دربی ۱۰۷؛ تارتار واقعاً دست بالا را دارد؟ استقلال با ۴ کلینشیت مقابل بهترین خط حمله لیگ
استقلال و پرسپولیس امروز چهارشنبه ۱۱ شهریور ۱۴۰۵ از ساعت ۱۹:۳۰ در ورزشگاه نقش جهان اصفهان روبهروی یکدیگر قرار میگیرند. این نخستین تجربه مهدی تارتار و سهراب بختیاریزاده بهعنوان سرمربی در شهرآورد تهران است و فقط یک امتیاز نیز دو تیم را پیش از آغاز هفته پنجم از یکدیگر جدا میکرد؛ استقلال با ۱۰ امتیاز دوم و پرسپولیس با ۹ امتیاز سوم بود.
تارتار در فوتبال محافظهکارانه دست بالاتر را دارد؟
علی لطیفی، مهاجم پیشین استقلال، در تحلیل نیمکتهای دو تیم یک نکته مشخص را برجسته کرده است؛ به اعتقاد او، ماهیت دربی معمولاً با «اول نباختن» و «اول گل نخوردن» گره خورده و تارتار تجربه زیادی در چنین مسابقاتی دارد.
از این منظر حرف لطیفی قابل فهم است. تارتار سالها در سطح اول فوتبال ایران سرمربی بوده و تیمهای او معمولاً برای سازمان دفاعی و کنترل فضای مسابقه شناخته شدهاند. ضمن اینکه تجربه مدیریتی او در مقام سرمربی بهمراتب طولانیتر از بختیاریزاده است.
اما یک نکته مهم وجود دارد: آمار همین فصل فعلاً مزیت دفاعی را به استقلال میدهد، نه پرسپولیس.
استقلال در چهار مسابقه ابتدایی سه برد و یک تساوی گرفته، هفت گل زده و هنوز هیچ گلی دریافت نکرده است. پرسپولیس نیز سه برد و یک شکست دارد، ۹ گل زده و دو گل خورده است. استقلال برای نخستین بار در تاریخ لیگ برتر در شرایطی وارد دربی میشود که در چهار هفته قبل از شهرآورد دروازهاش باز نشده است.
بنابراین اگر فقط خروجی چهار هفته نخست معیار باشد، سهراب بختیاریزاده در اجرای همان اصل مورد اشاره لطیفی یعنی «گل نخوردن» موفقتر بوده است.
بهترین دفاع لیگ مقابل بهترین حمله لیگ
این تضاد آماری مهمترین جذابیت فنی دربی ۱۰۷ است.
پرسپولیس با ۹ گل زده بهترین خط حمله چهار هفته نخست لیگ بوده است. تیم تارتار شمسآذر را ۲ بر صفر، استقلال خوزستان را ۴ بر یک و ملوان را ۳ بر صفر شکست داده و تنها برابر تراکتور موفق به گلزنی نشده است.
استقلال در سمت مقابل هنوز گل نخورده است. دادههای متریکا نیز نشان میدهد آبیها کمترین شوت در چارچوب را به حریفان دادهاند؛ پرسپولیس در این شاخص بعد از استقلال قرار دارد. از طرف دیگر، پرسپولیس یکی از تیمهای برتر لیگ از نظر مالکیت توپ بوده و بالاترین امید گل مسابقات را تا قبل از دربی ثبت کرده است.
این اعداد مسابقه را از نظر تاکتیکی جذابتر میکنند.
اگر پرسپولیس بتواند در نیمه نخست به گل برسد، استقلال برای اولین بار در این فصل مجبور میشود ساختار کمریسک خود را بازتر کند. این همان فضایی است که مهاجمان و وینگرهای سرعتی پرسپولیس میتوانند از آن استفاده کنند.
اما اگر استقلال ۳۰ تا ۴۵ دقیقه ابتدایی را بدون گل پشت سر بگذارد، فشار روانی بهتدریج به سمت پرسپولیس منتقل خواهد شد؛ بهخصوص که سرخها احتمالاً سهم بیشتری از مالکیت و مسئولیت ساخت بازی را خواهند داشت.
