صدای جعلی بهروز سلطانی با هوش مصنوعی؛ پیشکسوت پرسپولیس به پلیس فتا می‌رود

ماجرای تازه پیرامون بهروز سلطانی از انتشار فایل یا فایل‌هایی در فضای مجازی آغاز شده که در آنها صدایی منتسب به این دروازه‌بان قدیمی، سخنانی توهین‌آمیز درباره برخی اقوام و شهروندان ایرانی بیان می‌کند.

سلطانی اما انتساب این صحبت‌ها به خود را رد کرده و گفته پس از مشورت با اطرافیان به این نتیجه رسیده که صدای او با ابزارهای هوش مصنوعی تقلید و بازسازی شده است.

او تأکید کرده همه اقوام ایران را بخشی از خانواده خود می‌داند و چنین اظهاراتی هیچ نسبتی با دیدگاه و سابقه او ندارد.

بهروز سلطانی: صدای من را با هوش مصنوعی تقلید کرده‌اند

سلطانی در توضیح اتفاق رخ‌داده گفته افرادی با استفاده از فناوری هوش مصنوعی، صدایی مشابه صدای او تولید کرده و محتوایی را به نام او منتشر کرده‌اند.

نکته مهم اینجاست که در حال حاضر، انتساب این فایل‌ها به هوش مصنوعی بر اساس گفته خود سلطانی و بررسی اطرافیان او مطرح شده است و هنوز گزارشی از نتیجه یک بررسی فنی رسمی یا اعلام نظر پلیس فتا درباره منشأ فایل منتشر نشده است.

بنابراین تا زمان بررسی تخصصی، دقیق‌تر است این محتوا را «فایل منتسب به بهروز سلطانی که او جعلی بودنش را اعلام کرده» توصیف کنیم، نه اینکه درباره عامل تولید یا شیوه فنی آن با قطعیت حکم بدهیم.

سلطانی گفته موضوع را از مسیر پلیس فتا دنبال خواهد کرد تا مشخص شود چه کسانی پشت تولید و انتشار این فایل‌ها بوده‌اند.

هشدار پلیس فتا درباره تقلید صدا با هوش مصنوعی

ادعای سلطانی در دوره‌ای مطرح شده که پلیس فتا خود درباره افزایش سوءاستفاده از فناوری شبیه‌سازی صدا هشدار داده است.

رئیس پلیس فتا تهران بزرگ در ۲۷ مرداد اعلام کرد مجرمان سایبری با استفاده از رسانه‌های مصنوعی و فناوری دیپ‌فیک می‌توانند صدا یا چهره افراد را به‌شکل بسیار باورپذیری بازسازی کنند. پلیس در آن هشدار مشخصاً به پرونده‌هایی اشاره کرده بود که در آنها صدای اعضای خانواده شبیه‌سازی و برای کلاهبرداری مالی استفاده شده است.

اهمیت پرونده سلطانی از این جهت است که کاربرد احتمالی همین فناوری دیگر فقط مالی نیست.

اگر صدای یک چهره ورزشی شبیه‌سازی شود و جملاتی حساس درباره اقوام، شهرها یا گروه‌های اجتماعی به او نسبت داده شود، هدف می‌تواند نه سرقت پول، بلکه تخریب اعتبار و ایجاد تنش اجتماعی باشد.

این شکل از سوءاستفاده برای چهره‌های مشهور خطرناک‌تر است، زیرا آنها حجم زیادی فایل صوتی و تصویری عمومی در اینترنت دارند و همین داده‌ها می‌تواند مواد اولیه مناسبی برای سامانه‌های شبیه‌سازی صدا فراهم کند.

چرا تشخیص صدای جعلی دشوارتر شده است؟

نسل تازه ابزارهای تولید صوت با هوش مصنوعی برای شبیه‌سازی یک صدا الزاماً به ساعت‌ها فایل آموزشی احتیاج ندارد.

هرچه مصاحبه، ویدئو و صدای بیشتری از یک فرد در اینترنت وجود داشته باشد، امکان ساخت محتوای شبیه‌تر نیز افزایش پیدا می‌کند. برای پیشکسوتی مانند سلطانی که طی دهه‌ها بارها با رسانه‌های ورزشی مصاحبه کرده، نمونه‌های صوتی عمومی کم نیست.

