بنزین ۱۰ هزار تومانی از فردا؛ چه کسانی مشمول میشوند و سهمیه ۱۵۰۰ و ۳۰۰۰ تومانی چه میشود؟
از بامداد سهشنبه ۱۷ شهریور ۱۴۰۵، قیمت نرخ سوم بنزین دو برابر میشود و از لیتری ۵ هزار تومان به ۱۰ هزار تومان میرسد؛ با این حال دولت تأکید کرده است سهمیههای اصلی خودروهای شخصی، یعنی ۶۰ لیتر بنزین ۱۵۰۰ تومانی و ۵۰ لیتر بنزین ۳۰۰۰ تومانی، بدون تغییر باقی خواهد ماند. کارت آزاد جایگاههای سوخت نیز جمعآوری نمیشود و همچنان در دسترس رانندگان خواهد بود. افزایش شدید مصرف بنزین، فاصله حدود ۱۰ میلیون لیتری میان تولید و مصرف روزانه و تلاش برای سوق دادن مالکان خودرو به استفاده از کارت شخصی، سه عامل اصلی پشت این تصمیم تازه دولت هستند.
۱۲:۴۰ - ۱۶ شهريور ۱۴۰۵
وانانیوز|
مهمترین تغییر از ساعت صفر بامداد سهشنبه ۱۷ شهریور ۱۴۰۵ رخ میدهد. نرخ سوم بنزین که عمدتاً هنگام استفاده از کارت آزاد جایگاه به مصرفکننده تعلق میگیرد، از ۵۰۰۰ تومان به ۱۰ هزار تومان برای هر لیتر افزایش خواهد یافت؛ یعنی جهش دقیقاً ۱۰۰ درصدی.
اما دو نرخ دیگر دستنخورده باقی میمانند. برای خودروهای شخصی، ۶۰ لیتر سهمیه نخست با نرخ لیتری ۱۵۰۰ تومان و ۵۰ لیتر سهمیه دوم با نرخ لیتری ۳۰۰۰ تومان ادامه خواهد داشت. سخنگوی دولت نیز این ارقام را تأیید کرده و گفته است درآمد حاصل از افزایش نرخ کارت جایگاه قرار است صرف حمایت از معیشت مردم شود. جزئیات نحوه تخصیص این منابع هنوز بهصورت کامل اعلام نشده است.
در نتیجه، هزینه استفاده کامل از ۱۱۰ لیتر سهمیه ماهانه اول و دوم برای یک خودروی شخصی همچنان ۲۴۰ هزار تومان است؛ اما هر لیتر مصرف مازاد که به نرخ سوم برسد، از فردا دو برابر گذشته هزینه خواهد داشت.
برای نمونه، مصرف ۲۰ لیتر بیش از سهمیه پیش از این ۱۰۰ هزار تومان هزینه داشت، اما از ۱۷ شهریور همین مقدار بنزین ۲۰۰ هزار تومان تمام خواهد شد.
بنزین ۱۰ هزار تومانی شامل چه کسانی میشود؟
مهمترین نکته این است که همه بنزین مصرفی مردم ۱۰ هزار تومانی نمیشود.
نرخ جدید عمدتاً به مصرفی مربوط است که خارج از سهمیههای اول و دوم قرار دارد و از کارت اضطراری یا کارت آزاد جایگاه تأمین میشود. محمدصادق عظیمیفر، معاون وزیر نفت و مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش فرآوردههای نفتی، گفته است سهمیههای اول و دوم حدود ۸۰ تا ۸۵ درصد مصرف را پوشش میدهند و سیاست جدید بر بخش مصرف بالاتر از الگو متمرکز شده است.
این موضوع به این معنی است که خانوارهایی که مصرف ماهانه خودروی آنها در محدوده سهمیه باقی میماند، مستقیماً با افزایش قیمت مواجه نمیشوند. فشار اصلی متوجه خودروهای پرمصرف، رانندگانی خواهد بود که پیمایش زیادی دارند یا افرادی که بدون استفاده از کارت سوخت شخصی مستقیماً سراغ کارت جایگاه میروند.
