جلسه فوری دولت بعد از دلار ۲۱۴ هزار تومانی؛ کالابرگ افزایش مییابد؟
همزمان با عبور قیمت دلار آزاد از محدوده ۲۱۴ هزار تومان، تیم اقتصادی دولت سهشنبه ۱۰ شهریور ۱۴۰۵ به ریاست محمدرضا عارف در بانک مرکزی تشکیل جلسه داد؛ نشستی که بازار ارز، تأمین کالاهای اساسی، تخصیص ارز، تولید و معیشت خانوارها در مرکز آن قرار داشت. معاون اول رئیسجمهور بخش مهمی از التهاب فعلی بازار را ناشی از تحولات سیاسی و «عملیات روانی» دانست و تأکید کرد دولت برای مدیریت جنگ اقتصادی برنامه دارد. اما شاید مهمترین بخش صحبتهای او برای خانوارها نه دلار، بلکه کالابرگ بود: عارف خواست پیش از آغاز مهرماه برای دستکم چند دهک جامعه، از طریق افزایش اعتبار کالابرگ یا روشی دیگر، حمایت معیشتی تازهای اجرا شود. این وعده در شرایطی مطرح شده که دلار در بازار آزاد امروز رکوردهای جدیدی ثبت کرده است.
۲۳:۰۲ - ۱۰ شهريور ۱۴۰۵
وانانیوز|
جلسه سهشنبه با حضور وزیر اقتصاد، وزیر صمت، وزیر دادگستری، رئیس کل بانک مرکزی، دبیر هیأت دولت و مدیران ارشد دستگاههای اقتصادی برگزار شد.
موضوع جلسه فقط کنترل نرخ ارز نبود. بر اساس گزارش رسمی، آخرین وضعیت تخصیص ارز، صادرات و واردات، تراز تجاری، تأمین کالاهای اساسی، وضعیت تولید و اجرای کالابرگ الکترونیکی نیز بررسی شد. دولت اعلام کرده ارز مورد نیاز برای کالاهای اساسی و دارو در دسترس است و میزان تأمین ارز این گروهها از ابتدای سال نسبت به دوره مشابه سال قبل افزایش یافته است.
این تأکید از آن جهت مهم است که جهش شدید نرخ ارز معمولاً نگرانیهایی درباره قیمت و دسترسی به مواد غذایی، دارو و مواد اولیه ایجاد میکند. پیام دولت این است که دستکم از منظر منابع ارزی، کمبودی برای تأمین نیازهای اساسی پیشبینی نمیکند.
اما بازار آزاد امروز تصویر دیگری از انتظارات اقتصادی نشان داد.
دلار امروز به ۲۱۴ هزار تومان رسید
قیمت دلار آزاد سهشنبه ۱۰ شهریور با یک جهش دیگر همراه شد.
اقتصادنیوز در آخرین بهروزرسانی شبانه خود قیمت دلار را ۲۱۴ هزار تومان ثبت کرده است؛ رقمی که نسبت به ۲۰۹ هزار و ۳۰۰ تومان روز قبل حدود ۲.۲۵ درصد افزایش نشان میدهد. این منبع در گزارش دیگری نرخ ۲۱۴ هزار و ۴۷۰ تومان را نیز در معاملات روز ثبت کرده است.
فرارو نیز در میانه معاملات نرخ ۲۱۳ هزار و ۴۸۰ تومان را برای دلار آزاد گزارش کرده بود؛ یعنی دلار طی همان روز نیز مسیر صعودی خود را ادامه داده است.
این اتفاق یک نکته مهم درباره جلسه دولت ایجاد میکند: بازار در شرایط فعلی تنها به میزان موجودی ارز نگاه نمیکند. معاملهگران درباره آینده سیاسی، تورم، عرضه ارز، سیاستهای بانک مرکزی و ریسکهای منطقهای نیز تصمیم میگیرند.
به همین دلیل ممکن است دولت بگوید «ارز کافی وجود دارد»، اما همزمان نرخ آزاد دلار افزایش پیدا کند.
عارف: افزایش دلار ابعاد سیاسی و امنیتی پیدا کرده است
محمدرضا عارف در جلسه بانک مرکزی بخش بزرگی از تحولات اخیر بازار را از زاویه سیاسی تحلیل کرد.
او گفت افزایش نرخ ارز در شرایط فعلی بیش از گذشته «ابعاد امنیتی و سیاسی» پیدا کرده و بازار در تلاش است آینده را پیشبینی کند. معاون اول رئیسجمهور همچنین فضای فعلی را تا حدی نتیجه عملیات روانی آمریکا و تلاش برای ایجاد نگرانی و نااطمینانی در جامعه دانست.