پلیس فتا نیز در هشدار اخیر خود تأکید کرده بود که شنیدن صدای آشنا دیگر به‌تنهایی برای اثبات هویت کافی نیست؛ زیرا فناوری‌های جدید قادرند ویژگی‌های صوتی فرد را شبیه‌سازی کنند.

این موضوع یک تغییر مهم در مصرف خبر ایجاد می‌کند: تا چند سال قبل، شنیدن صدای یک فرد در یک فایل صوتی برای بسیاری از کاربران تقریباً معادل اثبات گفته او بود؛ اکنون این فرض دیگر قابل اتکا نیست.

ماجرای بهروز سلطانی چرا حساس شد؟

محتوایی که سلطانی آن را جعلی می‌داند به موضوع اقوام ایرانی مربوط بوده است؛ حوزه‌ای که انتشار یک جمله تحریف‌شده می‌تواند به‌سرعت بازتاب گسترده‌ای در شبکه‌های اجتماعی پیدا کند.

سلطانی در واکنش خود تلاش کرده دقیقاً همین بخش را روشن کند و گفته همه مردم و اقوام کشور را خواهر و برادر خود می‌داند.

او همچنین به سابقه سفرهایش به مناطق مختلف کشور اشاره کرده و گفته به دلیل رشته دانشگاهی و فعالیت‌هایش با لهجه‌ها و گویش‌های متفاوت آشنایی داشته است.

برای یک ورزشکار ملی، اتهام اهانت قومی می‌تواند بسیار سریع از یک کلیپ چندثانیه‌ای به بحران اعتباری تبدیل شود؛ به‌خصوص زمانی که الگوریتم شبکه‌های اجتماعی محتوای جنجالی را سریع‌تر از تکذیبیه‌ها منتشر می‌کند.

سابقه بهروز سلطانی در تیم ملی و پرسپولیس

بهروز سلطانی یکی از دروازه‌بانان مطرح فوتبال ایران در دهه ۱۳۶۰ است.

داده‌های آماری National Football Teams برای او ۱۷ بازی رسمی ملی ثبت کرده‌اند؛ چهار مسابقه در سال ۱۹۸۲، ۱۲ مسابقه در سال ۱۹۸۴ و یک بازی در سال ۱۹۸۹. او در بازی‌های آسیایی ۱۹۸۲ دهلی‌نو و جام ملت‌های آسیا ۱۹۸۴ نیز در ترکیب تیم ملی ایران حضور داشت.

اسناد تاریخی فوتبال ایران نیز نام سلطانی را در فهرست دروازه‌بانان تیم ملی در جام ملت‌های ۱۹۸۴ سنگاپور در کنار حافظ طاحونی و منصور رشیدی ثبت کرده‌اند.

بخش مهم دوران باشگاهی او نیز در پرسپولیس سپری شد و نامش در کنار وحید قلیچ به‌عنوان دو دروازه‌بان شاخص سرخ‌ها در دهه ۶۰ باقی مانده است. منابع آماری پرسپولیس حدود ۸۲ بازی برای او در این باشگاه ثبت کرده‌اند.

سلطانی در سال‌های اخیر نیز ارتباط خود را با پرسپولیس حفظ کرده و در اردیبهشت ۱۴۰۴ به گروه استعدادیابان باشگاه اضافه شد تا در شناسایی دروازه‌بانان جوان همکاری کند.

چرا جعل صدا برای پیشکسوتان فوتبال خطرناک است؟

ورزش ایران تعداد زیادی چهره شناخته‌شده دارد که ده‌ها سال مصاحبه تصویری و صوتی از آنها در فضای عمومی موجود است.

همین مسئله آنها را به اهداف ساده‌تری برای شبیه‌سازی تبدیل می‌کند.

یک فایل جعلی می‌تواند در چند دقیقه باعث درگیری میان هواداران، حمله به صفحات اجتماعی یک پیشکسوت یا شکل‌گیری برداشت نادرستی از مواضع او شود. حتی اگر تکذیبیه چند ساعت بعد منتشر شود، محتوای اولیه ممکن است پیش‌تر هزاران بار بازنشر شده باشد.

