فکت‌چک | آیا مدارس در سال تحصیلی جدید مجازی می‌شوند؟

فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، روز سه‌شنبه ۱۰ شهریور در نشست خبری خود صراحتاً موضوع مجازی شدن مدارس در سال تحصیلی جاری را شایعه دانست و اعلام کرد برنامه‌ریزی دولت بر برگزاری حضوری آموزش‌ها است. او تأکید کرد رویکرد دولت این است که فرایند آموزش در فضای تعاملی کلاس درس و با حضور دانش‌آموزان دنبال شود و تنها در صورت بروز شرایط اضطراری و پیش‌بینی‌نشده ممکن است تصمیم دیگری اتخاذ شود. 

این توضیح از آن جهت اهمیت دارد که بخشی از مطالب منتشرشده در فضای مجازی، موضوع احتمال آموزش غیرحضوری در شرایط اضطراری را به‌گونه‌ای بازنشر کرده بودند که گویی تصمیمی کلی برای مجازی شدن مدارس اتخاذ شده است. در حالی که میان آمادگی برای استفاده از آموزش مجازی در شرایط خاص و تصمیم برای آغاز غیرحضوری سال تحصیلی تفاوت روشنی وجود دارد.

سخنگوی دولت در توضیح موضع دولت گفته است آموزش یک فرایند جمعی است و یادگیری عمیق در محیط تعاملی کلاس شکل می‌گیرد. بر همین اساس، برنامه فعلی دولت بر حضوری بودن مدارس قرار دارد. این موضع در چند رسانه نیز با همین مضمون بازتاب یافته و خبری از مصوبه یا ابلاغیه‌ای برای مجازی شدن سراسری مدارس منتشر نشده است.

یکی از دلایل گسترش این شایعه را می‌توان در تجربه ماه‌های گذشته جست‌وجو کرد. مدارس ایران طی سال‌های اخیر در مقاطع مختلف به دلایلی مانند آلودگی هوا، کمبود انرژی، شرایط جوی و وضعیت‌های اضطراری به‌صورت موقت غیرحضوری شده‌اند. همین سابقه باعث می‌شود انتشار یک پیام کوتاه یا نقل‌قول ناقص درباره «احتمال آموزش مجازی» به‌سرعت به خبری درباره مجازی شدن کل سال تحصیلی تبدیل شود.

در چنین مواردی باید میان تصمیم‌های مقطعی استانی و سیاست سراسری وزارت آموزش و پرورش و دولت تفاوت قائل شد. ممکن است در طول سال تحصیلی و در شرایط خاص، مدارس یک استان یا شهر برای مدت محدودی غیرحضوری شوند؛ همان‌طور که در سال‌های گذشته نیز چنین تصمیم‌هایی گرفته شده است. این احتمال اما دلیلی بر مجازی بودن مدارس از ابتدای سال تحصیلی یا اجرای یک سیاست سراسری آموزش غیرحضوری نیست.

نکته دیگری که در بررسی این شایعه اهمیت دارد، نبود هرگونه ابلاغیه رسمی در این زمینه است. تصمیمی در ابعاد مجازی شدن مدارس کشور نمی‌تواند صرفاً از طریق پیام‌های شبکه‌های اجتماعی اعلام شود و نیازمند اطلاع‌رسانی رسمی از سوی دولت یا وزارت آموزش و پرورش است. تا زمان تنظیم این گزارش، هیچ مصوبه یا ابلاغیه‌ای که نشان دهد مدارس قرار است سال تحصیلی جدید را به‌صورت مجازی آغاز کنند منتشر نشده است.

همزمان دولت از ادامه توسعه زیرساخت‌های آموزشی نیز سخن گفته است. مهاجرانی در همان نشست خبری به بهره‌برداری از بیش از ۲۳۰۰ پروژه آموزشی در سراسر کشور اشاره کرد؛ موضوعی که در کنار موضع صریح دولت درباره آموزش حضوری، نشان می‌دهد سیاست اعلام‌شده فعلی بر ادامه فعالیت فیزیکی مدارس قرار دارد.

البته عبارت «مگر اینکه شرایط اضطراری و پیش‌بینی‌نشده‌ای رخ دهد» نیز نباید نادیده گرفته شود. دولت در واقع امکان تغییر تصمیم در شرایط ویژه را باز گذاشته است؛ امری که در مدیریت مدارس طبیعی است. وقوع بحران‌های محیط‌زیستی، امنیتی، جوی یا سایر شرایط اضطراری می‌تواند در مقاطع زمانی مشخص باعث تغییر شیوه آموزش شود، اما چنین احتمالی با تصمیم از پیش تعیین‌شده برای مجازی شدن مدارس تفاوت دارد.

بررسی منابع رسمی در مجموع نشان می‌دهد ادعای «مجازی شدن مدارس در سال تحصیلی جدید» به شکل فراگیری که در شبکه‌های اجتماعی مطرح شده، صحت ندارد. دولت تصمیمی برای آغاز غیرحضوری سال تحصیلی اعلام نکرده و سخنگوی دولت نیز این خبر را به‌طور صریح شایعه خوانده است.

نتیجه فکت‌چک روشن است: مدارس براساس برنامه فعلی دولت به‌صورت حضوری فعالیت خواهند کرد و ادعای مجازی شدن سراسری مدارس در آغاز سال تحصیلی نادرست است. تنها در صورت بروز شرایط اضطراری ممکن است درباره نحوه فعالیت برخی مدارس یا مناطق تصمیم متفاوتی اتخاذ شود.