شکایت رسمی تراکتور از داور؛ پنالتی سوخت یا اعتراض سرخ‌ها درست نیست؟ / ماجرای سوت زودهنگام علی سام

باشگاه تراکتور پس از توقف صفر-صفر مقابل شمس‌آذر، شکایت خود از تیم داوری را به سازمان لیگ ارسال کرده است.

در بیانیه رسمی باشگاه آمده که خطاهای شدید و بعضاً خشن بازیکنان شمس‌آذر با برخورد کافی داور مواجه نشده، یک پنالتی برای تراکتور گرفته نشده و وقت‌های تلف‌شده نیز کمتر از میزان واقعی محاسبه شده است. تراکتور همچنین اعلام کرده تصاویر و مستندات صحنه‌های مورد اعتراض را برای بررسی در اختیار سازمان لیگ قرار داده و از کمیته داوران خواسته در مسابقات آینده این تیم از داوران باتجربه‌تر استفاده شود.

این اعتراض بعد از مسابقه‌ای مطرح شده که تراکتور با چهار پیروزی متوالی وارد آن شده بود. تیم جواد نکونام با تساوی قزوین ۱۳ امتیازی شد و اگرچه صدر جدول را حفظ کرد، برای نخستین بار در فصل جدید دو امتیاز از دست داد.

صحنه جنجالی دقیقه ۱۱؛ واقعاً پنالتی تراکتور سوخت؟

بحث‌برانگیزترین صحنه مسابقه خیلی زود اتفاق افتاد.

در دقیقه ۱۱، مسعود زائرکاظمینی با توپ وارد محوطه جریمه شمس‌آذر شد و پس از برخورد با محمد نژادمهدی روی زمین افتاد. بازیکنان تراکتور بلافاصله تقاضای پنالتی کردند، اما علی سام که فاصله مناسبی با صحنه داشت دستور به ادامه بازی داد.

باشگاه تراکتور در بیانیه‌اش گفته این صحنه «به اذعان کارشناسان» پنالتی بوده است؛ اما بررسی نظرات منتشرشده تصویر یکدستی نشان نمی‌دهد.

محمدرضا اکبریان معتقد است مدافع شمس‌آذر حرکت اضافه‌ای انجام نداده، تکل او مستقیماً به بازیکن تراکتور برخورد نکرده و تصمیم داور صحیح بوده است.

مهدی عالیقدر نیز نظر مشابهی دارد و معتقد است مهاجم تراکتور در مسیر حرکت با مدافعی که حرکت اضافه‌ای انجام نداده برخورد کرده و ادامه بازی تصمیم درستی بوده است.

در مقابل، تورج حق‌وردی معتقد است تکل مدافع با بی‌پروایی انجام شده و باعث برهم خوردن تعادل مهاجم شده است؛ بنابراین از نگاه او باید پنالتی اعلام می‌شد.

یعنی در این نمونه سه‌نفره، نتیجه دو به یک به سود تصمیم داور است.

به همین دلیل در شرایط فعلی دقیق نیست با قطعیت بگوییم «پنالتی تراکتور سوخت». عبارت دقیق‌تر این است که تراکتور به یک صحنه مشکوک به پنالتی اعتراض دارد و کارشناسان درباره آن اختلاف نظر دارند.

پس VAR چرا دخالت نکرد؟

این مسابقه با VAR برگزار شد؛ شهاب محمدی داور ویدئویی و آتنا لشنی کمک VAR بودند.

بر اساس پروتکل فعلی IFAB، VAR می‌تواند صحنه‌های پنالتی یا عدم پنالتی را بررسی کند، اما تصمیم اولیه داور زمانی باید تغییر کند که تصاویر نشان‌دهنده یک اشتباه واضح و آشکار باشند. تصمیم اولیه برای ادامه بازی نیز یک تصمیم قابل بررسی محسوب می‌شود، اما صرف اختلاف نظر درباره صحنه برای تغییر آن کافی نیست.