مشکل دیگر «اثر تردید» است. با افزایش دیپ‌فیک‌ها، نه‌تنها امکان باور کردن محتوای جعلی بیشتر می‌شود، بلکه افراد می‌توانند محتوای واقعی را نیز جعلی بخوانند. به همین دلیل اصالت‌سنجی محتوا برای رسانه‌ها اهمیت دوچندان پیدا کرده است.

پلیس فتا چگونه می‌تواند وارد پرونده شود؟

سلطانی اعلام کرده قصد دارد موضوع را به پلیس فتا ارجاع دهد.

رئیس پلیس فتا فراجا اخیراً توضیح داده که این مجموعه در پرونده‌های مربوط به انتشار محتوای خلاف واقع یا مجرمانه، در چارچوب قانون و با دستور مرجع قضایی اقدام می‌کند. در یک پرونده مشابه مربوط به انتشار مطالب فاقد مستندات در فضای مجازی نیز پس از طرح شکایت و دستور قضایی، بررسی فنی به پلیس فتا سپرده شده بود.

در پرونده‌ای مانند ادعای سلطانی، بررسی می‌تواند شامل منشأ انتشار فایل، حساب‌های اولیه منتشرکننده، مشخصات فنی فایل صوتی و سایر شواهد دیجیتال باشد.

اما تا زمانی که نتیجه چنین بررسی‌ای اعلام نشده، نمی‌توان شخص یا گروه خاصی را مسئول دانست؛ حتی اگر خود سلطانی گفته باشد تصور می‌کند عاملان را می‌شناسد.

موج تصاویر دهه ۸۰ و روی دیگر سرگرمی با هوش مصنوعی

حاشیه ایجادشده برای سلطانی همزمان با موج تازه استفاده کاربران از هوش مصنوعی برای تبدیل عکس‌های امروزی به تصاویر با حال‌وهوای دهه ۱۹۸۰ رخ داده است.

این نوع استفاده عمدتاً جنبه سرگرمی دارد و نشان می‌دهد ابزارهای مولد تا چه اندازه وارد استفاده روزمره شده‌اند.

اما همان فناوری که می‌تواند ظاهر یک عکس خانوادگی را تغییر دهد، در سطح پیشرفته‌تر قادر به تولید تصویر، ویدئو و صدایی است که ممکن است برای مخاطب واقعی به نظر برسد.

همین دوگانگی، مسئله اصلی هوش مصنوعی مولد است: ابزار به‌خودی‌خود می‌تواند برای سرگرمی، آموزش و تولید محتوا استفاده شود، اما جعل هویت و نسبت دادن سخنان ساختگی به افراد، کاربرد کاملاً متفاوتی است.

بحث تنظیم‌گری دیپ‌فیک نیز در ایران جدی‌تر شده و کارشناسان بر ضرورت تعریف دقیق مصادیق سوءاستفاده، حمایت از قربانیان و ایجاد سازوکار سریع برای برخورد با جعل‌های آسیب‌زا تأکید کرده‌اند.

تکذیب سلطانی؛ از یک حاشیه فوتبالی تا هشدار درباره دیپ‌فیک

ماجرای بهروز سلطانی در ظاهر یک حاشیه مربوط به پیشکسوت پرسپولیس است، اما اهمیت آن فراتر از فوتبال قرار می‌گیرد.

او می‌گوید صدایش جعل شده، سخنان منتسب به خود را به‌طور کامل رد کرده و قصد دارد برای شناسایی عاملان به پلیس فتا مراجعه کند. از سوی دیگر، هشدار رسمی پلیس درباره شبیه‌سازی صدا نشان می‌دهد چنین فناوری‌ای دیگر یک سناریوی دور از ذهن نیست.

تا زمانی که بررسی فنی انجام نشده، درباره سازنده فایل و حتی روش دقیق تولید آن نباید نتیجه قطعی گرفت؛ اما یک پیام از همین حالا روشن است:

در عصر هوش مصنوعی، شنیدن صدای یک چهره مشهور دیگر به‌تنهایی اثبات نمی‌کند که او واقعاً آن جملات را گفته است.

برای رسانه‌ها و کاربران، منبع اولیه، تأیید مستقیم فرد و سابقه انتشار محتوا بیش از گذشته اهمیت پیدا کرده است؛ و برای چهره‌هایی مانند سلطانی، مقابله با یک فایل جعلی ممکن است به اندازه دفاع از دروازه در سال‌های بازی، نیازمند واکنش سریع باشد.