برانکو دوباره به ایران برمیگردد؛ وعده احساسی «پروفسور» به هواداران پرسپولیس / فقط برای یک خداحافظی؟
۲۵ سال از اولین حضور برانکو ایوانکوویچ در فوتبال ایران گذشته است؛ مردی که در تابستان ۲۰۰۱ به عنوان دستیار میروسلاو بلاژویچ وارد تیم ملی شد و احتمالاً خودش نیز تصور نمیکرد رابطهاش با فوتبال ایران تا دههها بعد ادامه پیدا کند.
برانکو متولد ۲۸ فوریه ۱۹۵۴ است و اکنون ۷۲ ساله است. او زمان ورود به ایران ۴۷ سال داشت و ابتدا دستیار بلاژویچ بود، پیش از آنکه خود هدایت تیم ملی را به دست بگیرد.
حالا در تازهترین گفتوگوی اختصاصی خود با ورزش سه، بار دیگر از ایران با ادبیاتی بسیار احساسی حرف زده است؛ از مردمی که دوستشان دارد، از پرسپولیسی که هنوز نتایجش را دنبال میکند و از یک سفر دوباره به تهران که این بار ممکن است نه برای مربیگری، بلکه برای خداحافظی با هواداران باشد. گزارشی که امروز از این مصاحبه منتشر شده نیز با تیتر «برانکو: مجبورتان کردیم به پرسپولیس احترام بگذارید» بر همین بخش از صحبتهای او تأکید دارد.
برانکو: اگر دوباره متولد شوم، همین مسیر را میروم
اولین سؤال مصاحبه، برانکو ۴۷ ساله سال ۲۰۰۱ را مقابل برانکوی ۷۲ ساله امروز قرار میدهد.
پاسخ او کوتاه اما معنادار است؛ میگوید مسنتر شده، اما اکنون مربی بهتری است و اگر فرصت بازگشت به گذشته را داشته باشد، بدون تردید دوباره ایران را انتخاب خواهد کرد.
این پاسخ شاید توضیح خوبی برای رابطه متفاوت برانکو با فوتبال ایران باشد.
او فقط یک دوره چندساله در لیگ برتر مربیگری نکرد. نخست دستیار تیم ملی بود، سپس خودش سرمربی ایران شد و بعد از سالها، این بار برای بازسازی پرسپولیس به تهران برگشت.
سوابق ثبتشده نیز نشان میدهد نخستین حضور رسمی او در کادر ایران از سال ۲۰۰۱ آغاز شد و بعد از جدایی بلاژویچ، در ژانویه ۲۰۰۲ سرمربی تیم ملی شد.
جام جهانی یا فینال آسیا؛ برانکو یکی را انتخاب کرد
از برانکو پرسیده شد اگر مجبور باشد فقط یک دستاورد از دوران ایران را برای خودش نگه دارد، صعود با تیم ملی به جام جهانی ۲۰۰۶ را انتخاب میکند یا رساندن پرسپولیس به فینال لیگ قهرمانان آسیا؟
او در نهایت به صعود ایران به جام جهانی آلمان رأی میدهد.
دلیلش نیز ساده است؛ آن موفقیت متعلق به یک باشگاه یا گروه خاصی از هواداران نبود و تقریباً کل ایران برای صعود تیم ملی جشن گرفت.
فیفا نیز در مرور دوران کاری برانکو تأیید کرده که او ایران را به جام جهانی ۲۰۰۶ رساند و در مرحله نهایی هدایت تیم ملی را مقابل مکزیک، پرتغال و آنگولا برعهده داشت.
اما دستاورد دوم نیز شرایطی تقریباً استثنایی داشت.
پرسپولیس بدون نقلوانتقالات تا فینال آسیا رفت
برانکو خودش هم در مصاحبه تازه دوباره به سختی راه پرسپولیس تا فینال لیگ قهرمانان ۲۰۱۸ اشاره کرده است.