عارف در عین حال نکتهای اقتصادی را هم مطرح کرد که اهمیت زیادی دارد: صرف دخالت دولت در بازار ارز برای حل مشکل کافی نیست.
این جمله نشان میدهد تیم اقتصادی دولت احتمالاً قصد ندارد تنها با تزریق مقطعی ارز یا مداخله کوتاهمدت نرخ را کنترل کند و حداقل در سطح سیاستگذاری، به نیازهای بخش تولید، سرمایه در گردش و عرضه ارز حاصل از تجارت نیز توجه دارد.
چالش اصلی این است که بازار برای تغییر انتظارات به تصمیمات قابل مشاهده نیاز دارد، نه فقط پیام اطمینانبخش.
دولت میگوید کالاهای اساسی کم نمیشود
یکی از محورهای اصلی جلسه، تأمین مواد غذایی و دارو بود.
عارف تأکید کرد تأمین کالاهای اساسی «خط قرمز» دولت است و ارز مورد نیاز این بخش در هر شرایطی تخصیص خواهد یافت. بر اساس گزارش رسمی جلسه، دولت معتقد است در حال حاضر نگرانی از بابت منابع مورد نیاز برای واردات کالاهای ضروری وجود ندارد.
این موضوع در شرایط فعلی اهمیت زیادی دارد؛ زیرا رشد دلار آزاد اگر به افزایش هزینه واردات، حملونقل یا انتظارات تورمی منجر شود، میتواند قیمت کالاهای مصرفی را تحت فشار قرار دهد.
اما داشتن ارز کافی بهتنهایی تضمینکننده ثبات قیمت نیست. سرعت تخصیص ارز، واردات بهموقع، هزینه حمل، شبکه توزیع و جلوگیری از احتکار یا عرضه محدود نیز تعیین میکنند کالا در نهایت با چه قیمتی به مصرفکننده برسد.
به همین دلیل آزمون اصلی سیاست دولت طی هفتههای آینده نه فقط «موجود بودن کالا»، بلکه قیمت آن در فروشگاهها خواهد بود.
خبر مهم برای یارانهبگیران؛ کالابرگ قبل از مهر بیشتر میشود؟
شاید مهمترین جمله عارف برای خانوارهای کمدرآمد به کالابرگ مربوط باشد.
معاون اول رئیسجمهور خواسته است پیش از آغاز مهرماه برای حداقل چند دهک جامعه اقدامی عملی انجام شود؛ این اقدام میتواند افزایش مبلغ کالابرگ الکترونیکی یا روش حمایتی دیگری باشد. هدف اعلامشده نیز کمک به تأمین بخشی از نیاز خانوادهها همزمان با شروع سال تحصیلی است.
البته هنوز نه رقم افزایش اعتبار مشخص شده، نه تعداد دقیق دهکها و نه تاریخ شارژ.
بنابراین تیترهایی مانند «مبلغ جدید کالابرگ قطعی شد» در شرایط فعلی دقیق نیستند.
دولت پیشتر نیز از تمایل به افزایش مبلغ کالابرگ صحبت کرده بود. سخنگوی دولت حدود دو ماه قبل اعلام کرده بود رئیسجمهور دستور داده منابع مالی پایدار برای افزایش اعتبار این طرح پیدا شود.
اظهارات امروز عارف نشان میدهد این موضوع حالا بار دیگر و با ضربالاجل «پیش از مهر» وارد دستور کار شده است.
کالابرگ قبلی چقدر بود؟
در مراحل قبلی طرح، اعتبار کالابرگ برای دهکهای اول تا سوم به ازای هر نفر ۵۰۰ هزار تومان و برای دهکهای چهارم تا هفتم ۳۵۰ هزار تومان تعیین شده بود.
این اعتبار برای خرید گروهی از کالاهای اساسی مانند برنج، روغن، لبنیات، گوشت، مرغ، تخممرغ و حبوبات استفاده میشد.
با توجه به افزایش قیمت مواد غذایی طی ماههای اخیر، ارزش واقعی این ارقام کاهش پیدا کرده است. به همین دلیل اگر دولت بخواهد حمایت تازه اثر ملموسی بر قدرت خرید خانوار داشته باشد، افزایش جزئی ممکن است کافی نباشد.
اما تا زمانی که منبع مالی طرح و عدد جدید اعلام نشود، نمیتوان درباره میزان افزایش کالابرگ پیش از مهر با قطعیت صحبت کرد.
