هشدار مهم میلاد تقوی برای والیبال ایران؛ قهرمان جهان داریم اما «حلقه مفقوده» هنوز پیدا نشده است

مجمع عمومی سالیانه فدراسیون والیبال شنبه ۱۴ شهریور با حضور مسئولان وزارت ورزش و جوانان، اعضای هیات رئیسه و اعضای مجمع به صورت حضوری و آنلاین برگزار شد. گزارش عملکرد سال ۱۴۰۴، صورت‌های مالی و گزارش حسابرس از مهم‌ترین محورهای این نشست بود و گزارش حسابرس مستقل با ۳۳ رأی موافق و یک رأی مخالف به تصویب رسید.

اما فراتر از اعداد مالی و مصوبات اداری، بخش مهم صحبت‌های میلاد تقوی به آینده والیبال ایران اختصاص داشت؛ آینده‌ای که به گفته رئیس فدراسیون باید یک پله بالاتر از اهداف فعلی ترسیم شود.

تقوی تأکید کرد آرمان‌ها همیشه باید بالاتر از اهداف باشند و فدراسیون تلاش دارد اهداف کوتاه‌مدت را طوری طراحی کند که والیبال ایران را به آرزوهای بزرگ‌تر در سال‌های آینده، به‌ویژه در مسیر المپیک ۲۰۲۸ لس‌آنجلس، برساند.

طلایی‌ترین نشانه برای آینده والیبال ایران

صحبت‌های رئیس فدراسیون درباره ظرفیت رده‌های پایه پشتوانه آماری قدرتمندی دارد. تیم زیر ۱۸ سال پسران ایران در تابستان امسال قهرمان آسیا شد و بعد از ۱۲ سال دوباره جام قهرمانی این رده را بالای سر برد.

طبق گزارش رسمی فدراسیون جهانی، ایران در فینال مسابقات قهرمانی زیر ۱۸ سال آسیا ژاپن را سه بر یک شکست داد و برای هشتمین بار قهرمان این رقابت‌ها شد؛ نخستین قهرمانی ایران از سال ۲۰۱۴ به بعد. ملی‌پوشان نوجوان پیش از فینال نیز چین میزبان را در دیداری پنج‌سته کنار زده بودند.

هنوز شیرینی این موفقیت تمام نشده بود که تیم زیر ۱۷ سال ایران دستاوردی حتی بزرگ‌تر رقم زد.

تیم ملی زیر ۱۷ سال ایران ۲۹ آگوست در فینال قهرمانی جهان، فرانسه را با نتیجه سه بر یک شکست داد و برای نخستین بار قهرمان جهان شد. ایران این مسابقات را بدون شکست به پایان رساند و سینا حضرتی، کاپیتان تیم، علاوه بر انتخاب به عنوان بهترین بازیکن مسابقات، عنوان بهترین پشت‌خط‌زن را هم به دست آورد.

وقتی یک کشور در فاصله‌ای کوتاه هم قهرمان زیر ۱۸ سال آسیا می‌شود و هم جام جهانی زیر ۱۷ سال را می‌گیرد، دیگر نمی‌توان موفقیت رده‌های پایه را صرفاً یک اتفاق دانست. والیبال ایران همچنان کارخانه تولید استعداد دارد؛ مسئله اصلی از اینجا به بعد آغاز می‌شود.

«حلقه مفقوده» والیبال ایران دقیقاً کجاست؟

تقوی در پایان مجمع روی همین نقطه دست گذاشت و گفت باید حلقه مفقوده میان رده‌های سنی و تیم بزرگسالان پیدا و حل شود.

این جمله وقتی کنار عملکرد تیم ملی بزرگسالان مردان قرار می‌گیرد، معنای جدی‌تری پیدا می‌کند.