پرسپولیس در آن مقطع به دلیل پرونده انتقال مهدی طارمی از جذب بازیکن محروم بود و حتی پس از جدایی چند مهره، امکان جایگزینی آنها را نداشت. گزارش رسمی کنفدراسیون فوتبال آسیا نیز تأیید میکند که پرسپولیس در سال ۲۰۱۸ با ممنوعیت نقلوانتقالاتی روبهرو بود و ناچار شد بخش مهمی از نیازهای خود را از داخل ترکیب موجود تأمین کند.
با همین شرایط، تیم برانکو به فینال لیگ قهرمانان رسید و در نهایت برابر کاشیما آنتلرز ژاپن نایبقهرمان شد.
پرسپولیس تا آن زمان هرگز به فینال لیگ قهرمانان آسیا با فرمت جدید نرسیده بود.
برانکو چگونه پرسپولیس را دوباره برنده کرد؟
شاید مهمترین بخش گفتوگوی تازه برانکو، نه جامها، بلکه توضیح او درباره تغییری باشد که تلاش کرد در ذهن بازیکنان ایجاد کند.
برانکو میگوید هر روز به بازیکنان میگفته در یک تیم معمولی بازی نمیکنند و عضویت در پرسپولیس یعنی باید برای تمام جامها بجنگند. از نگاه او، هدف نباید صرفاً حضور در کورس یا کسب سهمیه باشد؛ پرسپولیس باید خودش را مدعی قهرمانی بداند.
نتایج دوره او نیز نشان میدهد این ذهنیت فقط در سطح شعار باقی نماند.
طبق آمار رسمی خود باشگاه پرسپولیس، برانکو از آوریل ۲۰۱۵ تا ژوئن ۲۰۱۹ هدایت قرمزها را در اختیار داشت و در این مدت سه قهرمانی متوالی لیگ برتر، یک جام حذفی و چند سوپرجام به دست آورد.
پرسپولیس در اولین فصل کامل برانکو نیز قهرمانی را فقط به دلیل تفاضل گل کمتر به استقلال خوزستان واگذار کرد.
یک سال بعد، جام بالاخره به تیم او رسید.
تشویق بعد از از دست دادن قهرمانی؛ خاطرهای که برانکو فراموش نکرد
با این حال یکی از خاطراتی که هنوز بیش از قهرمانیها در ذهن برانکو مانده، پایان فصل ۹۵-۱۳۹۴ است.
پرسپولیس و استقلال خوزستان فصل را با امتیاز مساوی تمام کردند و تیم اهوازی به دلیل تفاضل گل بهتر قهرمان شد. پرسپولیس دوم شد.
برانکو میگوید انتظار داشت هواداران بعد از از دست رفتن جام ناراحت باشند، اما اتفاق دیگری افتاد؛ تماشاگران در ورزشگاه ایستادند و تیم را تشویق کردند.
برای مربی کروات، این لحظه یکی از زیباترین خاطرات دوران کاریاش بوده است، زیرا احساس کرد هواداران تغییر تیم و کیفیت فوتبال آن را حتی بدون جام دیدهاند.
همان فصل، پرسپولیس یکی از خاطرهانگیزترین دربیهای چند دهه اخیر را نیز برگزار کرد و استقلال را ۴ بر ۲ شکست داد. این مسابقه ۲۷ فروردین ۱۳۹۵ و در هفته بیستوششم فصل ۹۵-۱۳۹۴ برگزار شد.
یک اشتباه کوچک در مرور خاطرات برانکو
در بخش دیگری از مصاحبه، برانکو هنگام صحبت درباره «اولین قهرمانی» خود به برد ۴ بر ۲ مقابل استقلال هم اشاره کرده و آن را در کنار اتفاقات همان فصل قرار داده است.
اما از نظر زمانی این دو مربوط به دو فصل متفاوت هستند.
دربی ۴ بر ۲ مربوط به فصل ۹۵-۱۳۹۴ است؛ همان فصلی که پرسپولیس به دلیل تفاضل گل نایبقهرمان شد. نخستین قهرمانی لیگ برتر برانکو با پرسپولیس یک فصل بعد، یعنی در ۹۶-۱۳۹۵ به دست آمد.
این جابهجایی کوچک طبیعی است؛ برانکو در مصاحبهای احساسی در حال مرور خاطرات تقریباً یک دهه قبل بوده است.