اتفاقاً اختلاف آشکار میان کارشناسان درباره صحنه زائرکاظمینی نکته مهمی است. وقتی دو کارشناس برخورد را پنالتی نمی‌دانند و یک کارشناس پنالتی تشخیص می‌دهد، حداقل بر اساس تصاویر در دسترس رسانه‌ها نمی‌توان با اطمینان گفت تصمیم علی سام یک «اشتباه واضح» بوده که VAR الزاماً باید آن را برمی‌گرداند.

البته ارزیابی نهایی عملکرد تیم VAR بر عهده کمیته داوران و بر اساس تمام زوایای تصویری موجود است.

اعتراض جدی‌تر تراکتور؛ چرا فقط دو دقیقه وقت اضافه؟

بخش مربوط به وقت‌های تلف‌شده شاید از پنالتی هم سؤال‌برانگیزتر باشد.

جواد نکونام پس از مسابقه گفت در نیمه دوم فقط دو دقیقه وقت اضافه اعلام شد، در حالی که به گفته او خود کولینگ‌بریک حدود دو دقیقه زمان برده و چندین تعویض نیز انجام شده است.

او همچنین مدعی شد از دو دقیقه اعلام‌شده فقط یک دقیقه و ۴۳ ثانیه بازی شد و داور زودتر سوت پایان را به صدا درآورد.

گزارش مستقل ورزش سه نیز اصل سوت زودهنگام را تأیید کرده، هرچند زمان آن را کمی متفاوت ثبت کرده است. طبق کرنومتر این رسانه، علی سام در حالی سوت پایان را زد که هفت ثانیه از دو دقیقه وقت اضافه باقی مانده بود.

پس در عدد دقیق چند ثانیه اختلاف وجود دارد، اما دو روایت در یک نکته مشترک‌اند: دو دقیقه اعلام‌شده به‌طور کامل بازی نشده است.

قانون درباره وقت تلف‌شده چه می‌گوید؟

قانون هفتم فوتبال در این زمینه نسبتاً روشن است.

طبق قوانین ۲۰۲۶/۲۷ IFAB، داور باید زمان از دست‌رفته ناشی از تعویض‌ها، رسیدگی و انتقال بازیکنان مصدوم، اتلاف وقت، مسائل انضباطی، وقفه‌های پزشکی مانند «درینک‌بریک» و «کولینگ‌بریک»، بررسی‌های VAR و سایر تأخیرهای مهم را به وقت مسابقه اضافه کند.

IFAB مدت یک کولینگ‌بریک را حدود ۹۰ ثانیه تا سه دقیقه تعریف کرده است.

بنابراین اگر ادعای نکونام مبنی بر برگزاری یک کولینگ‌بریک تقریباً دو دقیقه‌ای درست باشد و در کنار آن تعویض‌ها، مصدومیت‌ها و توقف‌های دیگر را نیز در نظر بگیریم، اعتراض تراکتور به فقط دو دقیقه وقت اضافه حداقل نیازمند بررسی فنی است.

البته یک نکته هم باید اصلاح شود: این تصور که قانون الزاماً برای «هر تعویض ۳۰ ثانیه» وقت اضافه تعیین کرده، دقیق نیست. قانون فعلی عدد ثابتی برای هر تعویض نمی‌دهد و داور باید زمان واقعاً از دست‌رفته را جبران کند.

چرا تراکتور از شدت خطاها هم شاکی است؟

نکونام بعد از مسابقه فقط درباره پنالتی و وقت اضافه حرف نزد.

او گفت برخی خطاهای بازیکنان شمس‌آذر روی بازیکنان تراکتور خطرناک بوده‌اند و به مصدومیت نفرات تیمش منجر شده‌اند. سرمربی تراکتور مشخصاً از خطاهای روی محمد نادری و امیرحسین حسین‌زاده نام برد و یادآوری کرد که تیمش پیش از این نیز مهدی ترابی را با یک مصدومیت سنگین از دست داده است.

