کفاشیان علیه جام استقلال؛ «قهرمان اعلام کردن آبی‌ها عادلانه نیست» / دفاع از قلعه‌نویی و واکنش به پرونده خداداد

بخش نخست صحبت‌های کفاشیان به یکی از پرحاشیه‌ترین پرونده‌های روزهای اخیر فوتبال ایران اختصاص داشت؛ ماجرای خداداد عزیزی و امید عالیشاه پس از دیدار تراکتور و گل‌گهر.

کفاشیان فوتبال را به «اتاق شیشه‌ای» تشبیه کرد؛ فضایی که تقریباً همه رفتارهای افراد حاضر در آن دیده و بازتاب داده می‌شود. از نگاه او ممکن است اتفاقاتی مشابه در محیط‌های دیگر هم رخ دهد، اما ماهیت عمومی فوتبال باعث می‌شود مدیر، مربی یا بازیکن نتواند انتظار داشته باشد رفتار او از نگاه افکار عمومی دور بماند.

این حرف در شرایطی بیان شده که کمیته انضباطی برای خداداد عزیزی چهار ماه محرومیت از حضور در ورزشگاه‌ها و دو میلیارد تومان جریمه صادر کرده و امید عالیشاه نیز چهار جلسه محرومیت و ۵۰۰ میلیون تومان جریمه گرفته است. طبق رأی اعلام‌شده، بخش‌های قابل تجدیدنظر پرونده ظرف هفت روز قابلیت طرح در کمیته استیناف دارند.

«رئیس فدراسیون نمی‌تواند حکم بدهد»؛ حرف کفاشیان چقدر دقیق است؟

کفاشیان در پاسخ به این سؤال که اگر خودش رئیس فدراسیون بود چه برخوردی می‌کرد، تأکید کرد تصمیم قضایی نباید در اختیار رئیس فدراسیون باشد.

اصل این صحبت با ساختار حکمرانی فوتبال بین‌المللی همخوانی دارد. FIFA نیز کمیته‌های انضباطی، استیناف و اخلاق را به‌عنوان ارکان قضایی خود تعریف کرده و اعضای آنها باید معیارهای استقلال را رعایت کنند. در ساختار خود FIFA نیز اعضای این ارکان توسط کنگره انتخاب می‌شوند.

بنابراین نکته اصلی کفاشیان قابل توجه است: رئیس فدراسیون می‌تواند درباره سیاست‌های مدیریتی پاسخگو باشد، اما نباید نتیجه یک پرونده انضباطی را شخصاً تعیین کند.

همین استقلال است که به یک حکم اعتبار می‌دهد؛ چه حکم علیه بازیکن باشد، چه مربی، مدیر باشگاه یا حتی یکی از مدیران خود فدراسیون.

حاشیه‌ای که فقط خداداد و عالیشاه را درگیر نمی‌کند

کفاشیان معتقد است چنین رفتارهایی فراتر از دو فرد به اعتبار کل فوتبال آسیب می‌زند.

در فوتبال حرفه‌ای، مدیران و بازیکنان تنها نماینده خودشان نیستند. رفتار آنها بر تصویر باشگاه، لیگ و حتی نگاه حامیان مالی و مخاطبان عمومی تأثیر می‌گذارد.

از همین زاویه، هشدار کفاشیان به مدیران باشگاه‌ها نیز قابل توجه است. او می‌گوید باشگاه‌ها باید هنگام انتخاب مدیران و افراد اجرایی دقت کنند؛ یعنی پیشگیری از حاشیه فقط وظیفه کمیته انضباطی نیست و از مرحله استخدام و مدیریت داخلی آغاز می‌شود.

در واقع برخورد انضباطی مرحله آخر است؛ مدیریت حرفه‌ای باید کاری کند که اساساً تعداد چنین پرونده‌هایی کاهش پیدا کند.

دفاع کفاشیان از قلعه‌نویی؛ ایران واقعاً بدون شکست ماند

کفاشیان در بخش دیگری از صحبت‌هایش از عملکرد امیر قلعه‌نویی در جام جهانی ۲۰۲۶ دفاع کرد و گفت برخلاف تمام حضورهای قبلی ایران، تیم ملی این بار بدون شکست مسابقات را به پایان رساند.

این بخش از حرف او از نظر آماری درست است.

ایران در مرحله گروهی جام جهانی ۲۰۲۶ مقابل نیوزیلند ۲ بر ۲، برابر بلژیک صفر بر صفر و مقابل مصر یک بر یک مساوی کرد. تیم قلعه‌نویی با سه امتیاز سوم گروه شد و از صعود بازماند، اما هیچ مسابقه‌ای را نباخت.

