دربی برای قلعه‌نویی لیست ساخت؛ جوان‌های استقلال و پرسپولیس آماده تغییر نسل تیم ملی

محرومیت استقلال از فعالیت عادی در نقل‌وانتقالات تابستانی در نگاه نخست یک بحران بزرگ بود، اما سهراب بختیاری‌زاده از همین محدودیت برای تثبیت چند بازیکن جوان استفاده کرد.

نماد این اتفاق در خط میانی دیده می‌شود.

امیرمحمد رزاقی‌نیا و اسماعیل قلی‌زاده، هر دو ۲۰ ساله، از هفته نخست لیگ زوج اصلی مرکز زمین استقلال بوده‌اند. حتی در دربی نیز بختیاری‌زاده مقابل پرسپولیسی که پویا پورعلی و محمد خدابنده‌لو را در میانه میدان داشت، حاضر نشد این زوج جوان را تغییر دهد. پیش از آغاز فصل نیز گزارش‌ها روی همین تصمیم غیرمنتظره سرمربی استقلال تأکید کرده بودند.

اهمیت این انتخاب زمانی بیشتر می‌شود که بدانیم مجموع سن دو هافبک مرکزی استقلال هنوز به ۴۱ سال نمی‌رسد. یک بررسی آماری پیش از دربی، میانگین سنی ترکیب استقلال را تقریباً سه سال پایین‌تر از پرسپولیس برآورد کرده بود و بزرگ‌ترین اختلاف سنی دو تیم نیز دقیقاً در مرکز زمین دیده می‌شد.

این همان منطقه‌ای است که تیم ملی ایران برای تغییر نسل در سال‌های آینده به بازیکن نیاز دارد.

رزاقی‌نیا دیگر فقط «استعداد» نیست؛ او جام جهانی را هم دیده

در میان جوان‌های استقلال، امیرمحمد رزاقی‌نیا یک قدم جلوتر است.

او متولد فروردین ۱۳۸۵ است و در ۲۰ سالگی نه‌تنها بازیکن ثابت استقلال شده، بلکه نامش در فهرست ۲۶ نفره اعلامی امیر قلعه‌نویی برای جام جهانی ۲۰۲۶ نیز قرار داشت. FIFA هنگام معرفی فهرست ایران، رزاقی‌نیا را در میان هافبک‌های تیم ملی ثبت کرد.

بنابراین درباره او دیگر صرفاً با بازیکنی مواجه نیستیم که «شاید روزی ملی‌پوش شود».

رزاقی‌نیا وارد چرخه تیم ملی شده و چهار بازی ملی نیز در کارنامه‌اش ثبت شده است. جایگاهی که در استقلال به دست آورده، می‌تواند بعد از جام جهانی او را از یک بازیکن ذخیره یا آینده‌دار به گزینه‌ای جدی‌تر برای ترکیب تیم ملی تبدیل کند.

نمایش مقابل پرسپولیس از این جهت اهمیت داشت که او در محیط کم‌فشار بازی نکرد. دربی با ده‌ها هزار تماشاگر و فشار رسانه‌ای یکی از بهترین آزمون‌ها برای سنجش شخصیت یک بازیکن جوان است.

قلی‌زاده؛ رقیبی تازه برای هافبک‌های باتجربه

اسماعیل قلی‌زاده نیز شاید یکی از بزرگ‌ترین برندگان پنجره بسته استقلال باشد.

بازیکن ۲۰ ساله‌ای که اگر استقلال امکان خرید چند هافبک تازه را داشت، شاید این تعداد دقیقه بازی نصیبش نمی‌شد، حالا یکی از عناصر اصلی تیم بختیاری‌زاده است.

قلی‌زاده در هفته‌های ابتدایی حتی دو بار گل زده و در دربی نیز تا دقیقه ۸۳ در زمین ماند؛ زمانی که روزبه چشمی به جای او وارد شد.

همین اتفاق خودش پیام مهمی دارد: کادرفنی استقلال حاضر شده یک بازیکن باتجربه و ملی‌پوش مانند چشمی را روی نیمکت نگه دارد و بازی را با دو هافبک ۲۰ ساله آغاز کند.

برای تیم ملی هم تغییر نسل دقیقاً باید از همین نقطه شروع شود؛ بازیکن جوان زمانی تبدیل به گزینه واقعی می‌شود که در باشگاهش مسابقه بزرگ بازی کند، نه اینکه فقط اسمش در اردوهای ملی قرار بگیرد.