ایران در مرحله مقدماتی لیگ ملت‌های والیبال ۲۰۲۶ از ۱۲ مسابقه تنها سه پیروزی کسب کرد و با ۹ شکست و ۱۱ امتیاز در رتبه چهاردهم ایستاد و به مرحله نهایی نرسید. آمار رسمی Volleyball World نیز جایگاه چهاردهم ایران را تأیید می‌کند.

بنابراین فاصله قابل توجهی میان نتایج تیم‌های نوجوانان و تیم ملی بزرگسالان وجود دارد. این فاصله الزاماً به معنای ضعف یک نسل یا کادر فنی مشخص نیست؛ بلکه سؤال مهم‌تر این است که چند نفر از ستاره‌های زیر ۱۷ و زیر ۱۸ سال می‌توانند طی چهار یا پنج سال آینده بدون توقف در مسیر پیشرفت، به بازیکنان موثر تیم ملی بزرگسالان تبدیل شوند.

مسئله‌ای که تقوی از آن به عنوان حلقه مفقوده نام می‌برد، می‌تواند مجموعه‌ای از عوامل باشد: کیفیت لیگ، فرصت بازی بازیکنان جوان، آموزش تخصصی، بدنسازی، مسیر انتقال از تیم‌های پایه به باشگاهی و همچنین مدیریت استعدادها. موفقیت پایدار زمانی شکل می‌گیرد که قهرمان نوجوانان امروز، بازیکن تعیین‌کننده بزرگسالان فردا شود.

تاریخ‌سازی زنان ایران؛ هدفی که زودتر از انتظار محقق شد

نقطه روشن دیگر کارنامه امسال فدراسیون، عملکرد تیم ملی زنان است.

ایران در مسابقات قهرمانی زنان آسیا ۲۰۲۶ با پیروزی سه بر یک مقابل اندونزی برای نخستین بار در تاریخ به مرحله نیمه‌نهایی رسید. تیم ایران در پایان با شکست مقابل ژاپن در مسابقه رده‌بندی در جایگاه چهارم آسیا قرار گرفت؛ نتیجه‌ای که هرچند مدال به همراه نداشت، بهترین رتبه تاریخ والیبال زنان ایران در قهرمانی آسیا بود.

همین نتیجه یکی از مثال‌هایی بود که تقوی در مجمع برای توضیح تفاوت «آرمان» و «هدف» مطرح کرد. پروژه توسعه والیبال زنان از سال ۱۴۰۳ با چشم‌انداز حضور در جمع چهار تیم برتر آسیا دنبال شده بود و این هدف در سال ۲۰۲۶ محقق شد.

حالا چالش بعدی دشوارتر است؛ تبدیل چهارمی آسیا به حضور مداوم در جمع قدرت‌های قاره و نزدیک شدن به مسیر جهانی و المپیک.

اعداد مالی مجمع چه می‌گویند؟

مجمع امروز فقط درباره مدال و نتیجه نبود. گزارش مالی فدراسیون نیز ارقام قابل توجهی داشت.

بر اساس گزارش خزانه‌دار، بودجه فدراسیون برای سال ۱۴۰۴ حدود ۲۸۸ میلیارد و ۴۶۵ میلیون تومان پیش‌بینی شده بود، اما مجموع هزینه‌های انجام‌شده به حدود ۳۱۸ میلیارد و ۷۷۹ میلیون تومان رسید. همچنین فدراسیون در حالی متعهد به کسب ۲۰۰ میلیارد تومان درآمد شده بود که درآمد تحقق‌یافته آن بیش از ۲۰۴ میلیارد و ۵۴۷ میلیون تومان اعلام شد.

از مجموع هزینه‌های قابل تفکیک، حدود ۲۲۶ میلیارد تومان مربوط به بخش مردان و بیش از ۶۸ میلیارد تومان مربوط به زنان بوده است. طبق گزارش ارائه‌شده در مجمع، ۷۷ درصد هزینه‌ها به بخش مردان و ۲۳ درصد به بخش زنان اختصاص داشته است. نکته جالب آنکه تعداد ورزشکاران سازمان‌یافته والیبال در کشور حدود ۵۰ هزار نفر اعلام شده و دو سوم آنها دختر هستند.