این نخستین دوره‌ای بود که ایران یک جام جهانی را بدون شکست تمام کرد.

البته «بدون شکست» بودن تنها یک طرف ماجراست. ایران در عین حال هیچ بردی هم کسب نکرد و برای هفتمین بار نتوانست از مرحله گروهی عبور کند. بنابراین ارزیابی عملکرد بستگی به معیار دارد: از نظر مقاومت و نباختن، رکورد قابل توجهی ثبت شد؛ از نظر تحقق هدف تاریخی صعود، تیم ملی باز هم ناکام ماند.

قلعه‌نویی نیز در جریان مسابقات، حفظ روند بدون شکست را با توجه به مشکلات آماده‌سازی و شرایط سیاسی دستاوردی مهم توصیف کرده بود.

سکوت محتاطانه کفاشیان درباره پرونده ممبینی

رئیس پیشین فدراسیون در مورد حواشی تورنمنت سه‌جانبه و نقش هدایت ممبینی برخلاف سایر موضوعات قاطعانه اظهارنظر نکرد و گفت چون در جریان جزئیات نیست، نمی‌تواند درباره میزان تقصیر دبیرکل سابق قضاوت کند.

این احتیاط بی‌دلیل نیست.

پرونده سهمیه آسیایی یکی از پیچیده‌ترین بحران‌های مدیریتی تابستان فوتبال ایران بود. تورنمنت سه‌جانبه‌ای میان پرسپولیس، گل‌گهر و چادرملو برگزار شد و چادرملو در زمین سهمیه را گرفت، اما مشخص شد پیش از برگزاری این مسابقات نام گل‌گهر به AFC ارسال شده بود. فدراسیون بعداً نیز به‌طور رسمی وجود اشتباه در فرآیند معرفی نماینده را پذیرفت.

در نهایت AFC تغییر نماینده را نپذیرفت و گل‌گهر در فهرست مسابقات باقی ماند.

در چنین پرونده‌ای، بدون دسترسی به مکاتبات و تقسیم مسئولیت‌های داخلی، نسبت دادن تمام مسئولیت به یک فرد ساده‌سازی ماجراست؛ نکته‌ای که ظاهراً کفاشیان نیز به آن توجه داشته است.

لیگ ۱۸ تیمی؛ «بیش از ۶۰ مسابقه اضافه» دقیقاً یعنی چند بازی؟

کفاشیان افزایش تعداد تیم‌های لیگ از ۱۶ به ۱۸ را یکی دیگر از مشکلات ساختاری این فصل دانست.

اینجا می‌توان عدد را دقیق‌تر محاسبه کرد.

در لیگ ۱۶ تیمی هر تیم ۳۰ مسابقه انجام می‌دهد و کل فصل شامل ۲۴۰ بازی است. لیگ ۱۸ تیمی برای هر باشگاه ۳۴ مسابقه و برای کل فصل ۳۰۶ بازی ایجاد می‌کند.

بنابراین افزایش تعداد تیم‌ها دقیقاً ۶۶ مسابقه بیشتر به تقویم اضافه کرده است.

پس تعبیر کفاشیان درباره «بیش از ۶۰ مسابقه» کاملاً درست است؛ حتی می‌توان گفت عدد دقیق ۶۶ مسابقه است. سازمان لیگ نیز اخیراً همین افزایش حدود ۶۰ مسابقه‌ای را یکی از مشکلات فشردگی تقویم دانسته است.

چرا لیگ ناگهان ۱۸ تیمی شد؟

ریشه این اتفاق به نیمه‌تمام ماندن فصل قبل برمی‌گردد.

با توقف مسابقات، تکلیف سقوط تیم‌های انتهای جدول مشخص نشد. در نهایت هیئت‌رئیسه فدراسیون تصمیم گرفت لیگ بیست‌وپنجم نیمه‌تمام باقی بماند و دوره بعد با ۱۸ تیم آغاز شود.

قرار است این افزایش دائمی نباشد و در پایان فصل جاری تعداد بیشتری از تیم‌ها سقوط کنند تا لیگ دوباره به ساختار کوچک‌تر بازگردد.

حرف کفاشیان درباره لزوم مشارکت بیشتر باشگاه‌ها در تصمیم‌گیری نیز از همین منظر قابل تحلیل است؛ زیرا هزینه افزایش مسابقات را در نهایت خود باشگاه‌ها از طریق سفر، قرارداد، ریکاوری و فشار تقویمی پرداخت می‌کنند.