سامان فلاح و حسین گودرزی؛ گزینه‌های آماده‌تر برای دفاع تیم ملی

جوان‌تر شدن استقلال فقط به مرکز زمین محدود نیست.

سامان فلاح و حسین گودرزی هر دو ۲۵ ساله‌اند و در دربی در ساختار دفاعی تیم حضور داشتند. فلاح در دفاع سه‌نفره کنار رستم آشورماتوف و عارف آقاسی بازی کرد و گودرزی نیز سمت چپ را پوشش داد.

فلاح پیش‌تر هم وارد تیم ملی شده و تجربه بازی ملی دارد. این مزیت بزرگی برای اوست؛ زیرا قلعه‌نویی برای تغییر خط دفاعی مجبور نیست بازیکنی کاملاً بی‌تجربه را وارد تیم کند.

در جام جهانی ۲۰۲۶ بخش قابل توجهی از مدافعان ایران در محدوده سنی بالاتر قرار داشتند و طبیعی است که مسیر جام ملت‌های آسیا و بعد از آن، نیازمند اضافه شدن نفرات کم‌سن‌تر باشد.

اینجاست که بازیکنانی مثل فلاح می‌توانند از «گزینه آینده» به بازیکن مورد استفاده فعلی تبدیل شوند.

محمدحسین اسلامی؛ ۳۴ دقیقه بازی و یک پاس گل

یکی از بهترین مثال‌های اثرگذاری بازیکنان جوان‌تر استقلال در دربی محمدحسین اسلامی بود.

او دقیقه ۵۹ به جای علیرضا کوشکی وارد زمین شد و تقریباً با اولین لمس توپ، یاسر آسانی را در موقعیت گل قرار داد. آسانی هم پیام نیازمند را شکست داد و بازی را یک بر یک کرد. اسلامی در مجموع ۳۴ دقیقه بازی کرد و یک پاس گل در آمارش ثبت شد.

این نوع تأثیرگذاری برای کادر تیم ملی ارزشمند است.

بازیکن ملی فقط کسی نیست که ۹۰ دقیقه در ترکیب باشگاهش حضور داشته باشد؛ توانایی ورود از روی نیمکت و تغییر دادن مسابقه نیز خصوصیتی است که در تورنمنت‌هایی مانند جام ملت‌های آسیا اهمیت زیادی پیدا می‌کند.

سعید سحرخیزان ۲۳ ساله نیز دیگر بازیکن بخش هجومی استقلال است که با بازی مستمر در لیگ فرصت دارد خودش را به چرخه تیم ملی نزدیک‌تر کند.

پرسپولیس هم جوان‌تر شده؛ اما نه به اندازه استقلال

پرسپولیس هنوز ترکیب مسن‌تری از استقلال دارد، اما پروژه تابستانی مهدی تارتار نیز تا حدی به سمت پایین آوردن میانگین سنی حرکت کرده است.

جدایی بازیکنان باتجربه‌ای مانند امید عالیشاه، سروش رفیعی و مرتضی پورعلی‌گنجی با ورود چند بازیکن در بازه ۲۰ تا ۲۶ سال همراه شد.

تسنیم در بررسی نقل‌وانتقالات سرخ‌ها از محمدمهدی زارع ۲۳ ساله، محمدمهدی محبی ۲۶ ساله، پوریا شهرآبادی ۲۰ ساله، دانیال ایری ۲۲ ساله و چند بازیکن جوان دیگر به‌عنوان بخشی از سیاست تازه پرسپولیس نام برده بود.

دربی نخستین آزمون بسیار جدی بعضی از همین خریدها بود.

و حداقل دو نفر از آنها از امتحان سربلند بیرون آمدند.

محبی؛ «جوان» نیست اما می‌تواند به تیم ملی انرژی بدهد

محمدمهدی محبی در ۲۶ سالگی براساس معیارهای رایج فوتبال جهان دیگر در دسته استعدادهای جوان قرار نمی‌گیرد.

اما از منظر تغییر ترکیب تیم ملی، هنوز بازیکنی است که چند سال خوب فوتبال در بالاترین سطح پیش رو دارد.