تجربه تارتار یا حافظه دربی سهراب؟
لطیفی یک برتری دیگر هم برای تارتار قائل است: تجربه مربیگری.
این نکته قابل انکار نیست. بختیاریزاده هنوز در ابتدای مسیر سرمربیگری خود قرار دارد، در حالی که تارتار سالها در لیگ برتر روی نیمکت تیمهای مختلف نشسته است.
اما سهراب یک امتیاز متفاوت دارد؛ او فشار دربی را بهعنوان بازیکن تجربه کرده است.
بختیاریزاده حتی در فینال جام حذفی سال ۱۳۷۸ مقابل پرسپولیس گلزنی کرد؛ دیداری که استقلال با وجود گل دقیقه ۵۰ او، در نهایت ۲ بر یک شکست خورد. بنابراین سرمربی امروز استقلال از نظر تجربه بازی در فضای شهرآورد، کاملاً با حساسیت این مسابقه بیگانه نیست.
از سوی دیگر، برای هر دو نفر این نخستین شهرآورد بهعنوان سرمربی است. فوتبال ۳۶۰ نیز یادآوری کرده که آمار کلی تارتار مقابل استقلال چندان درخشان نیست؛ او در لیگ برتر ۱۴ بار مقابل آبیها شکست خورده که طبق این منبع بیشترین باخت یک مربی برابر یک تیم در تاریخ لیگ برتر است.
پس «تجربه بیشتر» به خودی خود تضمینکننده برتری در دربی نیست.
بزرگترین فشار روی استقلال؛ طلسم نزدیک به ۸ سال
استقلال علاوه بر تاکتیک پرسپولیس، یک حریف روانی هم دارد: تاریخ نزدیک دربی.
پرسپولیس ۱۹ شهرآورد رسمی متوالی است که مقابل استقلال در جریان مسابقه شکست نخورده و نزدیک به هشت سال از آخرین برد آبیها در دربی میگذرد. استقلال نیز در پنج مسابقه از ۱۰ دربی اخیر موفق به گلزنی نشده است.
این رکورد میتواند به دو شکل روی تیم بختیاریزاده اثر بگذارد.
اگر استقلال مسابقه را آرام شروع کند، اعتماد حاصل از چهار کلینشیت متوالی میتواند فشار تاریخی را کمرنگ کند. اما اگر پرسپولیس زود گل بزند، همان طلسم طولانی ممکن است دوباره به یک فشار ذهنی بزرگ تبدیل شود.
به همین دلیل صحبت لطیفی درباره «آرامش و تمرکز» شاید از هر تحلیل تاکتیکی دیگری مهمتر باشد.
دربی در اصفهان؛ نقش جهان میتواند کیفیت بازی را بالا ببرد؟
لطیفی در عین تمجید از ورزشگاه نقش جهان، از اینکه بزرگترین مسابقه فوتبال تهران در شهری دیگر برگزار میشود انتقاد کرده است.
اصفهان بعد از تهران، بندرعباس، تبریز و اراک به پنجمین شهر میزبان شهرآورد استقلال و پرسپولیس تبدیل میشود. دربی ۱۰۷ به میزبانی اسمی استقلال در نقش جهان برگزار خواهد شد.
از منظر ورزشی، اگر کیفیت چمن نقش جهان مطلوب باشد، انتقال مسابقه الزاماً پیامد فنی منفی ندارد. یکی از مشکلات بعضی دربیهای اخیر کیفیت پایین زمین بود که سرعت گردش توپ را کاهش میداد و دو تیم را به بازی مستقیمتر و کمریسک سوق میداد.
زمین بهتر میتواند به سود دو تیمی باشد که در شروع فصل نشان دادهاند توانایی بازی رو به جلو دارند.
اما انتقاد لطیفی از زاویه دیگری قابل توجه است: اینکه فوتبال ایران بعد از سالها هنوز برای برگزاری مهمترین مسابقه باشگاهی کشور به دلیل وضعیت ورزشگاههای تهران ناچار به انتخاب شهری دیگر شده، نشانهای از مشکل زیرساختی است.
تارتار باید برخلاف شهرتش حمله کند؟
یکی از نکات جالب فصل جدید پرسپولیس این است که تصویر فعلی این تیم با کلیشه همیشگی درباره تارتار تفاوت دارد.