میراث برانکو؛ ۷ قهرمانی در ۸ فصل برای پرسپولیس
برانکو در مصاحبه میگوید حتی پس از جدایی نیز نتایج پرسپولیس را دنبال میکرد و از اینکه فرهنگ قهرمانی ادامه پیدا کرد خوشحال بود.
اعداد این ادعا را به شکل قابل توجهی تقویت میکنند.
پرسپولیس از فصل ۲۰۱۷-۲۰۱۶ تا ۲۰۲۴-۲۰۲۳ در هشت فصل، هفت مرتبه قهرمان لیگ ایران شد و تنها قهرمانی فصل ۲۲-۲۰۲۱ را از دست داد. سه قهرمانی نخست این دوره با برانکو بود و بعد از او نیز این روند عمدتاً ادامه یافت.
البته نمیتوان تمام قهرمانیهای بعدی را فقط به یک مربی نسبت داد؛ یحیی گلمحمدی، بازیکنان، مدیران و کادرهای بعدی هرکدام نقش مستقلی داشتند.
اما نقطه آغاز این دوره کمسابقه، همان تیمی بود که برانکو ساخت.
«ایران وطن دوم من است»
با این همه، احساسیترین بخش مصاحبه وقتی است که برانکو درباره مردم ایران صحبت میکند.
او دوباره همان جمله قدیمی را تکرار کرده است: ایران وطن دوم من است.
برانکو میگوید برای فرهنگ، سنتها و شیوه زندگی مردم ایران احترام زیادی قائل است و هر بار دوستانش به ایران سفر کردهاند، از آنچه دیدهاند شگفتزده شدهاند.
این رابطه دوطرفه شاید یکی از دلایلی باشد که نام برانکو تقریباً هر بار با ایجاد بحران روی نیمکت پرسپولیس دوباره مطرح میشود؛ حتی سالها پس از آخرین حضورش در تهران.
برانکو پس از پرسپولیس در الاهلی عربستان، عمان و سپس تیم ملی چین فعالیت کرد. آخرین سمت ثبتشده او سرمربیگری چین بود که در ژوئن ۲۰۲۵ پایان یافت و پایگاه Transfermarkt اکنون وضعیت او را «بازنشسته» درج کرده است.
برانکو به پرسپولیس برمیگردد؟
صحبت جدید او را نباید به معنای اعلام آمادگی رسمی برای سرمربیگری پرسپولیس تعبیر کرد.
برانکو در پاسخ به سؤال درباره بازگشت، مشخصاً از حضور در یک مسابقه پرسپولیس به عنوان تماشاگر و خداحافظی با هواداران حرف زده است.
او میخواهد یک بازی را انتخاب کند، به ایران بیاید، در ورزشگاه مقابل هوادارانی که هنوز برایش پیام میفرستند حاضر شود و برای آنها دست تکان دهد.
بنابراین فعلاً خبری از مذاکره برای بازگشت روی نیمکت نیست.
اما همین وعده برای هواداران پرسپولیس احتمالاً کافی است تا انتظار سفر دوباره «پروفسور» به تهران آغاز شود.
خداحافظیای که شاید آزادی را دوباره قرمز کند
برانکو در ۷۲ سالگی وقتی به ایران نگاه میکند، فقط جدول جامها را نمیبیند.
از صعود به جام جهانی ۲۰۰۶ میگوید، از فینال آسیا، از تیمی که با پنجره بسته جنگید، از تشویق شدن بعد از باختن جام و از بازیکنانی که باور کردند پیراهن پرسپولیس باید با ذهنیت قهرمانی پوشیده شود.
شاید به همین دلیل است که رابطه او با فوتبال ایران بعد از ۲۵ سال هنوز تمام نشده است.
این بار برانکو وعده جام یا قهرمانی نداده؛ فقط گفته میخواهد برگردد، مسابقهای از پرسپولیس را ببیند و با هواداران خداحافظی کند.
اما برای مربیای که سه لیگ متوالی برد، پرسپولیس را به فینال آسیا رساند و پیش از آن ایران را راهی جام جهانی کرد، یک دست تکان دادن ساده در ورزشگاه هم میتواند به یکی از احساسیترین شبهای فوتبال ایران تبدیل شود.