پرسپولیس تابستان او را از کلبای امارات جذب کرد و با قراردادی سه‌ساله به خدمت گرفت. محبی پیش از این نیز برای تیم ملی بازی کرده بود و قلعه‌نویی کاملاً با ویژگی‌هایش آشنایی دارد.

او در نخستین دربی خود در دقیقه ۵۰ با شوتی از پشت محوطه جریمه دروازه حبیب فرعباسی را باز کرد.

گل در چنین مسابقه‌ای مسئله کوچکی نیست. بعضی بازیکنان در بازی‌های عادی آمار خوبی دارند اما زیر فشار مسابقه بزرگ افت می‌کنند؛ محبی در اولین شهرآورد نشان داد دست‌کم از نظر روانی می‌تواند در فضای بزرگ هم اثرگذار باشد.

محمدمهدی زارع؛ بازگشت از روسیه با یک هدف بزرگ‌تر

شاید جدی‌ترین گزینه تازه پرسپولیس برای تیم ملی، محمدمهدی زارع باشد.

مدافع ۲۳ ساله فصل گذشته راهی اخمت گروژنی روسیه شد، اما در لیگ روسیه فقط ۹ بازی و ۵۶۷ دقیقه به میدان رفت. تابستان امسال با قراردادی چهار ساله به پرسپولیس پیوست و دوباره شاگرد مهدی تارتار شد؛ مربی‌ای که پیش‌تر در گل‌گهر با او کار کرده بود.

زارع در فهرست جام جهانی ۲۰۲۶ ایران حضور نداشت. با این حال بهتر است درباره دلیل غیبت او محتاط بود؛ اینکه «عملکرد نه‌چندان پرحجم در روسیه باعث خط خوردنش شد» یک تحلیل است و نه یک واقعیت رسمی اعلام‌شده.

آنچه می‌توان با قطعیت گفت این است که او حالا دوباره ۹۰ دقیقه‌های منظم دارد.

زارع در چهار هفته ابتدایی لیگ برای پرسپولیس هر چهار مسابقه را کامل بازی کرد و در دربی نیز ۹۰ دقیقه در قلب خط دفاع حضور داشت.

آمار منتشرشده از مسابقه استقلال هم ۱۱ اقدام دفاعی و پیروزی در ۹ نبرد را برای او ثبت کرده است؛ اعدادی که در کنار سن ۲۳ سال نشان می‌دهد بازگشتش به فهرست تیم ملی سناریوی دور از ذهنی نیست.

یک اصلاح دیگر؛ شهرآبادی در دربی بازی کرد

در برخی گزارش‌ها نوشته شده پوریا شهرآبادی و امیرحسین محمودی، دو بازیکن ۲۰ ساله پرسپولیس، تمام مسابقه را از روی نیمکت دیده‌اند.

درباره محمودی این موضوع درست است، اما شهرآبادی وارد زمین شد.

مهدی تارتار در دقیقه ۷۷ او را به جای تیوی بیفوما به میدان فرستاد و مهاجم ۲۰ ساله حدود ۱۴ دقیقه فرصت حضور در اولین دربی خود را پیدا کرد.

شهرآبادی تابستان از گل‌گهر به پرسپولیس آمد. او فصل گذشته برای گل‌گهر ۱۴۵۱ دقیقه بازی کرده و چهار گل و دو پاس گل داشت؛ آماری مناسب برای بازیکنی که در آن مقطع هنوز ۱۹ ساله بود.

پس اسم او نیز باید در فهرست بازیکنانی باشد که کادر تیم ملی و تیم امید می‌توانند با دقت بیشتری زیر نظر بگیرند.

قلعه‌نویی خودش گفته بود «تیم ملی جای تغییر نسل است»

تمام این اتفاقات وقتی مهم‌تر می‌شود که صحبت‌های خود امیر قلعه‌نویی را کنار آنها بگذاریم.

سرمربی تیم ملی پس از جام جهانی صریحاً میان «جوان‌گرایی» و «تغییر نسل» تفاوت گذاشت و گفت تیم ملی جای جوان‌گرایی صرف نیست، بلکه باید بازیکنان آماده نسل جدید جایگزین نفرات قدیمی شوند. او تأکید کرد در دوره گذشته ده‌ها بازیکن وارد چرخه تیم ملی شده‌اند.

این پروژه بعد از جام جهانی اهمیت بیشتری پیدا کرده است.