نکته قابل توجه آمار کارت‌های مسابقه است.

بر اساس گزارش بازی، دو کارت زرد مسابقه به محمد دانشگر در دقیقه ۳۴ و صادق محرمی در دقیقه ۵۹ از تراکتور داده شد و در فهرست اخطارهای شمس‌آذر کارتی ثبت نشده است.

همین مسئله احتمالاً یکی از دلایل تشدید اعتراض نیمکت تراکتور بوده است؛ تیمی که احساس می‌کرد بازیکنانش قربانی خطاهای سنگین شده‌اند اما کارت‌های مسابقه در سمت خودش ثبت شده‌اند.

با این حال تعداد کارت به‌تنهایی نشان نمی‌دهد داوری الزاماً اشتباه بوده است. برای قضاوت درباره هر خطا باید همان صحنه به‌صورت جداگانه بررسی شود.

تراکتور فقط از داور شاکی نیست؛ مصدومیت‌ها هم زیاد شدند

تساوی قزوین برای نکونام از جنبه دیگری نیز پرهزینه بود.

شهریار مغانلو پس از احساس ناراحتی در نیمه نخست بین دو نیمه تعویض شد و تومیسلاو اشترکالی جای او را گرفت. امیرحسین حسین‌زاده نیز در دقیقه ۶۸ زمین را ترک کرد و وضعیت محمد نادری هم باعث نگرانی کادر فنی شده بود.

تراکتور در حال حاضر مهدی هاشم‌نژاد و مهدی ترابی را نیز در اختیار ندارد و نکونام پس از مسابقه صراحتاً گفت غیبت این دو بازیکن روی کیفیت تیمش تأثیر خواهد گذاشت.

در نتیجه حساسیت تراکتوری‌ها روی خطاهای خشن فقط از نتیجه صفر-صفر ناشی نمی‌شود؛ کادر فنی نگران است فشردگی مسابقات و مصدومیت‌ها عمق ترکیب را پیش از شروع رقابت‌های آسیایی کاهش دهد.

شکایت تراکتور چه چیزی را روشن خواهد کرد؟

پرونده حالا در اختیار مراجع مربوطه قرار گرفته و باشگاه اعلام کرده تصاویر و مستندات خود را نیز ارسال کرده است.

اما در بررسی اولیه سه بخش اعتراض باید از هم جدا شوند.

در ماجرای پنالتی دقیقه ۱۱، نظر کارشناسان دوپاره است و نمی‌توان از یک اشتباه قطعی صحبت کرد.

در موضوع خطاهای خشن و کارت‌ها، ادعای تراکتور باید صحنه‌به‌صحنه توسط کمیته داوران بررسی شود.

اما درباره وقت اضافه یک واقعیت قابل اندازه‌گیری وجود دارد: فقط دو دقیقه اعلام شد و حتی همان زمان نیز طبق دو روایت موجود به‌طور کامل سپری نشد. از سوی دیگر قوانین IFAB صراحتاً می‌گویند زمان از دست‌رفته در کولینگ‌بریک، تعویض‌ها، مصدومیت‌ها و سایر توقف‌ها باید جبران شود.

به همین دلیل شاید جدی‌ترین سؤال برای علی سام نه صحنه پنالتی، بلکه این باشد: در نیمه‌ای با کولینگ‌بریک، تعویض‌ها و توقف‌های متعدد، چرا فقط دو دقیقه وقت اضافه اعلام شد و چرا همان دو دقیقه هم کامل بازی نشد؟

تراکتور دو امتیاز در قزوین از دست داده و همچنان با ۱۳ امتیاز صدرنشین است، اما اعتراض رسمی باشگاه نشان می‌دهد داستان بازی شمس‌آذر هنوز برای تبریزی‌ها تمام نشده است. حالا پاسخ کمیته داوران مشخص خواهد کرد اعتراض سرخ‌ها تا چه اندازه با ارزیابی فنی داوری هم‌خوانی دارد.