برخی خودروهایی که مطابق مقررات جدید سهمیه نرخ سوم مستقیماً روی کارت شخصی آنها قرار میگیرد نیز پس از اجرای تغییر، همین بنزین را با قیمت ۱۰ هزار تومان از کارت خود دریافت خواهند کرد و برای آن بخش نیازی به کارت جایگاه ندارند.
آیا کارت سوخت جایگاهها جمع میشود؟
یکی از مهمترین نگرانیهای رانندگان پس از اعلام قیمت جدید، احتمال جمعآوری کارتهای آزاد جایگاهها بود؛ موضوعی که مقامهای شرکت ملی پخش آن را رد کردهاند.
کرامت ویسکرمی، مدیرعامل شرکت ملی پخش فرآوردههای نفتی ایران، اعلام کرده است کارتهای اضطراری جایگاه همچنان در اختیار جایگاهداران خواهند بود و محدودیتی برای دسترسی مردم به آنها در طرح جدید اعلام نشده است. هدف اصلی افزایش نرخ سوم، تشویق رانندگان به همراه داشتن و استفاده از کارت شخصی عنوان شده است.
آمارهای پیشین نیز نشان میدهد سیاست افزایش فاصله قیمت میان کارت شخصی و کارت جایگاه روی رفتار مصرفکنندگان اثر گذاشته است. سهم استفاده از کارتهای آزاد که زمانی حدود ۴۳ درصد سوختگیریها گزارش میشد، پس از اجرای سیاستهای سهنرخی به حدود ۲۶ درصد کاهش یافته است.
البته یک تغییر تازه دیگر نیز در راه است. عظیمیفر گفته طرح شناسهدار کردن کارتهای آزاد جایگاهها از مهرماه بهصورت آزمایشی در یکی از استانها اجرا خواهد شد. این طرح به معنای حذف کارت جایگاه نیست، اما نشان میدهد دولت در مسیر کنترل و ردیابی دقیقتر مصرف بنزین آزاد حرکت میکند.
کارت سوخت ندارید؟ امکان صدور یکروزه فراهم شده است
افزایش قیمت کارت جایگاه باعث شده داشتن کارت سوخت شخصی از فردا اهمیت بسیار بیشتری پیدا کند.
شرکت ملی پخش فرآوردههای نفتی اعلام کرده متقاضیان همچنان میتوانند از طریق دفاتر پلیس +۱۰ درخواست کارت بدهند، اما در کنار این روش، سامانه اینترنتی درخواست کارت هوشمند سوخت نیز فعال است و امکان انتخاب تحویل پستی یا دریافت حضوری وجود دارد.
در روش صدور آنی، پس از ثبت اطلاعات و دریافت کد مربوطه، متقاضی میتواند به یکی از نواحی مجهز به دستگاه صدور کارت مراجعه کند و کارت خود را حتی در یک روز کاری تحویل بگیرد. طرح صدور یکروزه کارت سوخت پیش از این نیز از سوی شرکت ملی پخش اجرا شده و در ماههای اخیر ظرفیت آن توسعه یافته است.
افزایش نرخ سوم عملاً هزینه نداشتن کارت شخصی را بسیار بیشتر کرده است؛ بنابراین انتظار میرود تقاضا برای صدور کارتهای جدید و المثنی در روزهای آینده افزایش یابد.
چرا دولت نرخ سوم بنزین را دو برابر کرد؟
پشت تصمیم تازه، مسئله قدیمی ناترازی بنزین قرار دارد.
طبق تازهترین آمار اعلامشده از سوی شرکت ملی پالایش و پخش، در پنج ماه نخست سال ۱۴۰۵ متوسط مصرف روزانه بنزین حدود ۱۳۲ میلیون لیتر بوده، در حالی که متوسط تولید پالایشگاهی و غیرپالایشگاهی در محدوده ۱۲۲ میلیون لیتر در روز قرار داشته است. به این ترتیب کشور بهطور میانگین روزانه حدود ۱۰ میلیون لیتر کسری دارد که بخشی از آن باید از مسیر واردات یا منابع دیگر تأمین شود.