این نسبت‌ها در سالی که زنان ایران بهترین نتیجه تاریخ خود را کسب کرده‌اند، اهمیت برنامه‌ریزی آینده این بخش را بیشتر می‌کند.

در همین مجمع اعلام شد هزینه حضور تیم ملی مردان در لیگ ملت‌های والیبال حدود ۸۰۰ هزار دلار بوده است. این رقم نیز نشان می‌دهد حضور مستمر در سطح نخست والیبال جهان هزینه بالایی دارد و در نهایت ارزیابی موفقیت باید علاوه بر نتیجه کوتاه‌مدت، بر میزان ساخت بازیکن و حفظ جایگاه بین‌المللی متمرکز شود.

چرا سال ۲۰۲۶ برای المپیک ۲۰۲۸ حیاتی است؟

اشاره تقوی به قهرمانی آسیا و سهمیه المپیک فقط یک هدف بلندمدت مبهم نیست. ساختار انتخابی المپیک لس‌آنجلس ۲۰۲۸ اهمیت رقابت‌های قاره‌ای سال ۲۰۲۶ را به شدت افزایش داده است.

طبق سیستم رسمی فدراسیون جهانی، در هر بخش مردان و زنان ۱۲ تیم راهی المپیک می‌شوند. آمریکا به عنوان میزبان سهمیه مستقیم دارد و قهرمان هر یک از پنج قاره در مسابقات ۲۰۲۶ نیز مستقیماً سهمیه المپیک می‌گیرد. سه سهمیه دیگر در مسابقات جهانی ۲۰۲۷ و سه سهمیه پایانی از طریق رنکینگ جهانی پس از مرحله مقدماتی لیگ ملت‌های ۲۰۲۸ توزیع خواهد شد.

بنابراین قهرمانی آسیا دیگر فقط برای گرفتن یک جام قاره‌ای نیست؛ می‌تواند کوتاه‌ترین راه رسیدن به لس‌آنجلس باشد.

برای والیبال ایران، همین موضوع ارزش سرمایه‌گذاری روی نسل فعلی نوجوانان و جوانان را دوچندان می‌کند.

آزمون اصلی فدراسیون والیبال از حالا شروع می‌شود

نتایج سال ۱۴۰۵ برای والیبال ایران تصویری دوگانه اما امیدوارکننده ساخته است. یک طرف، تیم زیر ۱۷ سالی قرار دارد که بدون شکست قهرمان جهان شده، زیر ۱۸ سالی که پس از ۱۲ سال به قله آسیا برگشته و تیم زنان که برای نخستین بار چهارم آسیا شده است. طرف دیگر، تیم ملی مردانی است که لیگ ملت‌های ۲۰۲۶ را در رتبه چهاردهم تمام کرده است.

همین تفاوت نشان می‌دهد چرا صحبت پایانی میلاد تقوی درباره «حلقه مفقوده» شاید مهم‌ترین جمله مجمع امروز بود.

والیبال ایران کمبود استعداد ندارد؛ نتایج رده‌های پایه این موضوع را ثابت می‌کند. مسئله این است که چند نفر از قهرمانان نوجوان امروز در سال‌های ۲۰۲۸، ۲۰۳۰ و پس از آن در ترکیب تیم ملی بزرگسالان خواهند بود؟

اگر فدراسیون بتواند این مسیر انتقال را طراحی کند، قهرمانی‌های پایه می‌توانند به یک نسل طلایی جدید در بزرگسالان منجر شوند. در غیر این صورت، جام‌های نوجوانان به افتخاراتی پراکنده تبدیل خواهند شد که تأثیر کامل خود را بر تیم ملی بزرگسالان نمی‌گذارند.