تولید هم وارد جلسه ارزی شد
بخش دیگری از تصمیمات دولت به تولید و اشتغال مربوط بود.
عارف اعلام کرد وزارت صمت بستههایی برای رونق تولید و افزایش اشتغال ارائه کرده و این پیشنهادها در دولت در حال بررسی هستند. تأمین مواد اولیه، سرمایه در گردش و انرژی واحدهای تولیدی نیز از موضوعاتی است که دولت وعده داده با جدیت دنبال کند.
این بخش ارتباط مستقیمی با بازار ارز دارد.
وقتی دلار جهش میکند، واردات مواد اولیه و ماشینآلات گرانتر میشود و بنگاههایی که به سرمایه در گردش بیشتری نیاز دارند تحت فشار قرار میگیرند. اگر بانکها و نظام ارزی نتوانند این افزایش نیاز نقدینگی را پوشش دهند، ممکن است تولید کاهش پیدا کند و فشار تورمی از سمت عرضه نیز بیشتر شود.
بنابراین کنترل ارز بدون توجه به تولید میتواند تنها یک آرامش کوتاهمدت ایجاد کند.
صبح در سازمان برنامه، عصر در بانک مرکزی
جلسه بانک مرکزی تنها برنامه اقتصادی عارف در روز سهشنبه نبود.
او صبح همان روز به سازمان برنامه و بودجه رفت و درباره معیشت مردم، کنترل تورم، رشد اقتصادی، رفع ناترازیهای انرژی و مدیریت منابع کشور گفتوگو کرد. این توالی جلسات نشان میدهد مسائل اقتصادی و بهویژه آثار جنگ و تحولات ارزی در روزهای اخیر به یکی از مهمترین اولویتهای دولت تبدیل شدهاند.
اما فاصله زیادی میان «برگزاری جلسه» و «تغییر روند بازار» وجود دارد.
بازار ارز امروز با عبور از ۲۱۴ هزار تومان نشان داد معاملهگران هنوز برای تغییر جهت نیاز به سیگنال قویتری دارند.
آیا جلسه دولت میتواند دلار را پایین بیاورد؟
در کوتاهمدت، پاسخ این سؤال به تصمیمات اجرایی پس از جلسه بستگی دارد.
اگر بانک مرکزی عرضه ارز را افزایش دهد، مسیر تأمین نیازهای تجاری را تسهیل کند و خبرهای سیاسی نیز آرامتر شوند، احتمال کاهش تقاضای احتیاطی و اصلاح نرخ وجود دارد.
اما اگر تنشهای سیاسی ادامه پیدا کند و انتظارات تورمی همچنان بالا باشد، صرف اعلام «کفایت منابع ارزی» لزوماً برای کاهش پایدار دلار کافی نخواهد بود.
خود عارف نیز عملاً همین مسئله را پذیرفته و گفته است مداخله مستقیم دولت بهتنهایی راهحل بازار ارز نیست.
دو آزمون دولت تا پایان شهریور
پس از جلسه ۱۰ شهریور، دولت در عمل با دو آزمون مهم روبهرو است.
آزمون نخست بازار ارز است. دلار اکنون در محدوده ۲۱۴ هزار تومان قرار دارد و بازار منتظر است ببیند بانک مرکزی چه ابزار مشخصی برای مهار نوسان ارائه میکند.
آزمون دوم معیشت خانوارها است. عارف صراحتاً خواسته پیش از مهر برای چند دهک اقدام حمایتی انجام شود. اگر افزایش کالابرگ نهایی شود، عدد و جامعه مشمول آن تعیین خواهد کرد این سیاست تا چه اندازه میتواند فشار افزایش قیمتها را جبران کند.
فعلاً آنچه قطعی است، تصمیم نهایی درباره مبلغ کالابرگ هنوز اعلام نشده و وعده دولت برای تأمین کالاهای اساسی نیز باید در هفتههای آینده در قیمت و دسترسی واقعی مردم سنجیده شود.
به همین دلیل نتیجه اصلی جلسه تیم اقتصادی دولت را نمیتوان امروز فقط با یک جمله «بازار مدیریت میشود» ارزیابی کرد. معیار واقعی موفقیت، اتفاقی است که در روزهای آینده برای قیمت دلار، قیمت کالاهای اساسی و اعتبار کالابرگ خانوارها رخ خواهد داد.
پرونده ویژه
لینک کپی شد
ارسال نظر
جدیدترین اخبار
روی خط
پربحث