ایران در جام جهانی ۲۰۲۶ هر سه مسابقه خود مقابل نیوزیلند، بلژیک و مصر را مساوی کرد و بدون شکست ماند، اما در جدول تیم‌های سوم فقط رتبه نهم را گرفت و با اختلافی اندک از صعود به مرحله یک‌شانزدهم نهایی بازماند. FIFA ایران را در رتبه ۳۳ نهایی جام جهانی قرار داد.

فدراسیون فوتبال نیز قرارداد قلعه‌نویی را تا پایان جام ملت‌های آسیا ۲۰۲۷ تمدید کرده است.

بنابراین دیگر بحث تغییر نسل یک برنامه دوردست برای جام جهانی بعدی نیست؛ جام ملت‌ها فقط چند ماه فاصله دارد.

غایب عجیب نقش‌جهان؛ کادر تیم ملی در ورزشگاه نبود

با این پس‌زمینه، غیبت کادر فنی تیم ملی از دربی بیشتر به چشم آمد.

گزارش‌های رسانه‌ای امروز می‌گویند امیر قلعه‌نویی و دستیارانش برای تماشای دربی ۱۰۷ به نقش‌جهان نرفته بودند و در ورزشگاه مشاهده نشدند. همان گزارش‌ها مدعی‌اند سرمربی تیم ملی در هفته‌های ابتدایی لیگ نیز حضور پررنگی در ورزشگاه‌ها نداشته است.

نباید از این موضوع نتیجه گرفت مسابقه بررسی نشده است؛ کادر فنی تیم ملی می‌تواند بازی‌ها را از طریق تصاویر تلویزیونی و تیم آنالیز بررسی کند.

اما حضور در ورزشگاه یک مزیت متفاوت دارد.

حرکت بدون توپ، ارتباط بازیکنان، واکنش آنها پس از اشتباه و رفتار تاکتیکی در بخش‌هایی از زمین که دوربین تلویزیونی نشان نمی‌دهد، از نزدیک بهتر قابل ارزیابی است.

وقتی سرمربی تیم ملی خودش تغییر نسل را یکی از اهداف مهم می‌داند، مسابقه‌ای که رزاقی‌نیا، قلی‌زاده، زارع، سحرخیزان، اسلامی و شهرآبادی در آن حضور دارند، طبیعتاً ارزش ویژه‌ای برای استعدادیابی دارد.

دربی یک برنده پنهان داشت؛ تیم ملی

استقلال و پرسپولیس هیچ‌کدام در نقش‌جهان سه امتیاز نگرفتند، اما فوتبال ایران از این مسابقه چند نشانه امیدوارکننده دریافت کرد.

استقلال نشان داد می‌توان با دو هافبک ۲۰ ساله وارد بزرگ‌ترین مسابقه فوتبال ایران شد و از فشار بازی نترسید.

محمدحسین اسلامی ثابت کرد یک بازیکن ۲۵ ساله می‌تواند در اولین لمس توپ دربی را تغییر دهد.

محمدمهدی زارع بعد از یک فصل کم‌بازی در روسیه، حالا با ۲۳ سال سن دوباره به مدافعی با ۹۰ دقیقه‌های مداوم تبدیل شده است.

محمدمهدی محبی نیز در ۲۶ سالگی نشان داد هنوز می‌تواند گزینه‌ای برای تازه‌تر کردن خطوط هجومی تیم ملی باشد.

پوریا شهرآبادی هم در ۲۰ سالگی نخستین دقیقه‌های شهرآورد خود را تجربه کرد.

این بازیکنان هنوز با تبدیل شدن به ستون‌های تیم ملی فاصله دارند. یک یا چند نمایش خوب در پنج هفته ابتدایی لیگ برای پوشیدن پیراهن تیم ملی کافی نیست و استمرار، کیفیت در مسابقات سخت‌تر و ثبات بدنی تعیین‌کننده خواهد بود.

اما تغییر نسل بدون وجود گزینه ممکن نیست و دربی ۱۰۷ نشان داد گزینه وجود دارد.

حالا نوبت کادر فنی تیم ملی است که از میان این نسل، کسانی را انتخاب کند که فقط «جوان» نیستند؛ آماده‌اند.

قلعه‌نویی گفته تیم ملی جای تغییر نسل است؛ نقش‌جهان دیروز چند اسم تازه روی میز او گذاشت.