فشار مصرف در شهریور حتی بیشتر شده است. کرامت ویسکرمی پیشتر اعلام کرده بود میانگین توزیع روزانه بنزین که در مرداد حدود ۱۳۸ میلیون لیتر بود، در روزهای ابتدایی شهریور به ۱۴۵ میلیون لیتر رسید و در یکی از روزها حتی ۱۵۰ میلیون لیتر بنزین در کشور توزیع شد.
در چنین شرایطی، دولت ظاهراً ترجیح داده به جای افزایش همزمان تمام نرخها، فعلاً تنها هزینه مصرف بالاتر از سهمیه را افزایش دهد؛ مدلی که فشار مستقیم کمتری بر مصرفکنندگان کممصرف وارد میکند، اما برای خودروهای پرمصرف یک علامت قیمتی جدی ایجاد خواهد کرد.
CNG دوباره به برگ برنده دولت تبدیل میشود؟
یکی از مهمترین بخشهای سیاست جدید سوخت، بازگرداندن خودروهای دوگانهسوز به جایگاههای CNG است.
ایران بیش از ۲۵۰۰ جایگاه CNG و بیش از چهار میلیون خودروی دوگانهسوز دارد. ظرفیت عرضه این شبکه بیش از ۳۵ تا ۴۰ میلیون مترمکعب در روز برآورد میشود، اما مصرف واقعی طی ماههای اخیر تنها حدود ۱۴ تا ۱۵ میلیون مترمکعب در روز بوده است.
این یعنی بخش بزرگی از زیرساختی که میتواند مصرف بنزین را کاهش دهد عملاً بلااستفاده مانده است.
از سوی دیگر، قیمت هر مترمکعب CNG حدود ۴۵۳ تومان اعلام شده است؛ اختلافی بسیار بزرگ با بنزین ۱۰ هزار تومانی. هرچند میزان پیمایش واقعی به نوع خودرو و شرایط رانندگی وابسته است، مسئولان صنعت CNG هر مترمکعب گاز را تقریباً معادل یک لیتر بنزین از نظر جایگزینی مصرف در نظر میگیرند.
با دو برابر شدن نرخ سوم، انگیزه اقتصادی برای دارندگان خودروهای دوگانهسوز جهت بازگشت به CNG بهشدت افزایش پیدا میکند.
افزایش قیمت بنزین چه اثری بر مردم خواهد داشت؟
اثر مستقیم این تصمیم برای همه خانوارها یکسان نیست. رانندهای که مصرف ماهانهاش زیر ۱۱۰ لیتر باشد، در حالت عادی افزایشی در هزینه سهمیههای اصلی خود نمیبیند. اما تاکسیهای اینترنتی، خودروهای پرمصرف، خانوارهایی با پیمایش زیاد و افرادی که کارت شخصی همراه ندارند، بیشتر تحتتأثیر نرخ جدید قرار خواهند گرفت.
از نگاه دولت، این مدل یک اصلاح قیمتی محدود و تدریجی است؛ اما از نگاه مصرفکننده، فاصله بسیار زیاد میان بنزین ۱۵۰۰ تومانی، ۳۰۰۰ تومانی و ۱۰ هزار تومانی اهمیت کارت سوخت و مدیریت سهمیه را بیش از هر زمان دیگری افزایش میدهد.
در نهایت از بامداد ۱۷ شهریور، بازار سوخت ایران عملاً با سه نرخ ۱۵۰۰، ۳۰۰۰ و ۱۰ هزار تومان روبهرو خواهد بود. سهمیههای اصلی فعلاً حفظ شدهاند و کارت جایگاه نیز باقی میماند، اما پیام سیاست جدید روشن است: مصرف بیشتر از الگوی سهمیهای از این پس هزینه بسیار سنگینتری خواهد داشت.
اینکه بنزین ۱۰ هزار تومانی بتواند واقعاً رشد مصرف را مهار کند یا تنها هزینه بخشی از خانوارها را افزایش دهد، به رفتار مصرفکنندگان، گسترش استفاده از CNG، کیفیت حملونقل عمومی و مهمتر از همه روند تولید و مصرف بنزین در ماههای آینده بستگی خواهد داشت.
پرونده ویژه
لینک کپی شد
ارسال نظر
جدیدترین اخبار
روی خط
پربحث