مربیای که معمولاً به احتیاط و ساختار دفاعی شناخته میشود، اکنون تیمی را هدایت میکند که با ۹ گل بهترین خط حمله لیگ است و تنها در یک مسابقه نتوانسته گل بزند.
همین مسئله یک تصمیم مهم را پیش روی تارتار میگذارد: آیا مقابل استقلال به هویت هجومی چهار هفته نخست وفادار بماند یا به منطق سنتی دربی برگردد و ابتدا به فکر نباختن باشد؟
اگر گزینه دوم را انتخاب کند، مسابقه میتواند خیلی زود وارد همان الگوی آشنای شهرآوردهای کمموقعیت شود.
آمار هم این خطر را تأیید میکند؛ هشت مسابقه از ۱۲ دربی اخیر لیگ برتر برنده نداشته است.
تراکتور شانس اول قهرمانی است؟
لطیفی در کنار استقلال و پرسپولیس، تراکتور را شانس نخست قهرمانی معرفی کرده است و این نگاه از نظر ساختار تیمی قابل دفاع است.
تراکتور پس از کسب نخستین قهرمانی تاریخ خود در لیگ برتر در فصل ۱۴۰۳-۱۴۰۴، از نظر تجربه قهرمانی وارد مرحله تازهای شد. البته یک نکته تاریخی مهم این است که فصل ۱۴۰۴-۱۴۰۵ به دلیل شرایط جنگی کامل نشد؛ بنابراین عنوان قهرمانی تراکتور مربوط به فصل ۱۴۰۳-۱۴۰۴ است، نه فصل بلافاصله گذشته.
این تیم در شروع فصل جاری نیز چهار مسابقه نخست خود را برد و با ۱۲ امتیاز وارد هفته پنجم شد. استقلال و پرسپولیس به ترتیب با ۱۰ و ۹ امتیاز پشت سر آن قرار داشتند.
با این حال هنوز برای تعیین قهرمان بسیار زود است؛ نکتهای که خود لطیفی هم روی آن تأکید کرده و هفته ششم به بعد را زمان مناسبتری برای ارزیابی مدعیان میداند.
پیشبینی دربی ۱۰۷؛ نخستین گل همهچیز را عوض میکند
روی کاغذ، شانس دو تیم واقعاً نزدیک است.
استقلال ساختار دفاعی منسجمتر و رکورد چهار مسابقه بدون گل خورده را دارد. پرسپولیس گلزنترین تیم فصل است، امید گل بالایی تولید کرده و از نظر ابزار هجومی گزینههای بیشتری در اختیار تارتار قرار دارد.
به همین دلیل مهمترین لحظه بازی احتمالاً گل نخست خواهد بود.
اگر استقلال ابتدا گل بزند، تیم بختیاریزاده میتواند مسابقه را به فضایی ببرد که در چهار هفته نخست در آن بسیار موفق بوده؛ دفاع فشرده، کنترل فضا و استفاده از انتقالها.
اگر پرسپولیس گل اول را بزند، استقلال مجبور میشود برای نخستین بار در این فصل در شرایط عقبافتاده بازی کند و همین موضوع میتواند بازی را باز و پرموقعیت کند.
بنابراین ادعای علی لطیفی درباره دست بالاتر تارتار در فوتبال «نباز» قابل بحث است، اما آمار فعلی یک پاسخ روشن دارد: اگر مسابقه بر اساس گل نخوردن تعریف شود، استقلالِ سهراب تا امروز تیم موفقتری بوده؛ اگر دربی به مسابقهای باز و هجومی تبدیل شود، ۹ گل پرسپولیس نشان میدهد کفه ترازو میتواند به سمت تارتار سنگین شود.
در نهایت، دربی ۱۰۷ شاید بیش از هر چیز جواب یک سؤال را بدهد: آیا تارتار برای بردن از شخصیت هجومی پرسپولیس استفاده میکند، یا ترس از شکست دوباره شهرآورد را به مسابقهای تبدیل میکند که اولویت هر دو نیمکت فقط زنده ماندن است؟