مخالفت صریح با جام استقلال

جنجالی‌ترین موضع کفاشیان به درخواست استقلال برای ثبت قهرمانی فصل گذشته برمی‌گردد.

او معتقد است وقتی هنوز مسابقات زیادی باقی مانده بود، اعلام استقلال به‌عنوان قهرمان عادلانه نیست.

آخرین جدول معتبر نشان می‌دهد استقلال با ۴۱ امتیاز از ۲۲ بازی صدرنشین بود و تراکتور و سپاهان هر دو با ۳۹ امتیاز از ۲۲ مسابقه تنها دو امتیاز فاصله داشتند.

فاصله دو امتیازی در شرایطی که بخش قابل توجهی از فصل باقی مانده بود، طبیعتاً قهرمانی را از نظر ریاضی قطعی نمی‌کرد.

یک نکته آماری؛ هفت بازی یا هشت بازی؟

کفاشیان در صحبتش گفته «هفت بازی باقی مانده بود»، اما آمار جدول نیاز به یک توضیح دارد.

استقلال ۲۲ مسابقه از فصل ۳۰ بازی‌ای خود را انجام داده بود؛ بنابراین این تیم هشت مسابقه دیگر در برنامه داشت. در زمان توقف، بخشی از مسابقات هفته بیست‌وسوم برگزار شده بود و تعداد بازی تیم‌ها یکسان نبود؛ همین موضوع احتمالاً منشأ تعبیر «هفت بازی» در برخی اظهارنظرها شده است. گزارش‌های همان مقطع نیز از «هشت هفته باقی‌مانده» لیگ سخن گفته‌اند.

این تفاوت آماری، اصل استدلال کفاشیان را عوض نمی‌کند: قهرمانی استقلال از نظر ریاضی قطعی نشده بود.

موضع رسمی فعلی چیست؟ لیگ قهرمان ندارد

مهم‌تر از نظر کفاشیان، مصوبه فعلی فدراسیون است.

حیدر بهاروند، رئیس سازمان لیگ، روز ۱۶ شهریور اعلام کرد هیئت‌رئیسه فدراسیون پیش‌تر تصویب کرده است که لیگ نیمه‌تمام قهرمان نداشته باشد و پرونده فصل بسته شود. او همچنین گفت هرگونه تغییر در این تصمیم فقط با مصوبه جدید هیئت‌رئیسه امکان‌پذیر است.

سخنگوی سازمان لیگ نیز توضیح داده مصوبه ۳۰ خرداد صراحتاً بر «عدم اعلام قهرمان» تأکید داشته است. با این حال، درخواست تازه استقلال می‌تواند دوباره در هیئت‌رئیسه بررسی شود.

بنابراین در وضعیت فعلی استقلال صدرنشین جدول فریز‌شده محسوب می‌شود، اما قهرمان رسمی فصل نیست.

حرف‌های کفاشیان؛ دفاع از قانون به جای تصمیم احساسی

مجموع صحبت‌های رئیس پیشین فدراسیون یک نقطه مشترک دارد: او در بیشتر پرونده‌ها خواستار آن است که تصمیم‌ها از مسیر ساختاری گرفته شوند.

در پرونده خداداد عزیزی می‌گوید رئیس فدراسیون نباید جای رکن قضایی حکم صادر کند؛ در ماجرای ممبینی حاضر نیست بدون اطلاع از اسناد فردی را مقصر بداند؛ درباره لیگ ۱۸ تیمی مشارکت باشگاه‌ها را ضروری می‌داند و در پرونده استقلال نیز نتیجه جدول ناقص را برای اهدای جام کافی نمی‌بیند.

البته برخی جزئیات صحبت‌های او مانند «هفت بازی باقی‌مانده» نیازمند اصلاح آماری است، اما اصل استدلال او درباره قطعی نبودن قهرمانی استقلال با جدول همخوانی دارد.

فوتبال ایران در چند ماه گذشته با پرونده‌های غیرعادی فراوانی روبه‌رو بوده است؛ جنگ، لیگ نیمه‌تمام، سهمیه آسیایی جنجالی، لیگ ۱۸ تیمی و پرونده‌های انضباطی سنگین. در چنین فضایی، بحث اصلی دیگر فقط نتیجه داخل زمین نیست؛ نحوه تصمیم‌گیری و اعتبار ساختارهای فوتبال به اندازه خود مسابقات اهمیت پیدا کرده است.