبیر شده است.
برای خودروهای دستدوم نیز یک تسهیل در نظر گرفته شده است. خودروهایی که بیش از ۹۹ کیلومتر کارکرد دارند در این رویه از دریافت شناسنامه گارانتی معاف هستند. البته معافیت از گارانتی به معنای حذف سایر استانداردهای فنی، زیستمحیطی و الزامات مربوط به تأیید خودرو نیست.
ثبت سفارش نهایی همچنان نیازمند بررسی و صدور مجوز فنی دفتر صنایع خودرو وزارت صمت است.
از بنز و BMW تا تویوتا؛ چه برندهایی مجاز هستند؟
فهرست فعلی برندهای مجاز تنوع قابل توجهی دارد و خودروهای اروپایی، ژاپنی، کرهای و چینی را شامل میشود.
در فهرست تأییدشده نام برندهای Audi، BMW، Mercedes-Benz، Volkswagen، Volvo، MINI، Renault، Peugeot؟ خیر؛ پژو در فهرست فعلی اعلامشده دیده نمیشود. در مقابل، برندهایی مانند Toyota، Lexus، Honda، Mazda، Mitsubishi، Nissan، Suzuki، Hyundai، Kia و Infiniti مجاز اعلام شدهاند.
از خودروسازان چینی نیز BYD، Changan، Geely، Haval، MG، Tank، AVATR و Voyah در فهرست قرار دارند و برندهایی نظیر Dacia، Fiat، Opel، Seat، Skoda و SsangYong نیز دیده میشوند. فهرست منتشرشده از سوی نمایندگیهای کنسولی نیز املاهای صحیح AVATR و Toyota را تأیید میکند؛ در برخی بازنشرهای خبری این دو نام به اشتباه «AVATAR» و «Toyoya» درج شدهاند.
با این حال، قرار گرفتن نام یک برند در فهرست بهتنهایی تضمین نمیکند هر مدل آن بدون بررسی وارد شود؛ تأیید فنی خودرو همچنان بخشی از فرآیند است.
خودرو آمریکایی و راستفرمان همچنان ممنوع است
دو خط قرمز نیز بدون تغییر باقی مانده است: خودروهای راستفرمان و برندهای آمریکایی مشمول این مجوز نیستند.
این موضوع برای ایرانیانی که در کشورهایی مانند بریتانیا یا برخی بازارهای آسیایی و اقیانوسیه زندگی میکنند اهمیت ویژهای دارد؛ زیرا تعداد زیادی از خودروهای بازار محلی این کشورها راستفرمان هستند و حتی در صورت احراز سایر شرایط، امکان ثبت سفارش آنها از این مسیر وجود ندارد.
وزارت صمت پیشتر اعلام کرده بود درباره خودروهای آمریکایی رایزنیهایی برای تسهیل شرایط مطرح شده است، اما آخرین اطلاعیه سامانه جامع تجارت همچنان ممنوعیت این برندها را حفظ کرده؛ بنابراین ملاک فعلی همان ممنوعیت است.
واردات «بدون انتقال ارز» یعنی چه؟
تأمین ارز این خودروها نیز مسیر متفاوتی با واردات تجاری معمول دارد. ثبت سفارش فقط به شیوه بدون انتقال ارز و از محل بند ۹ ماده ۳۸ آییننامه اجرایی قانون مقررات صادرات و واردات انجام میشود.
یعنی متقاضی نباید انتظار دریافت ارز از شبکه رسمی برای خرید خودرو را داشته باشد و خودرو با منابع ارزی متعلق به خود فرد وارد میشود.
این موضوع البته به معنای ورود خودرو بدون هزینه گمرکی نیست. حقوق ورودی، مالیاتها، هزینههای شمارهگذاری، استاندارد، اسقاط و سایر هزینههای قانونی میتوانند قیمت تمامشده خودرو در ایران را بهطور قابل توجهی افزایش دهند. به همین دلیل، واجد شرایط بودن برای ثبت سفارش لزوماً به معنای اقتصادی بودن واردات هر خودرو نیست.
ثبتنام از میخک شروع میشود، نه سامانه جامع تجارت
متقاضی نمیتواند مستقیماً وارد سامانه جامع تجارت شود و درخواست خودرو ثبت کند.
نخست باید اطلاعات و مدارک خود را در سامانه مدیریت یکپارچه خدمات کنسولی «میخک» ثبت کند تا وضعیت اقامت و مدارک او توسط وزارت امور خارجه تأیید شود. پس از تأیید نهایی، امکان دریافت نقش ویژه با عنوان «مجوز موردی - واردات خودروی ایرانیان مقیم خارج کشور» در سامانه جامع تجارت ایجاد میشود. تنها با همین نقش امکان ثبت سفارش خودرو وجود دارد.
نمایندگیهای کنسولی ایران نیز تأکید کردهاند که مدارک اقامت و مالکیت خودرو باید بارگذاری و با اصل مدارک تطبیق داده شود.
فرصت واردات خودرو هست؛ اما برای همه نیست
در مجموع، خبر تازه سامانه جامع تجارت یک امتیاز مهم برای بخشی از ایرانیان مقیم خارج است؛ بهخصوص افرادی که از سال گذشته واجد شرایط بودهاند اما نتوانستهاند فرآیند واردات خودروی شخصیشان را تکمیل کنند.
اما مهمترین نکته این است که مهلت تا پایان ۱۴۰۵ تمدید شده، نه تاریخ خرید خودرو.
فعلاً متقاضی باید از ۲۱ خرداد ۱۴۰۴ یا قبل از آن مقیم خارج بوده باشد، حداقل ۱۸ سال سن داشته باشد و مهمتر از همه، خودروی موردنظر را پیش از ۱۲ آذر ۱۴۰۴ در مالکیت خود داشته باشد. خودرو نیز باید حداکثر پنج سال ساخت باشد و در فهرست برندهای مورد تأیید قرار گیرد.